Het stadion in Eugene, met plaats voor 15.000 mensen, is voor honderden miljoenen gerenoveerd door Nike.

Plus

Hardlopende hippies: waarom het universiteitsstadje Eugene de WK atletiek mag organiseren

Het stadion in Eugene, met plaats voor 15.000 mensen, is voor honderden miljoenen gerenoveerd door Nike.Beeld AFP

Niet New York of Los Angeles, maar het kleine universiteitsstadje Eugene organiseert de eerste WK atletiek op Amerikaanse bodem. Het is de bakermat van het recreatieve lopen, ende geboorteplaats van sportgigant Nike. ‘Wij hadden allemaal lange haren en een Frank Zappasnor.’

Pim Bijl

Pizza’s vernoemd naar atleten. Muurschilderingen. Standbeelden. Een museum. Tig hardlooproutes, aangegeven met pijltjes. Werkelijk alles in Eugene ademt atletiek.

Met 175.000 inwoners is de universiteitsstad in Oregon verreweg de kleinste stad die ooit de WK organiseerde. Dat doet de wenkbrauwen fronsen. Coaches en atleten maakten zich al kwaad om het veel te krappe warming- upterrein. En door een enorm tekort aan hotels waren de overnachtingen zo duur dat een bezoek aan het toernooi voor veel mensen sowieso onbetaalbaar is.

Jogging als bestseller

Maar in het thuisland wordt het vooral als logisch gezien dat de keus bij de toewijzing in 2015 eens niet op een wereldstad viel. Eugene wordt ‘Track Town USA’ genoemd. Atleten als Allyson Felix zijn het gewend dat hier de Amerikaanse trials voor belangrijke toernooien zijn, en het is de plaats waar in de jaren zeventig de opmars van het recreatieve lopen begon.

Hiervoor eert de stad onder anderen Bill Bowerman, de man die iets na de Tweede Wereldoorlog coach werd van het Oregon Track Program en die vele studentenkampioenen en olympische atleten begeleidde. In 1966 schreef hij met een cardioloog het boek Jogging, dat met meer dan een miljoen verkochte exemplaren het joggen groot heeft gemaakt in de Verenigde Staten.

Cultheld met bakkebaarden

Die beweging werd nog eens versterkt door Steve Prefontaine, een van de pupillen van Bowerman. Een rebelse loper die alle Amerikaanse records tussen de 2000 en 10.000 meter veroverde. Een cultheld, met zijn bakkebaarden en wapperende manen, en kenmerkende uitspraken als: “The best pace is a suicide pace and today is a good day to die.”

Vraag het Jos Hermens, die nog wedstrijden tegen Prefontaine liep. De invloedrijke atletenmanager was in die tijd een toploper, die zich op een dag gerust zes uur hardlopend voortbewoog. “Je kunt zeggen dat het de hippiejaren waren. Wij hadden allemaal lange haren en een Frank Zappasnor. Prefontaine was niet eens de enorme wereldtopper, maar was en is heel belangrijk voor het Amerikaanse lopen.”

“Net als Bowerman, de coach daar, die in Nieuw-Zeeland was geweest, ook een soort bakermat van het lopen. Daar kwam ‘LSD’ vandaan: Long Slow Distance running. Het lopen had iets eigenzinnigs. Het raakte de opstandigheid van de zestiger en zeventiger jaren. Tegen het gezag, tegen de regels. Het lopen gaf een gevoel van vrijheid. Het was als meditatie en je kon als individu jouw grenzen verleggen.”

Bedevaartstocht

Dat werd nog niet echt begrepen, laat staan omarmd. “Je werd echt voor gek verklaard als je liep. Mensen keken je vooral heel vreemd aan als je hen passeerde,” zegt Hermens. “Maar in Oregon werd dat sfeertje omgedraaid, door Bowerman en Prefontaine. Het is echt ongelooflijk als je ziet hoe populair het hardlopen nu is, door honderden miljoenen mensen op de wereld beoefend. We hadden nooit verwacht dat het zo groot zou worden.”

Voor fanatieke lopers nu voelt een rondgang door Eugene haast als een bedevaartstocht. Zo wordt bij Pre’s Rock de in 1975 al op 24-jarige leeftijd overleden Prefontaine herdacht met bloemen en brandende kaarsen. Zijn mythische status groeide alleen nog maar na zijn dood, mede omdat er altijd een zweem van mysterie is blijven hangen rond zijn auto-ongeluk. Een bekende hardlooproute in de stad is gedoopt tot Pre’s Trail, waarop de voeten bij elke stap worden gekust door zachte houtsnippers.

Het was ook zijn coach, Bowerman, die in 1964 de hand schudde met zijn goede vriend Phil Knight, als bezegeling van het oprichten van Blue Ribbon Sports. Het bedrijfje zou de voorloper blijken voor het latere Nike, waarvan in 1972 de eerste schoen op de markt kwam. Ook Nike was een grote factor in de toewijzing van dit toernooi aan Eugene: het is de hoofdsponsor van de Amerikaanse atletiekbond en betaalde bijna driehonderd miljoen om het in 1912 gebouwde stadion in Eugene te renoveren.

15 september 1972:  Steve Prefontaine doet in Londen mee aan een wedstrijd. Beeld Tony Duffy/Allsport/Getty Images
15 september 1972: Steve Prefontaine doet in Londen mee aan een wedstrijd.Beeld Tony Duffy/Allsport/Getty Images

Museum in het stadion

In het mooie, modern ogende stadion Hayward Field passen nu ruim 15.000 toeschouwers, veel minder dan bij de meeste WK's. In de Hayward Hall, een als museum ingerichte toren, wordt de rijke geschiedenis weer tastbaar. Foto’s en uitspraken van Bowerman en Prefontaine aan de wanden, handgeschreven correspondentie in vitrines. Een ander pronkstuk: de Waffle Trainer van Nike, de iconische en al snel bestverkopende trainingsschoen in het land, waarvan de inspiratie voor de zool vol grip ontstond doordat Bowerman tijdens zijn ontbijt een blik op zijn wafelijzer wierp.

Waarom het tot deze achttiende editie van de WK atletiek wachten was op een toernooi in Amerika is ook voor sprinter Allyson Felix de vraag, zegt ze op de persconferentie van het Amerikaanse team. “Het heeft erg lang geduurd. Daarom zijn we nu ook extra trots als host,” zegt de 36-jarige atleet, die afscheid zal nemen van de sport waarin ze alleen al zeven olympische titels behaalde. “Ik heb op toernooien altijd jaloers geluisterd naar het applaus voor thuislopers. Nu hoop ik op wat Hayward magic.”

Sebastian Coe, de hoogste baas bij de internationale atletiekbond World Athletics, hoopt dat deze WK ook een opmaat zijn naar een nieuwe atletiekgolf in de Verenigde Staten. Talent genoeg, maar de beste atleten groeien niet meer uit tot ’s lands grootste nationale sporthelden. Zo populair als in de jaren tachtig, met een boegbeeld als Carl Lewis, is de atletiek al jaren niet meer.

Belangstelling is weggezakt

Nog altijd floreren de universiteitscompetities, maar als professionele sport en qua zendtijd blijft de atletiek achter bij bijvoorbeeld basketbal, American football en honkbal. “De belangstelling bij het grote publiek is weggezakt,” zegt Hermens. “Niet voor de marathons, wel voor de baanatletiek.”

Felix is ook daarom blij met dit toernooi op Amerikaanse bodem. “Ik hoop dat het voor verandering zorgt. We moeten zichtbaar zijn, zodat meer mensen de sport zullen begrijpen, en dat zijn we nu in elk geval met de WK in Eugene en in 2028 met de Olympische Spelen in Los Angeles.”

De kans is klein dat deze tien dagen voor een gigantische kentering gaan zorgen en atletiek plots een indrukwekkende inhaalslag op de zo dominante sporten inzet. Maar in Eugene heeft het hardlopen sowieso geen impuls meer nodig. Of het nu op de steile heuvels is van Hendricks Park, voor de Starbucks downtown, of op de houtsnippers van Pre’s Trail: overal zijn lopers.

Dit weekend al medaillekansen voor Nederland

Met onder anderen Sifan Hassan vandaag op de 10.000 meter en Abdi Nageeye morgen op de marathon liggen er volop kansen op medailles in het eerste weekend op de WK atletiek.

Hassan komt om 21.20 uur Nederlandse tijd in actie op de 10.000 meter. Tijdens deze WK zal ze ook nog de 5000 meter lopen. Om de hitte te ontwijken met de marathon begint Abdi Nageeye een dag later in alle vroegte (plaatselijke tijd 6u15, Nederlandse tijd 15u15) aan de klassieke afstand.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden