Plus Ten slotte

Hans 't Mannetje (1944-2016): Bekend door zijn gevelstenen

In 1988 verliet Hans 't Mannetje woedend de stad, nadat de gemeente Amsterdam het restauratieatelier Uilenburg in de Nieuwe Uilenburgerstraat sloot.

Hans t Mannetje Beeld Wim Ruigrok

Het atelier waar 't Mannetje als drijvende kracht veel betekend heeft voor de handwerkberoepen en voor het aangezicht van de stad. Hij werd vooral bekend door zijn gevelstenen.

"Hans wilde van het restauratieatelier het concentratiepunt van oude ambachten maken, zoals beeldhouwen, houtbewerking en renovatie," zegt Wim Ruigrok, die als fotograaf van zijn werk bevriend raakte met 't Mannetje.

Kennis
Zijn voornaamste doel was het overbrengen van zijn kennis en het in stand houden van het ambacht. Een van zijn leerlingen in het atelier was Kees van Mierlo. "Het was een gedreven man," zegt Van Mierlo.

"Alles stond in het teken van het vernieuwen op het gebied van beeldhouwen. Ik moet tijdens mijn werk nog steeds veel aan hem denken en wat ik heb opgestoken van die man. De manier van werken van 't Mannetje komt steeds terug."

Met die kennisoverbrenging heeft 't Mannetje veel betekend voor het ambacht, zegt ook Walther Schoonenberg van de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad. "Hij heeft een oude kunst in stand gehouden. Hij vond het vooral belangrijk om mensen op te leiden."

Niet alleen voor het ambacht, maar ook voor het aangezicht van de binnenstad van Amsterdam heeft de beeldhouwer een rol van betekenis gespeeld. Vanuit het atelier restaureerde hij vele geveltoppen en gevelstenen van panden die tijdens en na de oorlog in verval waren geraakt.

"De stad ligt er nu prachtig bij en het lijkt alsof het altijd zo geweest is," zegt Schoonenberg. "Daar is tientallen jaren hard aan gewerkt door bijvoorbeeld monumentenzorg en mensen zoals 't Mannetje. Het is mede aan hem te danken dat de binnenstad er zo mooi uitziet."

236 gevelstenen
't Mannetje hakte in totaal 236 gevelstenen - stenen die vroeger als huisnummer en herkenningsteken diende.

Ook ontwierp en bouwde hij monumenten, zoals de 'zuildragende schildpad' op de Sint Antoniesluis en het gedenkteken in het West-Indisch Huis in de Haarlemmerbuurt, op de plek waar de West Indische Compagnie ooit gevestigd was.

Voordat hij bij de restauratiewerkplaats Uilenburg begon, werkte hij als stadsbeeldhouwer bij Hildo Krop. Daar hakte hij onder meer de leeuwen van het monument op de Dam.

Conflict met gemeente
Eind jaren tachtig raakte 't Mannetje in conflict met de gemeente. Dat conflict ging volgens Ruigrok over de uitbreiding van de Universiteit van Amsterdam op de Jodenbreestraat.

"De bedoeling van Hans was dat daar ook een soort gammawetenschappen kwam," zegt Ruigrok. "Voor handwerklui die een opleiding zouden krijgen en zich gingen verdiepen in de verschillende bouwstijlen."

De gemeente werkte dat plan tegen. "Hij heeft daar zoveel bonje gehad dat hij boos Amsterdam verlaten heeft, omdat de gemeente hem ook van het atelierterrein wilde hebben."

Volgens Schoonenberg was de reden voor de sluiting dat de wederopbouw wel zo'n beetje was afgerond en door de crisis wilde de gemeente geen subsidie meer steken in het atelier. Die subsidie was hard nodig, want het atelier kon met ongeveer twintig mankrachten commercieel geen winst maken.

Stadsbeeldprijs
Verbitterd vertrok 't Mannetje naar Dronten, waar hij verderging met het maken van gevelstenen. Later verhuisde hij naar Zutphen en Dieren.

In 2001 won hij wel nog de Stadsbeeldprijs van de Stichting Heijmeijer van Heemstede, voor het werk dat hij in Amsterdam verricht heeft.

Hans 't Mannetje overleed in de nacht van zondag op maandag aan de gevolgen van longkanker. Hij werd 72 jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden