György Kurtág: de componist met notenconstipatie

Wekelijks tipt redacteur Erik Voermans in de rubriek Eerste Hulp bij Klassieke Muziek een concert in Amsterdam. Deze keer: de bagatellen van moderne componist György Kurtág.

Erik VoermansBeeld -

De Hongaarse componist György Kurtág is vorige week negentig geworden. Hieperdepiep, hoera. Het heugelijke feit wordt dit seizoen op tal van podia gevierd, want ja, Kurtág is sinds het overlijden van Pierre Boulez, de man die hem in 1981 internationaal in de schijnwerpers zette, de oudste nog levende grote moderne componist.

Die internationale muziekwereld had zich in 2016 verheugd op de wereldpremière van Kurtágs opera Fin de partie, naar het toneelstuk van Samuel Beckett dat onder zijn Engelse titel Endgame bekender is. De opera had in première moeten gaan in La Scala en zou worden gedirigeerd door Ingo Metzmacher. Het verbaasde niemand dat de opera toch weer van de agenda verdween. Kurtág had het stuk niet op tijd afgekregen. En als we dirigent Metzmacher moeten geloven, is het zelfs de vraag of die opera er überhaupt zal komen.

Diepst en meest geladen
Het probleem met Kurtág is dat hij aan permanente notenconstipatie lijdt. Scheppen gaat bij hem niet alleen van au, maar ook van ehm, tsja, oei, kreun en nee, nee, nee. "Ich kann nur komponieren wenn es geht," zei hij ooit. Hij kan alleen maar componeren als het gaat, en gaan doet het zelden. Elk stuk is weer een gevecht met zijn dodelijke zelfkritiek en met de kritiek van zijn echtgenote Márta, die zo mogelijk nóg strenger is dan hij en op wier oordeel hij blind vaart.

Hij viel aan het begin van zijn carrière al eens jarenlang stil. Kreeg geen noot meer op papier. Op aanraden van een bevriende psychiater ging hij toen hele korte stukjes schrijven. Die waren nog wel te overzien. En door die list lukte het hem een oeuvre te schrijven dat de diepste en meest geladen muziek bevat die in deze tijd is gemaakt.

Voorbeelden zijn de Bagatellen voor fluit, contrabas en piano, of anders wel de Brefs messages (korte berichtjes) voor een ensemble van negen instrumenten, waarin elke noot vijfhonderd keer is omgedraaid voordat ie mocht blijven. Eenvoudige kost is het niet. Maar waarom zou het voor de luisteraar wél makkelijk moeten zijn?

Bagatellen en Brefs messages van Kurtág
MusikFabrik o.l.v. Enno Poppe
Donderdag 10 maart, ­Muziekgebouw
aan ’t IJ.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden