Plus

Gloria Wekker: 'Witheid is eindelijk een thema'

In de Oude Lutherse Kerk bevestigde antropoloog Gloria Wekker donderdagavond haar status als moeder van de antiracismebeweging.

Van link naar rechts: Anja Meulenbelt, Gloria Wekker, Nancy Jouwe Beeld Maarten Brante

Lange rijen voor de ingang van de Oude Lutherse Kerk, waar Witte Onschuld ten doop wordt ­gehouden, de Nederlandse vertaling van het eerder in het Engels verschenen boek White ­Innocence van antropoloog Gloria Wekker. Ze beginnen een beetje een fenomeen te worden, die presentaties van haar geruchtmakende boek.

Dit is nummer vier en opnieuw is de zaal tot en met de laatste stoel gevuld met een overwegend jong, vrouwelijk en gekleurd publiek. "Ik heb het hier nog nooit zo zwart gezien," grapt uitgever Ebisse Rouw van Amsterdam University Press over het publiek in deze statige tempel van de wetenschap.

Aanjagers van de bloeddruk
Dat publiek is ook activistisch. Op 67-jarige leeftijd is Wekker uitgegroeid tot de moeder van wat de tweede golf van de antiracismebeweging wordt genoemd. In de zaal bevinden zich ook Sylvana Simons, Quinsy Gario, Anousha Nzume, Glenn Helberg, Anja Meulenbelt en andere prominente aanjagers van de bloeddruk van wit Nederland.

"Witheid is een thema geworden," prijst Wekker de inspanningen van de nieuwe generatie activisten. "Daar hebben we heel lang op moeten wachten."

Met haar boek heeft Wekker veel mensen op de multiculturele kast gejaagd, maar tussen de gelijkgestemden in de Oude Lutherse Kerk speelt de schrijfster een thuiswedstrijd.

Stormachtig ontvangst
Er ­worden veel warme en waarderende woorden gesproken over de vrouw die onlangs voor haar werk de Joke Smitprijs kreeg toegekend, een ­onderscheiding die Wekker zegt te willen delen met alle migranten- en vluchtelingenvrouwen in het land.

In haar boek onderzoekt Wekker de sporen die 400 jaar kolonialisme heeft nagelaten in de verhoudingen tussen wit en zwart in ­Nederland. Voor Wekker staat vast dat oude ­mechanismen nog steeds werkzaam zijn, een constatering die op gespannen voet staat met de overtuiging van veel witte Nederlanders. "Er is een dierbaar zelfbeeld: wij doen niet aan racisme. Hoogopgeleide Nederlanders wijzen naar de lagere klasse, maar racisme is zeker niet het exclusieve domein van tokkies."

Voor de Nederlandse vertaling schreef Wekker een extra hoofdstuk over de stormachtige ontvangst van White Innocence, die volgens haar de juistheid van haar diagnose bevestigt. "Een ­lawine van kritiek van mensen die het boek niet noodzakelijkerwijs hadden gelezen. De toon was vaak afstandelijk, afwijzend, defensief en agressief. Het maakt duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is."

Structureel racisme
Dat laatste ziet Wekker nadrukkelijk als een taak van wit én zwart samen. "Veel zogenoemde ­gewone Nederlanders voelen zich door mij aangevallen. Maar ik zeg nergens in mijn werk: jij bent racist. Dat vind ik eerlijk gezegd volslagen oninteressant."

"Het gaat mij om het structurele racisme. Het koloniale verleden heeft consequenties voor alle Nederlanders. De verwerking ervan is een urgent project om onszelf en onze samenleving te bevrijden."

In landen als de Verenigde Staten en Groot-Brittannië is dat proces al in de vorige eeuw ­begonnen, in Nederland gaat het nu pas van start. Wekker noemt als voorbeeld het breed ­opgezette onderzoek van het Niod naar de laatste jaren van de Nederlandse aanwezigheid in Indonesië. "Dat is zo opgezet dat er eigenlijk alleen maar uit kan komen dat wij toch het beste voor hadden met die mensen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden