Havel was architect Fluwelen Revolutie

Václav Havel kreeg internationaal faam door de wijze waarop hij eind 1989 gestalte gaf aan de zogeheten Fluwelen Revolutie in het toen nog communistische Tsjecho-Slowakije. Hoewel hij 13 jaar president was, bleef hij zichzelf vooral zien als dichter en toneelschrijver, die van staatszaken geen kaas had gegeten.

Beeld epa

Als staatshoofd was Havel vrijwel onaantastbaar. Hij bleef zich inzetten voor de mensenrechten, waarvoor hij internationaal veel waardering oogstte.

Klassevijand
Havel werd op 5 oktober 1936 in Praag geboren als zoon van een vooraanstaand zakenman. Na de communistische machtsovername in 1948 kreeg zijn familie het stempel klassevijand opgedrukt. Havel wilde drama en kunst studeren, maar kreeg daarvoor wegens zijn 'bourgeois'-achtergrond geen toestemming. Hij begon een studie economie.

In 1968 trad een periode van politieke dooi in waarin de regering 'socialisme met een menselijk gezicht' nastreefde, maar in augustus 1968 maakten de communistische bondgenoten een einde aan die Praagse Lente. Havel ontvluchtte Praag en trok zich terug op het platteland, waar hij zich in het verzet stortte tegen het regime. Hij tekende in 1977 het manifest Charta '77, waaruit een gelijknamige beweging van dissidenten ontstond. Havel werd een van de woordvoerders.

Bijltjesdag
Het regime reageerde hard en zette talrijke ondertekenaars, onder wie ook Havel, achter de tralies. De volgende jaren verbleef hij een groot deel van de tijd in de gevangenis. De Fluwelen Revolutie maakte eind 1989 zonder bloedvergieten een einde aan ruim 40 jaar communistische dictatuur. Tegen de verwachting in kwam er geen bijltjesdag. Havel, zelf jarenlang getreiterd, achtervolgd en opgesloten, was niet uit op wraak.

Havel werd president van het vrije Tsjecho-Slowakije en bracht kleur in de samenleving, onder meer door naast staatslieden ook internationaal vermaarde artiesten als Bob Dylan en Frank Zappa uit te nodigen.

Slowakije
Zijn grootste tegenslag kwam in 1992, toen Slowakije besloot zich van Tsjechië los te maken. Het verliep zonder bloedvergieten, maar Havel zelf beschouwde de afscheiding als een nederlaag, die hij zich persoonlijk erg aantrok.

Hij trad in 1992 als president af, maar werd in januari 1993 gekozen tot president van het nieuwe Tsjechië. Havels populariteit bleef onaangetast.

Havel herkende zich nooit in de heldenstatus die hem werd toegekend. 'Men ziet mij als sterk mens, als iemand die veel weerstand heeft. Ik moet glimlachen als ik aan die reputatie denk. Want eigenlijk komen mijn moed en doorzettingsvermogen voort uit angst tegenover mijn eigen geweten dat me kwelt als ik faal of lijk te falen', zei hij eens.

Beeld afp
Vaclav Havel met de Dalai Lama. Beeld epa
Vaclav Havel (links) met de Poolse Lech Walesa. Beeld epa
Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden