Goede doelen nog schatrijk

Goede doelen hebben enorme bedragen verloren op de beurs, bleek de afgelopen weken. Foto ANP/Coen Suyck Beeld
Goede doelen hebben enorme bedragen verloren op de beurs, bleek de afgelopen weken. Foto ANP/Coen Suyck

Goede doelen zitten op een berg geld. Ondanks de kredietcrisis en de klappen op de beurs blijven hun spaarpotten rijkelijk gevuld. Waar zijn die tientallen miljoenen goed voor? De fiscus wordt strenger. 'Twee regels uitleg in het jaarverslag is onvoldoende.'

Zo'n twintig miljoen euro is het Oranje Fonds kwijtgeraakt door de kredietcrisis, tien procent van het vermogen. Weg. Aanleiding genoeg voor een stevige bezuiniging, zou je zeggen. Maar niet voor het Oranje Fonds.

''Wij schrikken er niet van,'' zegt directeur Ronald van der Giessen. ''Je moet het afzetten tegen de vele jaren dat we veel meer winst hebben binnengehaald dan begroot.''
Goede doelen hebben enorme bedragen verloren op de beurs, bleek de afgelopen weken. Hoe voorzichtig ze hun vermogen ook hebben belegd, ze zijn vele miljoenen, soms tientallen miljoenen euro's kwijt. Opvallend genoeg deert het ze nauwelijks.

Een steekproef uit de jaarverslagen over 2007 laat zien dat goede doelen honderden miljoenen euro aan reserves hebben. Geld dat deels in aandelen en obligaties is gestoken.

Daarnaast haalden ze vorig jaar ook nog eens 760 miljoen euro op met collectes, schenkingen en loterijen, 79 miljoen meer dan in 2006. De spaarpotten zijn dus goed gevuld.

Een kort overzicht: het Oranje Fonds had eind vorig jaar bijna 180 miljoen euro aan reserves op de balans. Natuurmonumenten beschikte over ruim 190 miljoen euro en het Leger des Heils over circa honderd miljoen euro, dat ook deels zat in de waarde van gebouwen.

Voortbestaan garanderen
Het Prins Bernhard Cultuur Fonds had eind 2007 een spaarpot van ruim zestig miljoen, de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) ruim 85 miljoen euro - een potje dat volgens de organisatie is bedoeld voor de aankoop van nieuwe schepen. Ook organisaties als het Rode Kruis, de Dierenbescherming, KWF Kankerbestrijding, Artsen zonder Grenzen en De Zonnebloem beschikken over reserves van tientallen miljoenen euro's.

De vraag is waarom al die donateursmiljoenen niet direct zijn besteed aan arme kindertjes, wetenschappelijk onderzoek of eenzame ouderen. Volgens Marnix van Rij, partner bij adviesbureau Ernst & Young en gespecialiseerd in goede doelen, hoeft dat niet. ''Hoe hoog een reserve mag zijn, hangt helemaal af van het goede doel,'' zegt hij. ''Een instelling moet garanderen dat ze in slechte tijden voortbestaat.''

Maar, stelt hij ook, dat betekent niet dat goede doelen onbeperkt geld kunnen oppotten. De Belastingdienst heeft dit jaar daarom de regel ingesteld dat de instellingen alleen financiële reserves mogen aanhouden om het voortbestaan van hun goede doel te garanderen.

Een vage regel, vindt ook van Rij, omdat er geen vaste bedragen of percentages worden vastgelegd. Maar hij noemt het interessant dat er voor het eerst wettelijk iets is geregeld. Voorheen waren alleen instellingen met het keurmerk van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) verplicht om de bestemming van hun financiële reserves in hun jaarverslagen te melden.

In het buitenland is dat wel anders. Zo bestaat in Groot-Brittannië de Charity Commission, een onafhankelijk overheidsorgaan dat zonodig het bestuur van een goed doel naar huis kan sturen. De VS gaat nog verder. Daar krijgt een instelling een strafheffing als die niet een vast percentage van het vermogen uitkeert aan het goede doel.

De kans dat de Belastingdienst in Nederland zo rigoureus te werk gaat is klein, stelt Sigrid Hemels, universitair hoofddocent fiscaal recht van goede doelen. De regel is met name bedoeld om excessen uit te bannen. ''Dat was ook de aanleiding. Een inspecteur stuitte een tijdje geleden op een stichting die al jaren geld binnenkreeg, maar niets uitgaf. Toch verloor de staat voor de rechter, omdat er in de wet niets was geregeld.''
De goede doelen maken zich vooralsnog geen zorgen. Het Oranje Fonds heeft zijn miljoenenbuffer om magere tijden te overleven al jaren. ''Daardoor kunnen wij ook verzekeren dat nu elke gift voor honderd procent naar het goede doel gaat,'' aldus directeur Van der Giessen.

Ook Natuurmonumenten, veruit het rijkste goede doel van Nederland, vindt zijn spaarpot van tweehonderd miljoen euro te rechtvaardigen. Natuurbeheer kost handenvol geld, stelt een woordvoerder. In 2007 werd ruim 82 miljoen euro aan aankoop en onderhoud besteed. ''We moeten dus te allen tijde voorkomen dat we onze natuurterreinen in slechte tijden zouden moeten verkopen om aan geld te komen.'' (HET PAROOL)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden