Column

Gouden Koets

THEODOR HOLMAN

De Nederlandse Strauss-Kahn heet Harry 'Tietenknijper' van Bommel (SP) en de Nederlandse mevrouw Vriendendienst heet Mariko Peters (GroenLinks). Zij samen hebben ontdekt dat op de Gouden Koets een paneel zit dat verwijst naar het slavernijverleden van Nederland. Op het paneel staan 'halfnaakte zwarte mannen en vrouwen afgebeeld' die geschenken aan het koningshuis aanbieden 'en die herinneren aan het slavenverleden', aldus Van Bommel en Peters.

De zwartepietdiscussie is dus weer terug in het land.

Nu zijn die halfnaakte zwarte mannen en vrouwen Javanen. Mij doen die - heel gek - altijd denken aan Indië, waar mijn vader vandaan kwam. Hem heb ik trouwens nooit als slaaf, maar wel als slavendrijver meegemaakt, namelijk als ik mijn huiswerk moest maken.

Ik heb dus alleen maar mooie herinneringen aan die Gouden Koets die wij, Amsterdammers, destijds aan koningin Wilhelmina hebben geschonken. Maar die koets herinnert mij ook aan het verleden van de inzittenden. Die herinneringen zijn minder fraai.

Want die Javanen die op die koets zijn afgebeeld, werkten waarschijnlijk aan het cultuurstelsel dat in Nederlands Indië werd ingevoerd. Daar werden de inlanders uitgebuit en er was slavernij. Multatuli schreef daarover. Wie heeft die inlanders uitgebuit? Dat was Koning Willem I. Hij bepaalde dat de inlander twee vijfde van zijn landbouwproducten moest afdragen. Willem I is een voorvader van de mensen in die koets, en daar moet ik aan denken.

Als ik die koets voorbij zie rijden, moet ik ook denken aan de Nederlandsche Handel-Maatschappij. Die zorgde voor de verkoop van de inlandse producten en het vervoer. Hoofdaandeelhouder van deze enorme onderneming, die gigantische winsten maakte, was koning Willem I. Hij werd destijds één van de rijkste mensen ter wereld, want hij deed het volgende: maakte een bedrijf waarin hij een belang had winst, dan verdiende hij er als hoofdaandeelhouder aan; leed een bedrijf verlies, dan liet hij de staat daarvoor opdraaien. In 1830 had hij een vermogen van 200 miljoen gulden! En wie heeft dat kapitaal geërfd? Precies: de mensen die nu in de Gouden Koets rijden.

Moet nu die koets weg of de mensen die erin zitten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden