Interview

Grapperhaus gaat parlement en gemeenteraden meer inspraak geven

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie) belooft dat de noodmaatregelen tegen het coronavirus vervangen gaan worden door een ‘coronawet’. De huidige noodverordeningen kwamen immers tot stand zonder dat de Eerste en Tweede Kamer of gemeenteraden daar vooraf iets over te zeggen hadden.

Minister Ferd Grapperhaus wil met een speciale corona-wet meer inspraak geven aan gemeenteraden en het parlement, zegt hij.Beeld ANP

Hoogleraren uitten daarom eerder al forse kritiek op het kabinet. Normaal hebben het parlement en gemeenteraadsleden inspraak bij het instellen van noodverordeningen. Het kabinet legde deze nu echter eenzijdig op, na overleg met burgemeesters. Ze werden ondergebracht onder de Wet publieke gezondheid, maar dat kan niet te lang voortduren, zei bijvoorbeeld hoogleraar staatsrecht Wim Voermans. “Daar is die wet niet voor.”

Grapperhaus en minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) schrijven in een brief aan de Tweede Kamer dat zij naast bestaande wetten willen komen met ‘tijdelijke wetgeving’. ‘In een rechtsstaat kunnen noodverordeningen niet al te lang duren,’ zegt Grapperhaus.

Wat is het doel van deze wet?

“Nou, we hebben de afgelopen twee, drie maanden de coronacrisis aangepakt conform de regels van het crisisbestuur. De Wet publieke gezondheid zorgt ervoor dat je noodmaatregelen kunt opzetten. Maar het woord ‘nood’ zegt het al. Dat wil je maar voor een beperkte periode. Maar we zien dat bijvoorbeeld de anderhalve meter afstand langer zal gaan gelden. Dat moet je dan ook goed verankerd regelen in een democratisch land.”

Volksvertegenwoordigers hebben aan de zijlijn gestaan. Had dit niet eerder gemoeten?

“Dat zeg ik niet, maar wij hebben ook niet gewild dat bijvoorbeeld gemeenteraden buitenspel kwamen te staan. En het parlement kon er alleen achteraf naar kijken en de lokale en landelijke volksvertegenwoordigers moeten gewoon weer hun rol kunnen pakken als deze wet over een maand of anderhalf van kracht is.”

De wetten waar de noodverordeningen nu onder vielen, blijven bestaan. Maakt u niet gewoon een extra wet zodat nog langere controle mogelijk wordt?

“Nee, de crisisstructuur blijft achter de hand, omdat het mogelijk kan zijn dat we daar weer naar terug moeten. Als we onverhoopt een tweede golf van het virus zouden krijgen, moet je in staat kunnen zijn weer noodmaatregelen te nemen. Maar alles wat we voor langere termijn gaan doen, moet in deze wet op hoofdlijnen geregeld worden.”

Maar u haalt nu toch gewoon een toestemmingsbriefje van het parlement om noodmaatregelen te kunnen laten voortduren.

“Nee, zo zit het niet. Voor de noodmaatregelen is en blijft de Wet publieke gezondheid. Dit regelt wat je daarna op langere termijn doet. Ik ben er bijvoorbeeld trots op dat we geen volledige lockdown hebben gehad. En al helemaal niet de situatie, zoals in sommige landen, waar de noodtoestand is uitgeroepen. Dat willen we niet, dat is niet Nederland. Dat zou nu juist zo’n beetje alle macht bij enkele bewindslieden hebben gelegd voor langere duur en dat willen we absoluut niet in onze democratische rechtstaat. Deze wet gaat er nu juist om dat we maatregelen ook kunnen loslaten.”

Minister Grapperhaus.Beeld ANP

Hoe dan?

“Doordat het een raamwerk is, is er straks veel meer maatwerk nodig. Als een bepaalde regio de vakantiehuisjes dicht wil hebben, bijvoorbeeld omdat er veel toerisme op afkomt, dan snap ik dat. Maar als zo’n zelfde park elders in het land permanent bewoond wordt, wil je misschien geen sluiting. Daar wil je dan kunnen verlichten.”

Deze wet staat waarschijnlijk vergaande controle op het openbare leven toe. Wie bepaalt hoe lang deze blijft gelden?

“Dat is het parlement. En let wel: dit is een Covid-19-wet. Die is alleen op deze crisis van toepassing.’’

Je kunt deze wet bij een volgende crisis toch gewoon weer gebruiken? Of: als het kabinet vindt dat er een crisis is, maar burgers niet. Dat werkt misbruik in de hand.

“Nou, het concept blijft op de plank dan, maar de specifieke wet niet. Stel je krijgt over zes jaar de Covid-25-crisis, dan denk ik dat het weer begint met crisismaatregelen. Maar daarna zul je ook weer een wettelijke basis willen voor langlopende maatregelen en dan zal er gewoon weer aan het parlement een nieuwe wet moeten worden voorgelegd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden