ten slotte

Hein de Haan (1943 - 2015): architect en principiële anarchist

Zondag stond Hein de Haan nog te dansen op Landjuweel op Ruigoord, drie dagen later stierf de architect op 72-jarige leeftijd. De principiële anarchist redde honderden Amsterdamse panden van de sloop.

Hein de Haan stelde zich niet op als een architect die wel weet hoe het moest, maar liet de bewoners meedenken.Beeld Dingena Mol

Zondag had hij nog het hoogste woord op hippiefestival Landjuweel op Ruigoord, drie dagen later was hij dood. 72 jaar is hij geworden, maar gas terugnemen heeft Hein de Haan eigenlijk nooit gedaan. Toen hij 65 werd stopte hij met werken, maar ondertussen ging hij net zo hard door. 'De principiële anarchist,' zoals zijn vriend Jaap Draaisma hem noemt, had levenslang. Voor de stad, of beter nog: voor de bewoners van die stad.

Want om wonen draaide het in het leven van De Haan. Architect was hij in de eerste plaats. En in de tweede en de derde. Niet een die begon met de boel plat te gooien om vervolgens iets nieuws te bouwen, maar een die het liefst oude gebouwen een nieuwe bestemming te gaf. Slopen? Hij moest er niet aan denken. In 2012, in een interview met Het Parool: 'De behoefte aan slopen getuigt van een enorm gebrek aan voorstellingsvermogen. En het is nog duur op de koop toe.''

Opknappen
Behoud dus. De strijd daarvoor begon al in de Nieuwmarktbuurt, waar hij jareng woonde, maar werd op vele plekken in de stad gevoerd. In de Marnixstraat bijvoorbeeld, waar De Muur, die lange rij huizen aan de Jordaankant, volgens velen maar beter tegen de vlakte kon. Niet volgens De Haan, die aan de basis stond van het opknappen van de huizen. Maar ook rond het Tulpplein in Oost zorgde hij ervoor dat oudbouw niet gewoon werd afgebroken.

Draaisma, een van de mensen met wie hij aan de basis stond van Urban Resort, een organisatie die leegstaand vastgoed geschikt maakt voor verhuur en bedrijvigheid, zegt dat hij in de stad honderden panden kan aanwijzen die door De Haan zijn gered. 'Dat leverde hem echter ook vijanden op. Projectontwikkelaars en corporaties hadden vaak veel meer belang bij slopen en ontwikkelen. Ach, sommige mensen zijn vooral gefixeerd op kortetermijnwinst. Hein was zeker niet zo.'

Een mix
Zelf woonde De Haan in het door hemzelf ontworpen woon- en werkcomplex Vrijburcht op het Steigereiland op IJburg, waar hij zich omringd wist door veel van zijn oude strijdmakkers uit de Nieuwmarkttijd. In het blok wordt gewoond en gewerkt, maar ook gegeten en gedronken. Het complex bevat onder meer een logeerkamer, een werkplaats en een haventje met een zeilschool.

Wonen kan nooit alleen maar wonen zijn, vond De Haan. Zijn leven lang heeft hij fanatiek gepleit voor een mix van wonen met werken en voorzieningen. Een wijk, zeker een nieuwe, heeft alleen kans op leven als je in je buurt ook echt iets kan, zei hij in 2006. 'Als je voor theater en café steeds weer naar het centrum moet, wordt het zo'n typische buitenwijk, een plaats waar alleen geslapen wordt omdat iedereen overdag naar kantoor is en 's avonds in het centrum van de stad rondhangt.'

De Vrijburcht is precies zoals De Haan het wilde, vooral omdat het er precies zo is als de bewóners het wilden. Want als je hem pissig wilde krijgen, moest je zeggen dat inspraak de creativiteit van de ontwerper belemmert. 'Dat vind ik dus echt onzin. Als architect dien je ondergeschikt te zijn aan de maatschappelijke vraag: als toekomstige bewoners niet blij zijn, moet je ontwerp intelligenter.'

Pain in the ass
Hij is te vroeg overleden, zegt Maarten de Boer, directeur van corporatie 4Winden. Jaren werkte De Boer als ambtenaar 'aan de andere kant'. 'Kleinschalig bouwen, waar De Haan groot voorstander van was, had de wind in de zeilen tijdens de crisis, maar de ruimte die bewoners hadden, krijgen ze de laatste jaren niet meer. De Haan was niet van plan zich daarbij neer te leggen, hij kon zich in discussies echt opstellen als een pain in the ass.'

Die strijd voor kleinschaligheid zal het moeten doen zonder De Haan. Net zoals de house- en technomuziek, waarop hij zo graag danste.

Vrijdag wordt De Haan begraven. Met een konvooi bootjes zal hij van IJburg naar Noord worden gevaren. Draaisma: 'Niet zoals dat tegenwoordig zo vaak gaat over de Amstel naar Zorgvlied, maar gewoon, naar de Noorderbegraafplaats.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden