Plus

Help, mijn kind gaat naar school: 'Ik dacht dat het een feest zou zijn'

Ook voor ouders is het spannend als een kind voor het eerst naar school gaat. De auteurs van De Schoolfabriek helpen ouders wegwijs te maken in de wereld van luizenmoeders, tienuurtjes en het lief-en-leedpotje.

null Beeld Ted Struwer
Beeld Ted Struwer

Snikkende mensen op het schoolplein. Geen huilende kinderen, maar ouders in tranen. Je eerste kind afleveren op zijn eerste schooldag is best een stap. De laatste keer op een school was waarschijnlijk jaren geleden, toen je zelf op school zat.

'Alles wat ik over onderwijs wist, behalve dan mijn eigen ervaring als kind, was gebaseerd op nieuwsberichten over stress en werkdruk, volle klassen en mondige ouders,' schetst presentator Sofie van den Enk haar ­ervaring in het boek De Schoolfabriek, dat ze met journalist en tv-verslaggever Eva Munnik schreef.

Niet voor niets: de overstap van de ­peutertijd naar de kleutertijd is er een met hindernissen.

Bewogen
Alleen al de keuzestress is intens, zeker in Amsterdam. Karien Sondervan (34), twee kinderen van 8 en 4, woont in Noord, weet het uit eigen ervaring, maar hoorde het ook van ouders om haar heen.

Twee maanden geleden begon ze als projectleider in opdracht van Cybersoek De School voor Ouders, een website en ­ontmoetingsplek. Twee keer per maand komt een groep ouders bij ­elkaar om te praten over schoolse zaken. De ­bijeenkomst over schoolkeuze was bewogen, want hoe kies je nou een school voor je peuter?

Zoiets kan ingewikkeld zijn. Kies je een school op loopafstand? Of geef je prioriteit aan een religieuze inslag? En hoe zit het met de diversiteit op school?

Sondervan: "In de groep zitten ouders met allerlei achtergronden en opleidingen. De één wilde per se een islamitische school, de ander stuurde zijn blonde kind liever niet naar een school waar alleen maar blonde kinderen zitten."

De enige stelregel die uit de bijeenkomst kwam, is dat je een school moet kiezen die goed voelt en bij je past. "Als je enorm schoon en netjes bent thuis, zul je niet blij ­worden van een rommelige school. School is een verlengde van je gezin."

Ouderbetrokkenheid
Is de school eenmaal gekozen, dan begint een nieuw ­leven als ouder van een kleuter. Sofie van den Enk (37), twee kinderen van 6 en 3, vond dat nogal een overgang.

Vier jaar lang wist ze van de gastouder min of meer precies wat haar zoontje aan het doen was of had gedaan, tot de kleur van de poep aan toe, maar de wederwaardigheden op school kende ze nog niet. "En je kleuter vertelt je helemaal niets," zegt ze.

In De Schoolfabriek verwoordt ze dat zo: 'Natuurlijk wilde ik soepel mijn weg vinden in die biotoop, maar toen ik me erin bevond, voelde het als een blinde kamikazegreep. Iedereen weet waar hij heen moet, in welke bak het tienuurtje gaat, hoe je een speelafspraakje hosselt voor je kleuter en hoe lang je mag zwaaien voor het raam.'

Van den Enk merkte dat ze niet de enige was. ­Niemand geeft je een precieze handleiding om ouder van een schoolgaand kind te worden. Daarom schreef ze De Schoolfabriek.

Bovendien is ouderbetrokkenheid steeds belangrijker op scholen. Alleen halen en brengen is al lang niet meer genoeg. Karien Sondervan kende dat niet van vroeger. "Ik heb van mijn ouders altijd meegekregen dat je moet ­vertrouwen op de professionaliteit van de leraren, maar inmiddels heb ik geleerd dat het ook belangrijk is zelf naar de juf te stappen met vragen."

Veel vragen
Dat soort dingen moet je wel weten. "Door mijn werk met vrouwen die niet altijd in Nederland zijn geboren, merkte ik dat er veel ­vragen zijn, en dat je ook als ouder al vroeg tegen ongelijke kansen aanloopt."

De één kan huiswerkbegeleiding ­betalen, de ander niet. Wie goed beslagen ten ijs wil ­komen en zijn kind (en zichzelf) wil helpen, kan maar ­beter zelf weer de schoolbanken in.

Van den Enk merkte dat ze veel van haar ervaringen in de eerste jaren van haar zoon op school niet kon delen. En dat ze ook nauwelijks iets van andere ouders hoorde.

Waarom vertelt niemand je wat een 'tienuurtje' is? De lief-en-leed-pot - waarin iedereen jaarlijks een bepaald bedrag stort zodat er geld is voor een presentje of bloemetje, inmiddels bekend door de tv-serie De Luizenmoeder - hoeveel moet daar eigenlijk in? En je leven verandert ingrijpend, ondervond ze met een schoolgaand kind. Had ­niemand haar daar even voor kunnen waarschuwen?

"Mijn werk is tamelijk structuurloos en afwisselend," zegt Van den Enk. "Ik vind het nog steeds best heftig om me vijf dagen in de week ergens te melden met een aangekleed, tandengepoetst kind, een gezond tienuurtje, soms een gymtas en eten voor de overblijf in het rugzakje. Het was voor het eerst voor mij sinds lange tijd dat ik in een soort sleur of dagelijkse routine terechtkwam." Ook haar zoon ­betreurde het verlies van vrijheid.

Maar los van de schoolse zaken zijn ook speelafspraakjes, traktaties, kinderfeestjes, ouder-appgroepen en schoolpleinmores nieuwe werelden waar je als jonge ­ouder en kleuter een weg in moet vinden. Nodig je de hele klas uit op een verjaardag? Of alleen leeftijdgenoten? Munnik en Van den Enk laten er in hun boek experts en ouders over aan het woord.

Zeurouder
Serieuzer en ingewikkelder wordt het als een kind niet in het stramien van school past. De zoon van Van den Enk had al snel steeds minder zin in school. Doodsbang om als zeurouder te worden weggezet, durfde Van den Enk nauwelijks aan te kaarten dat ze het idee had dat hij meer nodig heeft.

Toch liet ze hem testen. Hij bleek hoogbegaafd. "Hij is van school geswitcht, want de school paste toch niet zo bij wie mijn zoon blijkt te zijn. Je kiest een school op basis van wie je kind is, maar je weet nog niet hoe de wisselwerking gaat zijn met een juf of een klas," zegt ze nu.

Achteraf gezien had ze niet bang hoeven zijn om voor lastige ouder te worden uitgemaakt. "De school wil je ­helpen, maar jij moet wel voor je kind opkomen."

Over het onderwijs spreken Van den Enk en Munnik zich niet zo sterk uit, ondanks het stevige rapport dat de Onderwijsinspectie deze maand uitbracht, waarin staat dat de kwaliteit van het onderwijs in twintig jaar gestaag daalt. Het was voor de schrijfsters niet de bedoeling het systeem aan de kaak te stellen.

"Het is zoals het is, maar ik vind het wel jammer dat we leven in een wereld die veel wendbaarheid nodig heeft, terwijl het onderwijssysteem juist helemaal niet wendbaar is. Kinderen zijn bij uitstek mindful en kunnen out-of-the-boxdenken - iets wat volwassenen via cursussen later moeten worden aangeleerd. Wel vreemd dat je dat in de loop van je schoolcarrière weer afleert."

Ze heeft haar verwachtingen bijgesteld, zegt ze. "Ik dacht dat school een feest zou worden voor kinderen. Een nieuwsgierige peuter die lekker in zijn vel zit, hij was eraan toe. Hij is nu 6,5 en ik kijk er ­anders tegenaan. Als een kind tevreden of relaxed naar school gaat, ben ik al blij."

De Schoolfabriek, Eva Munnik en Sofie van den Enk (Meulenhoff Boekerij, €20), en www.deschoolvoorouders.nl (blogs en bijeenkomsten).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden