Plus

Help, ik heb een huis geërfd

null Beeld Jip van den Toorn
Beeld Jip van den Toorn

Naast geld, inboedel en sieraden kun je ook een huis erven. Een wens die uitkomt of een blok aan je been? Bewonen of verkopen? Het is hoe dan ook zaak je te verdiepen in de financiële kant van de nalatenschap.

Rob Nijman

Wil je het huis houden?
Een huis kan een waardevolle erfenis zijn, maar als de woning met een flinke hypotheek onder water staat, krijg je die schuld erbij. De eerste stap is daarom nadenken of je deze erfenis wilt aanvaarden.

Je hebt drie opties: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of de erfenis verwerpen. Een zuivere aanvaarding is een volledige acceptatie van bezittingen en schulden. Bij een beneficiaire aanvaarding heb je recht op jouw deel als er een positief saldo is, maar loop je geen risico als er meer schulden dan bezittingen zijn. Bij een verwerping schuift de beslissing door naar volgende erfgenamen.

Beneficiair aanvaarden klinkt wellicht als de logische optie, maar is niet gratis. Je moet een schriftelijke verklaring indienen bij de rechtbank. Het bewijs van de akte van beneficiaire aanvaarding kost 124 euro. Dat bedrag kun je zien als een verzekering tegen onverwachte schulden.

Hoe bepaal je de waarde van een woning?
Voor je besluit zuiver of beneficiair te aanvaarden, is het van belang de waarde van het huis te bepalen. Daarvoor geldt in de basis de WOZ-waarde: Waardering Onroerende Zaken. Gemeenten stellen die waarde elk jaar vast en de ­eigenaar krijgt daarvan bericht: de WOZ-beschikking.

De Belastingdienst gaat voor de erfbelasting uit van de WOZ-waarde. Is er onenigheid over deze waarde, omdat erfgenamen twijfelen over de actualiteit van zo'n beschikking, dan kan een onafhankelijke taxatie uitkomst bieden. Reken dan op 500 euro extra kosten.

Welke kosten komen daar nog bij?
Zoek uit of er contracten lopen met energieleveranciers en servicebedrijven. Breng in beeld hoeveel onderhoud en reparaties nodig zijn en wat de gemeentelijke lasten zijn. Ook hypotheeklasten lopen gewoon door.

Als je die niet kunt opbrengen, is het beter het huis te verkopen. Een erflater kan er, met een overlijdensrisicoverzekering, zelf ook voor zorgen dat de hypotheekschuld geheel of gedeeltelijk wordt afgelost. Vaak is zo'n verzekering verplicht, om te voorkomen dat de partner in financiële problemen komt.

Hoe zit het met de belasting?
De hoogte van de erfbelasting hangt af van je relatie met de overledene. De partner is voor 643.194 euro vrijgesteld, een kind hoeft over de eerste 20.371 euro geen belasting af te dragen. Tussen dit bedrag en de eerste 123.248 euro betaalt een kind 10 procent en over het bedrag daarboven 20 procent.

Voor andere relaties gelden lagere vrijstellingen en hogere tariefpercentages. De hoogte van de erfbelasting is ook afhankelijk van de woningwaarde. In de aangifte erfbelasting mag je kiezen tussen de WOZ-peil­datum van het lopende of het nieuwe jaar. Deze aangifte moet je binnen acht maanden na overlijden doen.

null Beeld Jip van den Toorn
Beeld Jip van den Toorn

Wil je het huis niet houden, dan is het verstandig om voor die tijd te verkopen. Anders betaal je belasting over een bedrag dat niet op je bankrekening staat, maar vastzit in het huis. Omdat dit huis onder jouw vermogen valt, kan dit gevolgen hebben voor bijvoorbeeld je huurtoeslag.

Als je er niet wilt wonen, valt het huis in box 3 - als inkomen uit sparen en beleggen - en betaal je vermogensbelasting. Ga je er wel wonen, dan komt de woning in box 1 (inkomen uit werk en woning) en mag je de hypotheekrente aftrekken.

"We erfden mijn vaders huis met z'n vieren," vertelt Daan Klomp (39) uit Utrecht. "De hypotheek was nog zo'n 60 procent van de waarde van de woning, een grote last. Mijn broers, zus en ik besloten daarom snel te verkopen. Uiteindelijk bleef er een beetje over. Dat verkopen ging soepel, misschien wel iets te snel. Omdat de lasten zo hoog waren en de verkoop moest worden geregeld, bleef er weinig tijd over om afscheid te nemen van het huis."

Langdurige leegstand heeft vaak ook consequenties voor woonverzekeringen. Dekking bij inbraak, lekkage en schade kunnen vervallen. Veel verzekeringen verplichten je leegstand te melden. Ook de gemeente verbiedt langdurige leegstand soms. Tijdelijke verhuur kan dan een oplossing zijn (zie kader).

Wat als een van de erfgenamen er wil wonen?
Als een van de erfgenamen het huis wil, zijn afspraken nodig. Broers en zussen hebben immers recht op een gelijk deel uit de nalatenschap, tenzij anders bepaald in een testament. De woning kan bij de notaris op naam worden gezet met een akte van verdeling. Die kost ongeveer 600 euro. De nieuwe bewoner moet de andere erfgenamen uitkopen. Als meerderen het huis willen, is loting gangbaar. Anders kun je naar de rechter stappen.

Bewoont de partner van de overledene het huis, maar is hij of zij geen erf­genaam, dan kan aanspraak worden gemaakt op het wilsrecht, dat is ingesteld om de langstlevende verzorgd achter te laten. Verkoop is dan niet op zijn plaats.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden