Plus

Guus Til: 'De Bijlmer heeft me gevormd'

Geen van de spelers die zondag op het veld staan tijdens AZ-Ajax is zo dicht bij de Arena opgegroeid als Guus Til. Op pad in de Bijlmer met de 19-jarige middenvelder van AZ. 'Het is hier fijn.'

Guus Til: 'Ik ben opgevoed met de gedachte dat je op de wereld bent om de samenleving te helpen' Beeld Marco Okhuizen

Net als Guus Til vertelt dat het tegenwoordig ­allemaal wel meevalt met die criminaliteit in de Bijlmer, vliegt er een politiehelikopter laag over. Even later gaan twee politieauto's in volle vaart dwars de rotonde over. Een schietpartij in een garage om de hoek, blijkt later.

De speler van AZ moet er hartelijk om lachen, zoals hij vaker lacht tijdens de wandeltocht door de buurt waar hij opgroeide en nog steeds woont. Langs flatgebouw de Gouden Leeuw, om de hoek bij metrostation Ganzenhoef.

Ganzenhoef is inmiddels fraai opgeknapt. Vroeger was het een verzamelplaats van junks. "Daar op die trap zaten ze dan. Daar mochten we niet in de buurt komen van onze ouders," zegt Til. "Hier om de hoek gebeurde de Bijlmerramp. Toen was ik nog niet geboren, maar ik merkte altijd wel de impact die het had op mensen."

Geen écht groot talent
Op straat wordt hij hier nooit herkend als de nieuwste eredivisiesensatie. "Nee hoor. Alles is Ajax hier hè. Daar om de hoek is de Arena."

Over zijn eigen naam zegt hij: "Hollands is die hè." Weer die lach. "Mijn broers en zus heten Daan, Kees en Klaartje. Tja, die namen verwachten ze hier niet."

Nee, hij was niet de enige blanke in de buurt. "Maar wel de enige blanke die net zo goed kon voetballen als de andere jongens in de buurt."

In de eredivisie is Til bezig aan een onvermoede opgang. Hij scoorde al zes keer in zestien wedstrijden en is van alle zelfopgeleide spelers die bij AZ dit seizoen in het eerste elftal spelen misschien wel de opvallendste. In tv-interviews springen zijn spontane, oorspronkelijke antwoorden eruit. "Die wil ik over drie jaar nog steeds geven. Maar ik weet hoe het gaat. Als de belangen groter worden, kunnen voetballers niet alles meer zeggen. Jammer want zo komen ze dommer over dan ze zijn."

Heel efficiënt
Nooit was hij in de jeugdopleiding van AZ een écht groot talent. "Op mijn veertiende zat ik op de bank. Op mijn vijftiende ook en op mijn zeventiende was ik bijna weg bij AZ." En kijk nu. "Ik ben veel verder dan ik twee jaar geleden had gedacht. Kijk, ik ben geen stilist of zo. Maar ik vind: je kan mooi of lelijk schaatsen, het gaat erom wie het eerste over de finish is. Ik ben in het veld heel efficiënt."

Til geldt als een atypische voetballer. Hij groeide op in Afrika, omdat zijn vader daar ontwikkelingswerk deed. Hij werd geboren in de Noord-Zambiaanse stad Samfya en woonde ook in Mozambique. "Maar de Bijlmer heeft me gevormd," zegt hij er dan achteraan. "Mensen vinden dat heel interessant, van Afrika, maar ik herinner me er niet zo veel van natuurlijk."

Hij deed vwo - 'wel met spieken' - en maakte hij zich niet al te druk om zijn voetbalcarrière. "Ik dacht altijd: ik geef gewoon alles en als ik het niet haal, heb ik altijd iets om op terug te vallen. Daardoor ervaarde ik nooit die druk. Dan wórd ik maar de grond ingeboord, dacht ik. Vlak voordat ik mijn debuut maakte in het eerste elftal, had ik me al ingeschreven voor een studie bedrijfseconomie. Ik heb me inmiddels maar weer uitgeschreven."

Voetbalslim
Niet dat die schoolbankslimheid van hem veel helpt op het voetbalveld, denkt hij trouwens. "Je kan heel dom zijn maar toch voetbalslim. Ik ken er wel een paar."

"En ik was ook weer niet zo'n nerd. Economie staat dichter bij de praktijk dan wiskunde. Voor mijn gevoel heeft economie echt zin voor later. Van die wiskundevragen als: 'Frans koopt 83 ananassen. En dan zo'n som. Dat je denkt: wie koopt er nou 83 ananassen?"

Droomde hij dan niet van het eerste van AZ? Proestend: "Even eerlijk: wie droomt daar nou van? Nou Camp of Anfield oké. Dat zijn meer de dromen voor jonge jongens. Maar nee, ook daar zag ik mezelf nooit spelen."

Te veel regeltjes
Hij is links opgevoed, zegt hij. "Mijn vader evalueert projecten over conflicten in derdewereldlanden. Hij is net terug uit Mozambique. Mijn moeder gaat de helft van het jaar mee. Dat ze veel weg zijn, is nu niet meer zo moeilijk. Ik ben oud genoeg. Mijn vader vindt het toch niks hier. Te veel regeltjes. Hij is meer van de vrijheid."

Zijn ouders hebben niks met voetbal. Zijn moeder kijkt zijn wedstrijden op tv. "Mijn vader leest de wedstrijdverslagen op az.nl. Voor de rest vinden ze het maar een vreselijke wereld. Ik begrijp dat wel. Het gaat om geld en status en daar heb ik zelf ook niks mee. Ik ben er natuurlijk mee ­opgegroeid sinds mijn twaalfde, zet me er niet tegen af, maar verafschuw het soms."

"Soms mis ik het schoolleven weleens. Dan heb je toch mensen om je heen die in meer normale omstandigheden leven. Die niet al absurd veel geld verdienen voor hun leeftijd. Ik zie auto's en horloges langskomen die helemaal niet in deze fase van je leven horen voor te komen. Dat staat heel ver van hoe ik ben opgevoed. Ik ben opgevoed met de gedachte dat je op de wereld bent om de samenleving te helpen. Dat niet iedereen dezelfde mogelijkheden en kansen heeft in de wereld."

Multicultureel
Alleen zijn schoenenfetisj verraadt de profvoetballer in hem. "Vind ik gewoon leuk. Als ik iemand ontmoet, kijk ik altijd naar de schoenen. Sneakers, boots, alles. Daar kan ik best wat geld aan uitgeven. Maar ik heb niet zo'n kast hoor. Ik pleur ze gewoon allemaal neer."

Al wandelend zegt hij: "Het is hier goed." Voetbalpleintjes genoeg. Elke dag voetbalde hij op een andere. "Dat begon op die van mijn basisschool. Daar waren niet eens doeltjes. Als je dan te oud werd voor het ene pleintje, ging je naar het andere. Uiteindelijk kwam je op een Johan Cruijff Court terecht. De meeste jongens die daar voetbalden, waren heel goed."

Door de multiculturele basisschool waar hij op zat, kwam hij in contact met allerlei culturen. "Ik kwam thuis bij Surinamers, Antillianen, Marokkaanse Antillianen, Burundezen en Ghanezen. Dat is toch schitterend?"

"Ik weet nu hoe het eraan toegaat op een Ghanees feest. Iedereen dansen en in witte gewaden." De huizen zijn er wat anders ingericht. "Veel goud. Van die kastjes helemaal van glas met foto's erin. Donkerbruine, glimmende tafeltjes. En dan daarnaast een leren bank. Mooi man! Dat verrijkt je leven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden