Plus

Heeft de PvdA nog wel toekomst?

Bij de PvdA ging heel veel mis; een stroeve campagne, een lijsttrekker in tijdnood en een achterban die wegtrekt naar andere partijen. Het resultaat is een historische nederlaag.

Lodewijk Asscher sprak van een bittere avond Beeld ANP

Het was, in de woorden van partijleider Lodewijk Asscher, 'een bittere avond'. Een enorme klap, zei Marjolein Moorman, fractievoorzitter in Amsterdam. De meeste PvdA'ers hadden natuurlijk gerekend op een tik, ze zijn niet gek, maar dat de nederlaag zo groot zou zijn, zo historisch zelfs, dat kwam keihard aan gisterenavond in de Westerunie, in het Westerpark.

Negen lullige zetels, meer zit er niet in voor de voormalige volkspartij. Een verlies van 29. De komende dagen gaat de partij praten, het verlies verwerken, zei Asscher. Want wat ging er mis bij de PvdA? Nou, heeft u even?

Te laat
Allereerst was er de stroeve campagne. Pas bij het slotdebat vond Asscher de juiste toon. Te laat. Hij zat te vroeg in de verdediging en moest te vaak de vraag beantwoorden waar het Asscher-effect nou bleef. Hij had na de interne verkiezingen te weinig tijd om zich te profileren. Asscher bleef hierdoor vooral de vice-premier van het, door veel stemmers vervloekte, kabinet met VVD.

De PvdA is niet in staat geweest het economisch succes van het kabinet naar zich toe te trekken. Dat overkomt sociaal-democratische partijen wel vaker, zegt politicoloog Bert Bakker van de UvA. "Een iets betere koopkracht motiveert mensen niet in het stemhokje." De achterban van de PvdA maakt zich grotere zorgen over andere zaken dan de economie, zoals immigratie en zorg. "Het is de PvdA niet gelukt om een duidelijk profiel te vinden in die thema's," aldus Bakker.

Overgestapt
Asscher probeerde gisteren de moed er nog een beetje in te houden. "De sociaal-democratie zal terugkomen," beloofde hij. Maar is dat wel zo? Heeft de PvdA nog wel toekomst? Uit een analyse van Whooz, een bureau dat doelgroepen van partijen in kaart brengt, blijkt dat de linkse achterban is overgestapt. Jonge linkse kiezers stemmen liever voor GroenLinks, dat niet alleen links is, maar ook oog heeft voor het milieu en vluchtelingen onvoorwaardelijk wil opvangen. Ook Partij voor de Dieren is een optie.

Verontwaardigde minima gaan liever voor SP, dat zich duidelijk profileert als protestpartij met oog voor de zorg. Of ze stappen over op de PVV, omdat ze zich zorgen maken over immigratie. Ouderen trekken naar SP, PVV of 50Plus, die zich duidelijker uitspreken over hun belangen.

Onduidelijk profiel
Het zijn partijen die meer te bieden hebben dan PvdA, dat een onduidelijk profiel heeft. De partij neigt naar links, maar dat is onvoldoende. De achterban van de PvdA vertoont volgens Whooz inmiddels grote overeenkomsten met die van de VVD; welgestelden, levensgenieters. Voor hen is de PvdA op zijn best derde keuze na VVD en D66.

"De PvdA heeft veel concurrentie van partijen die min of meer dezelfde standpunten hebben," zegt Bakker. "In Duitsland of Frankrijk hebben de sociaal-democraten daar minder last van. Waar moet een Duitser naar toe als die genoeg heeft van de SPD?"

Volgens de politicoloog is in Nederland ruimte voor een partij die in economisch opzicht links is, maar conservatief op sociaal-cultureel gebied, bijvoorbeeld migratie. Misschien ligt daar een kans voor de PvdA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden