Plus

Handhavingscrisis op de Wallen: ongestoord zuipen op straat

Op de Wallen geldt een alcoholverbod, maar vrijwel niemand houdt zich eraan. Bewoners en ondernemers ergeren zich er stevig aan. 'Amsterdam zit in een handhavingscrisis.'

Toeristen op de Wallen negeren het alcoholverbod: het is een pretpark, daar hoort een drankje bij. Beeld Elmer van der Marel

Edwin Schölvinck woont al 26 jaar hartje Wallen en al die tijd was het gebruikelijk dat er met de zomer ook een einde kwam aan de drukte. Maar op deze donderdagavond, eind september, lopen de straten nog altijd vol. "De drukte gaat tegenwoordig het hele jaar door," zegt Schölvinck.

Vind je het gek: Amsterdam trekt meer dan twintig miljoen toeristen per jaar en dat zijn er alweer twee miljoen meer dan in 2017.

Op de Burgwallen lopen groepen toeristen rond, vrijgezellenfeesten, maar ook stelletjes. Schölvinck manoeuvreert zich geroutineerd door de mensenmassa, de hond aan de lijn. Boven de Wallen hangt een wietlucht. De mensen op straat blowen, eten en drinken. Veelal een blikje bier in de hand, af en toe een fles wijn.

Het begint al aan het einde van de middag, als bezoekers in groepen aan het water gaan zitten voor een Wallenpicknick, inclusief blowen en drinken. Soms water, maar regelmatig komen de sixpacks tevoorschijn.

In de avond neemt het alcoholgebruik op straat en op het water toe en dat gaat door tot diep in de nacht. Mensen negeren de borden die aangeven dat hier een alcoholverbod geldt. De handhavers die rondlopen, laten de drinkers deze avond ongemoeid. Ook agenten te paard of op de motor stappen niet af.

"Het alcoholverbod is een lachertje," zegt Annemieke Bieringa, straatmanager van de Zeedijk en de Hoogstraten. "Dat is een grote frustratie voor bewoners en ondernemers. Deze buurt is niet ingericht op zo veel dronken mensen."

Overal bier
Het is een terugkerend thema in gesprekken met buurtbewoners en ondernemers: hoe kan het dat de gemeente een alcoholverbod afkondigt en dat vervolgens nauwelijks handhaaft?

Toeristen hebben toch al het idee dat in Amsterdam alles kan en alles mag, een alcoholverbod zonder consequenties versterkt dit imago alleen maar.

Schölvink kan het de bezoekers niet eens kwalijk nemen. De borden die het alcoholverbod vermelden zijn schaars en onduidelijk. Bovendien kunnen ze overal bier kopen.

De supermarkten voor toeristen hebben de blikjes in grote stapels voor het raam staan. Ook de Albert Heijn op de Nieuwmarkt verkoopt lekker. Dan is het toch niet gek dat ze die blikjes vervolgens op straat opentrekken?

Bovendien: iedereen eet en drinkt en ach, het is toch een pretpark, daar hoort een drankje bij, nietwaar?

"Op de Wallen heerst een losgeslagen vreet-, blow- en zuipcultuur, met bierblikjes-to-go en coffeeshops-to-go," zegt Barry van den Berg, ­eigenaar van café Del Mondo op de Nieuwmarkt en voorzitter van de ondernemersvereniging.

"Handhavers zien we na elf uur niet meer op straat. Als ondernemers hun terras een paar centimeter te ver hebben staan, krijgen ze een boete, maar bezoekers mogen hier doen wat ze thuis niet durven. Ik zie geen lik op stuk."

De gemeente laat weten dat handhavers en agenten schaars zijn en dat de prioriteit ligt bij straatroven, inbraak, geweld en andere misdaden met een grote impact.

Volgens Ombudsman Arre Zuurmond verkeert Amsterdam in een handhavingscrisis.

"We hebben te weinig mankracht op straat." Zuurmond verblijft al enige tijd op de Wallen en ervaart daar 's nachts een urban jungle. "Ik heb deze week alleen op maandag en dinsdag redelijk geslapen."

Gedragscrisis
De handhavingscrisis gaat over in een gedragscrisis, zegt hij. Bezoekers weten niet meer wat de norm is en gedragen zich daarnaar.

"En dat komt ook door het imago van Amsterdam als stad waar alles kan," zegt Zuurmond. "We trekken mensen naar de stad die denken dat ze hier alles kunnen maken."

Volgens Zuurmond is veel meer handhaving nodig. En dat doet dan niets af aan het imago van Amsterdam als vrije, tolerante stad.

906

Dit jaar zijn tot dusverre 906 boetes opgelegd wegens overtreding van het alcoholverbod. In heel 2017 waren het er meer dan tweeduizend.

"Tolerant zijn, wil niet zeggen dat alles mag. Dat is een valse tegenstelling. Sterker: mensen krijgen meer vrijheid als we grenzen hanteren. De vrijheid zit in de geest van de stad."

De Ombudsman ziet al enige verbetering. "Ik ben blij met het nieuwe gemeentebestuur en merk een duidelijke draai in het beleid."

Zuurmond publiceerde twee jaar geleden een alarmerend rapport over de drukte en overlast in de Leidsepleinbuurt. Het gemeentebestuur reageerde destijds vooral verbolgen en actie bleef uit.

"Nu waait er echt een andere wind," zegt Zuurmond. De eerste handhavingsacties zijn uit­gevoerd, weliswaar kleinschalig.

Burgemeester Femke Halsema komt met een plan van aanpak. "Het zijn de eerste straaltjes, we moeten nog ­afwachten of de zon ook echt gaat schijnen. Dat heeft ook tijd nodig. Deze problematiek heeft ­jarenlang kunnen woekeren, dat is niet zomaar weggewerkt."

Ook Schölvinck is optimistisch. Hij wijst ­tijdens de avondwandeling op de straten, die inderdaad erg schoon zijn.

Voortdurend rijdt de ­reinigingsdienst door het gebied. Ook lopen hosts rond, die weliswaar geen boetes kunnen opleggen, maar lawaaimakers wel op hun ­gedrag wijzen. Het is niet dat er helemaal niets gebeurt.

Hij heeft Halsema gesproken en de burgemeester maakte duidelijk dat het haar menens is. Schölvinck ziet om zich heen bewoners vertrekken, maar is vastbesloten op de Wallen te blijven.

Niet voor niets is hij betrokken bij de campagne I Live Here, om toeristen te wijzen op het feit dat er ook mensen wonen op de Wallen. "Ik hou nu eenmaal van reuring en het is vaak gezellig op de Wallen. Ik ken iedereen, de straatdealers groeten en vragen naar mijn hond. En niet iedereen vertrekt."

"Naast mij is onlangs een jong stel komen wonen."

Dit is deel vier van een serie artikelen over de wenselijkheid van 'de stad waar alles kan'. Lees ook:
Deel 1: De stad waar alles kan en mag, maar moeten we dat wel willen?
Deel 2: Wie bevrijdt de Wallen van de hordes?
Deel 3: Alles is bespreekbaar in de strijd tegen de drukte

En blowen dan?

Op de Wallen geldt een alcoholverbod, maar blowen op straat levert geen boete op. Dit heeft te maken met een landelijk gedoogbeleid. De gemeente heeft in het verleden blowverboden afgekondigd in delen van de stad, zoals op het Mercatorplein.

Dat hield geen stand. Blowen bij speeltuinen en op schoolpleinen is wel verboden. Den Haag heeft eerder dit jaar een blowverbod afgekondigd op dertien plekken, waaronder de binnenstad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden