Plus

Hebben scholieren meer tucht nodig?

Het filmpje van een onderwijsassistent die boos een leerling in de nek greep ging deze week viraal. De man is weg van school maar zijn actie vond weerklank, omdat leerlingen brutaler zouden zijn geworden. Hebben scholieren meer tucht nodig?

Beeld Getty Images

Er is wel eens een tafel omgegooid. Zelfs een keer door een jongen die makkelijk die tafel had kunnen vastpakken, optillen en hem naar het hoofd van Kees Buijtelaar had kunnen slingeren. Maar dat gebeurde gelukkig niet.

"Je moet meteen de-escaleren," zegt de directeur van vmbo-school Bindelmeer College in Zuidoost. "Ruimte geven, aan blijven kijken, iemand erbij halen." Niemand hoeft hem te vertellen dat pubers soms uit hun slof schieten. Het gaat erom hoe een leerkracht reageert. Niet door iemand in zijn nek te pakken, vindt hij.

Gepamperd
Onderwijsassistent Gerrit Keeman van het Kennemer College in Heemskerk deed dat juist wel. Het filmpje ging viraal en leidde tot een discussie over tucht en discipline, brutale leerlingen en heetgebakerde docenten. Keeman, die thuis kwam te zitten na het incident (ondanks later gemaakte excuses door de schoolleiding) liet zich door vele media interviewen en gaf daarbij te verstaan dat leerlingen van tegenwoordig te veel worden gepamperd, docenten geen gezag meer hebben en dat scholen niet genoeg ingrijpen bij ongeregeldheden.

Die boodschap bleek niet aan dovemansoren gericht. Docenten hebben het zwaar, alleen al door de werkdruk. Vakbond CNV noteert zeker 24 incidenten per jaar waarbij het incasseringsvermogen van docenten zo is getest dat ze een corrigerende tik uitdelen en in de problemen komen. Leraren voelen zich minder veilig in de klas dan voorheen, blijkt uit cijfers van het ministerie van Onderwijs. Tien procent voelt zich niet veilig binnen de schoolmuren, een percentage dat zes jaar geleden beduidend lager lag.

Bijdehanter
Zijn scholieren brutaler en grenzelozer geworden? Is fysiek optreden soms gewoon nodig om tegenwicht te bieden?

Voor de eerste veronderstelling is geen bewijs: jongeren zijn niet brutaler dan vroeger. Dat vindt Buijtelaar, en met hem andere schoolleiders. Ook Yvonne van Sark, schrijver van Puberbrein binnenstebuiten en adviseur bij Youngworks, ziet geen bewijs voor de gedachte dat de jeugd bijdehanter is dan vroeger. De wereld, daarentegen, is wel veranderd. Het onderwijs is een spiegel van de maatschappij en krijgt dus te maken met de gevolgen van die veranderingen. "Scholen zijn een ophoping van sociale thematiek, waar je te maken hebt met meer kinderen dan vroeger in eenoudergezinnen, toegenomen mondigheid, meer kinderen met ADHD of andere rugzakjes, en minder respect voor hiërarchie. Dat gecombineerd met de werkdruk van docenten, en de dreiging dat leerlingen snel iets hebben gefilmd is soms explosief," zegt ze.

Dat docenten steviger mogen optreden, soms zelfs fysiek, vindt Roel Schoonveld wel kunnen. Hij zit ruim veertig jaar in het onderwijs, en is na jaren Amsterdams Lyceum nu interim-directeur op de Bredero Mavo in Noord. Met fysiek doelt hij niet op slaan met een liniaal. "Meer van: even bij de schouders pakken en zeggen: Dit gaat te ver, ga jij even weg nu."

Hij ziet twee interessante ontwikkelingen in het onderwijs: leerlingen zijn beleefder en braver geworden. Tegelijkertijd willen docenten te graag hun leerlingen te vriend houden. "Als een leerling dan over de schreef gaat, zijn ze bang om in te grijpen. Scholen hebben meestal duidelijke regels, maar je moet ze wel handhaven."

Erger voorkomen
Buijtelaar constateert dat ook. "Wij zijn een strenge school. Dat moet ook, want de kinderen hier nemen flink wat bagage mee. We hebben heldere regels en zijn heel consequent. Eigenlijk wat elke opvoeder moet doen, maar waar sommige scholen blijkbaar moeite mee hebben."

Bij fysiek straffen trekken schoolleiders meestal de grens. De wet is daar helder over. Lijfstraffen zijn sinds 1820 verboden, maar ook het aanraken van kinderen is niet de bedoeling. Tenzij er erger mee kan worden voorkomen, als bijvoorbeeld twee vechtende leerlingen uit elkaar moeten worden gehaald, of uit zelfverdediging.

In de jeugdgevangenis of het speciaal onderwijs waar hij voorheen werkte, maakte Freek op 't Einde zulke incidenten weleens mee. Daar hebben jongeren zichzelf vaak niet in de hand. Op gewone scholen een leerling vastpakken, slaan of anderszins lichamelijk straffen vindt de directeur van het Comenius Lyceum in Nieuw-West nooit een goed idee. "Veel leerlingen maken al genoeg geweld mee in hun leven. School moet juist een veilige plek zijn. Ze moeten weten: hier word ik beschermd."

600.000 hits voor video nekvelincident

Het filmpje van het nekvel­incident op Dumpert (ruim 600.000 keer bekeken) laat zien dat onderwijsassistent Gerrit Keeman een leerling op het Kennemer College in Heemskerk aanspreekt. Dan pakt de jongen een kruk, zwaait ermee en gooit hem. Vervolgens pakt Keeman de leerling bij zijn nekvel. De jongen trekt zich los, waarop Keeman hem de klas uit stuurt.

De schoolleiding stelde Keeman op non-actief na een klacht van de ouders en de publicatie van het filmpje. Keeman kreeg veel steun. Er werd ruim 5000 euro opgehaald en VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff bood hem een vaas aan. Uiteindelijk bood de schoolleiding de onderwijsassistent excuses aan. Keeman vond dat de school niet goed met leerlingen omging en regels niet consequent handhaafde. Hij had voor het incident al zijn ontslag ingediend, met ingang van 1 februari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden