Heesters aanbeden en uitgespuugd

De Duitse en van origine Nederlandse artiest Johannes Heesters is zaterdag op 108-jarige leeftijd overleden. Hij gold als de oudste, actieve toneelspeler en zanger ter wereld. Heesters overleed in een kliniek in het Duitse Starnberg, waar hij 17 december was opgenomen. Heesters was in Nederland omstreden wegens de rol die hij in de Tweede Wereldoorlog gespeeld zou hebben.

Johan Heesters in Amsterdam, 31 december 1966. © anp

De Duitsers en Oostenrijkers noemden hem Johannes of Jopie. Vanaf de jaren dertig, toen de Nederlandse zanger en acteur Johan Heesters in hun theaters en bioscopen doorbrak, lagen ze aan zijn voeten.

In 1921 maakte Heesters (Amersfoort, 5 december 1903) in Amsterdam zijn debuut bij toneellegende Willem Royaards, 3 jaar later maakte hij zijn filmdebuut naast een andere Nederlandse legende, Louis Bouwmeester. Slechtziend en met probleemknieën, maar met krachtige stem en uitstraling, werd hij zo'n 80 jaar later 's werelds langst actieve entertainer. In de zomer van 2011 speelde hij nog Petrus in een korte film.

Dictie
De voornaamste rol van de vakkundige Nederlander met de mooie dictie was die van Danilo in Die Lustige Witwe van Franz Léhar. Heesters was dé Danilo, dat vond Léhar zelf ook. Het leek of Heesters' uitmonstering voor de rol - hoge hoed, jacquet en witte shawl - voor hem was uitgevonden.

Von Trapp
Sommige Nederlanders konden Heesters echter niet luchten. Hij was in de oorlog immers in Duitsland blijven werken. Hij staarde zich blind op zijn eigen loopbaan en had extra kansen doordat andere tenoren uit Duitsland waren gevlucht. De weerzin stak overigens pas in de jaren zestig de kop op, toen hij in Nederland anti-nazi Von Trapp in The Sound of Music speelde.

Dachau
Het zat Heesters erg dwars dat Nederland hem niet zo moest. In Het Parool zei hij in 1986: 'Het is een vreselijk gevoel als je eigen land je uitspuugt. Er zijn echter mensen die verschrikkelijke dingen hebben meegemaakt. Die denken daaraan, als ze mij zien. Maar ik had daar alles opgebouwd. Ik ben ook in Dachau geweest. De SS had gezegd: Er is geen excuus om verhinderd te zijn.' In 2008 vocht hij tevergeefs de beschuldiging aan dat hij tijdens zijn bezoek aan het concentratiekamp ook had gezongen.

Beatrix
Dat jaar was voor hem goed begonnen met een uitnodiging van een theater in Amersfoort voor zijn eerste concert na ruim 40 jaar in Nederland. Het leidde wel tot enige heibel, maar het werd een laaiend succes en de verhouding tussen Heesters en Holland leek flink verbeterd. Begin 2011 bleek echter dat dat niet zo ver ging als hij gehoopt had: de Duitse president nodigde hem uit voor een diner met koningin Beatrix, maar de uitnodiging werd ingetrokken. Intussen had hij op tv ook een fikse flater geslagen, door eruit te flappen dat Hitler best aardig was, tegen hém weliswaar.

Heesters bleef trots op zijn Nederlandse afkomst: 'Wat ik ben, wat ik kan, heb ik aan Holland te danken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden