Helal Et Gida in Oost wint Paroolwedstrijd beste buurtsuper

Waar zouden we zijn zonder onze kleine kruidenier, vroeg journalist Hiske Versprille zich enkele maanden geleden af. Het Parool riep zijn lezers op de beste buurtsuper van de stad aan te wijzen. Helal Et Gida in de Pretoriusstraat won met ruime voorsprong, met Lale Kasabi op de Javastraat als goede tweede.

Hiske Versprille
null Beeld Friso Keuris
Beeld Friso Keuris

Wanneer Hüseyin Akbiyik, de eigenaar van Helal Et Gida, 's ochtends tegen zessen uit bed stapt, denkt hij aan zijn klanten. Als hij later in de groothandelsmarkt of op de veiling zijn versproducten uitzoekt, aankomt bij zijn zaak en de spullen naar binnen haalt, denkt hij aan zijn klanten. En voor hij 's avonds zijn vrouw goedenacht kust en zijn oor op het kussen legt, denkt hij aan zijn klanten. Want een echt goede winkelier, weet hij, leeft voor zijn klanten.

'Ik heb geluk', zegt Akbiyik (50), die boven zijn smalle snor de iets verlegen, oneindig milde blik heeft die mannen maar zelden na hun kindertijd behouden, 'want wij hebben de allerbeste klanten.' Hij weegt zijn woorden en spreekt zacht en bedachtzaam - deels omdat hij na 27 jaar in Nederland af en toe toch nog wat moeite heeft met de taal, deels omdat hij gewoon zo'n man is die een zin eerst in zijn hoofd wil beluisteren voor hij hem uitspreekt, vanuit een soort ingebakken hang naar correctheid, beleefdheid en orde.

Hij maakt er een punt van dat iedere klant persoonlijk wordt begroet als 'buurman' of 'buurvrouw'. De zaak wordt vaak wel vijf keer per dag gedweild. In zijn reclamefolder staat bovenaan: 'Welkom in onze winkel, fijn dat u bij ons uw boodschappen doet.' Dat weerhoudt hem er echter niet van voorkeuren en bewondering zo stellig en onbevangen uit te spreken dat de luisteraar er bijna van schrikt: Nederland is het allerbeste land van de wereld, Amsterdam is de allerbeste stad en Amsterdammers het allerbeste volk dat hij kent, en dan vooral die uit Oost, en dan vooral dus zijn klanten.

Zijn vader had ook een winkel, in Kayseri, midden-Turkije, waar hij al meehielp toen hij vier of vijf was. 'Het leek eigenlijk wel een beetje op deze winkel,' zegt hij, 'maar dan zonder vlees.' Als vierjarige stapelde hij al blikjes, als zesjarige zocht hij fruit uit en poetste hij de stellages. Hij studeerde economie, maar omdat hij geen baan kon vinden, ging hij in 1988 op 24-jarige leeftijd zijn zussen achterna naar Nederland. Hij werkte bij de bloemenveiling in Aalsmeer. Daar ontmoette hij zijn vrouw. Op 1 maart 1993 begon hij zijn eigen zaak in levensmiddelen (gida) en vlees (et), en dat alles dus halal. Sinds 2007 is er een tweede winkel aan de Burgemeester De Vlugtlaan in Nieuw-West, die wordt gerund door zijn broer Oklay.

Het loopt tegen de middag als Susan Greb, trambestuurder uit de Transvaalstraat, onder veel gegroet binnenloopt. Ze wandelt in één keer door naar achter en krijgt thee geschonken uit de grote, dubbele pot die de hele dag klaar staat. 'Dit is onze allerbeste klant!' zegt Akbiyik - dat zal hij gedurende de dag trouwens over meer mensen zeggen. Greb: 'Ik kom al sinds 1998 elke dag wel even langs. En vaak blijf ik even hangen, want het is hier gezellig. Het zijn menselijke mensen, en ze kijken niet op een stuiver. Als ik eens niet genoeg geld bij me heb, zeggen ze: ach buurvrouw, betaalt u dat anders morgen maar. Ik ben van Surinaamse afkomst en ze hebben ook kousenband en bakbanaan, dus ik kan hier goed terecht. Je wordt op je wenken bediend, ze geven liefde en interesse.'

Advies
Bedrijfsleider Halil Yuksel is sinds de start van de winkel bedrijfsleider, maar omdat slager Mustafa nog met vakantie is, bestiert hij vandaag het vlees. Er hangt een foto van een paar jaar geleden van koningin Beatrix met de Turkse president Gül. Yuksel rolt kleine ronde köfte, en draait met de grote gehaktmolen half-om-halfgehakt (natuurlijk van lam en rund) met veel vet. Burak, zijn zoon van 21, zit vandaag achter de kassa, en zijn vrouw Aise (49), een stralende vrouw met een spleetje tussen haar voortanden en een stijlvolle zilver-mintgroenen hoofddoek, knipt etiketten met een enorme, gele schaar.

Ze heeft voor iedereen een praatje of advies klaar. Tegen een Nederlandse klant die drie stukken feta wil kopen: 'Kijk, dat kopen wij dus altijd in blik. Maar Nederlanders vinden dat een raar idee, kaas uit blik. Terwijl die losse kaasjes daar ook vaak gewoon uitkomen, hoor.' Ze heeft plezier in het adviseren van klanten. 'Ze vragen iets - hoe maak je dit? hoe maak je dat?- en ik ben dol op koken. Ik ben goed in gevulde köfte: gehakt in een bulgurdeeg, dat je dan frituurt of kookt. Of gevulde gedroogde aubergines, dat doe ik ook goed. Of manti, dat kan ik ook goed: kleine gevulde pasta. Je kookt het als macaroni, en dan maak je een saus van knoflook en yoghurt. Er moet wat boter op - echte boter - en een klein beetje tomatenpuree.' Ze kust haar vingertoppen. 'Je weet niet wat je proeft!

Buurt verandert
'We wilden niet zomaar een Turkse winkel zijn,' zegt Akbiyik. 'In Oost komen de laatste twintig jaar meer jonge gezinnen van Nederlandse afkomst wonen.' Hij wijst naar de overkant van de straat, waar de Glutenvrije Winkel zit en koffiebar Rum Baba. 'De buurt veranderde hier snel, we wilden meer worden zoals Albert Heijn. Het lijkt steeds meer op het centrum. Turkse mensen zijn verhuisd, naar Noord, Almere of Purmerend. Wij wonen zelf ook allemaal in Noord.' De klanten vroegen Nederlandse kaas, dus kwam er Nederlandse kaas. Daarna vroegen ze om mozzarella, dus dat kwam ook. Nu verkoopt Helal Et Gida ook burrata, goeie Franse crème fraîche en Texelse schapenkaas. 'In Nieuw-West is tachtig procent Turks en twintig procent Nederlands; hier is het andersom. Het assortiment verschilt dus ook heel erg.'

Het is de combinatie van assortiment en persoonlijke benadering die veel Turkse en Marokkaanse buurtsupers zo aantrekkelijk maakt. Er zijn groenten die je vroeger alleen voor enorm veel geld bij de groentejuwelier of bij de biologische winkel kocht - pastinaken, schorseneren, snijbiet - en er zijn zelfs courgettebloemen, per stuk beschermd door kleine plastic zakjes. Dames uit de Watergraafsmeer fietsen om voor de postelein, 'Tachtig procent van de spullen in de winkel is dezelfde dag ingekocht', bezweert Akbiyik. 'Alles is vers, dat onderscheidt ons van veel andere zaken.'

Straatfeest
'Turkse winkeliers zoals wij werken hard, we zijn goed voor Nederland. Er zijn meer dan 20.000 Turkse ondernemers die wel 100.000 mensen in dienst hebben. Dat is goed voor de economie.' Hij denkt ondertussen al na over het straatfeest dat hij wil geven als de zaak 25 jaar bestaat. 'We hebben het goed hier in Oost, we houden van de buurt en de buurt houdt van ons. Ik vind het fijn mensen iets te vertellen over onze spullen. Mijn motto is: als je rijk bent, moet je delen. Als je iets weet, moet je ook delen. Gul zijn is heel belangrijk.'

Marianne Meijerink schreef in 2007 ter ere van het vijftienjarig bestaan van Helal Et Gida een kookboek over de producten van winkel, dat ze later uitbreidde tot Dat Koop Je Bij De Turk en vorig jaar het Buurtsuperkookboek. Hierin staan uitleg over en recepten met allerlei bijzondere producten die bij Helal Et Gida en veel andere etnische supermarkten te koop zijn. Het Helal Et Gida-kookboek is uitverkocht, van het Buurtsuperkookboek verschijnt komende maand een heruitgave. Beste Buurtsuper met ruime voorsprong. Het geheim van deze winkel? 'We houden van de buurt en de buurt houdt van ons.'

null Beeld Friso Keuris
Beeld Friso Keuris
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden