Plus

Glazen renovatie Rivierstaete neemt deel mysterie weg

Je houdt ervan of je haat het, Rivierstaete van de Rotterdamse architect Hugh Maaskant. 45 jaar later is het gerestaureerd door MVSA. Glas in plaats van miljoenen tegels, is het een verbetering?

Of je Rivierstaete nu mooi of lelijk vindt, het is een gezichtsbepalend fenomeen uit de jaren zeventig Beeld Eva Plevier

Maar liefst zes miljoen grijswitte tegeltjes telde Rivierstaete. Daar is nu geen enkele meer van over: MVSA heeft de façade van top tot teen opengegooid met zonwerend glas. Het leek alsof er niemand werkte in het gebouw, zegt project­architect Kees Stoffels, dat kon je althans aan de buitenkant niet zien.

En toch bleken er allerhande kantoren gehuisvest in het gebouw van Hugh (ook wel: Huig) Maaskant.

Die worden de komende maanden vervangen door 1500 medewerkers van de Britse reclamegigant WPP, een bureau dat wel wordt vergeleken met de serie Mad Men.

Binnengluren
WPP, een holding met verschillende onderafdelingen, verlaat daarvoor panden verspreid over Amsterdam. MVSA heeft de vleugels zo ontworpen dat de 'concurrenten' niet bij elkaar kunnen binnengluren, ondanks de vides die her en der in het complex zijn geboord.

De twee meter lange Rotterdammer Hugh Maaskant hanteerde bij leven alleen een dikke viltstift om zijn al even imposante gebouwen te schetsen. Rivierstaete was in 1973 het eerste gebouw in Amsterdam dat een internationaal vastgoedbedrijf voor een onbekende gebruiker neerzette - en ook nog op een beladen plek: de voormalige terreinen van autofabriek Spyker aan de Amsteldijk/Trompenburgstraat.

Zo'n moloch past daar niet, werd bij de oplevering gemopperd; niet alleen vanwege de stralend witte gevel die afstak bij het baksteen in de omgeving, maar ook door zijn omvang. Bij de toch al verpeste Wibaut- en Weesperstraat had dit terrasvormige complex beter gepast.

Dreigende sloop
Rivierstaete is een object geworden dat je óf haat, óf liefhebt. Zo is het met meer creaties van Maaskant, die Rotterdam zijn beste werken gunde, zoals het Groothandelsgebouw en de Euromast, en die Amsterdam onder meer het Hiltonhotel, het Nationaal Luchtvaart- en Ruimtelaboratorium en het World Fashion Center heeft gebracht.

Streven naar schoonheid had voor Maaskant geen prioriteit. Tegen het eind van zijn loopbaan - hij overleed in 1977 - zei hij in een interview: "Nu zal men tegen mij zeggen: als je alles zo precies weet, waarom maak je dan geen gebouw dat iedereen mooi vindt? Dat is natuurlijk best mogelijk, dergelijke gebouwen staan overal. Maar als men zo'n gebouw neerzet, is het wel een gebouw waarin over tien jaar niemand meer is geïnteresseerd."

Mooi of niet, Rivierstaete intrigeerde door zijn gesloten gevel waar Maaskant ramen als spleten in had laten aanbrengen, en door de stapeling van de volumes. De constructie is ingenieus. Door inpandige steunberen konden de verspringende vleugels worden uitgerust met lichte gevels.

Die zijn nu door MVSA, het bureau van Roberto Meyer, vervangen door glas. Ze maken Rivierstaete uiteraard transparanter en meer van deze tijd, maar tegelijk ook minder mysterieus, minder ongenaakbaar. De Rivierenbuurt heeft er een vriendelijkere buur bij gekregen.

Onbescheiden omvang
Gebleven is gelukkig de terrasvormige opbouw, die vooral zichtbaar is aan de Trompenburgstraat waar een tweede ingang is. In de toekomst worden de kantoorschijven bedekt met daktuinen, die volgens Stoffels nodig zijn om te voldoen aan de BREEAM-norm, dat meet of een gebouw voldoende klimaatneutraal is.

Toen het gebouw enige jaren geleden vooral leeg stond, werd gepleit voor sloop. Fijn dat het niet is gebeurd, want sloopafval richt meer schade aan dan renovatie. En dan was Amsterdam weer een gezichtsbepalend fenomeen uit de jaren zeventig kwijtgeraakt.

Ook discutabele ingrepen horen bij de dynamiek van een stad. Als het aan Maaskant had gelegen, was er in de historische binnenstad meer huis gehouden; naar zijn opvatting was dat een oud bedrijf waar niemand het versleten meubilair durfde op te ruimen. Maar ja dat was bijna 50 jaar geleden, toen verkrotting nog schering en inslag was.

We moeten dus leren leven met Rivierstaete nieuwe stijl, dat niet is veranderd in een hotel - dat is al heel wat in deze tijd. Aan de omvang valt niet te tornen. We citeren nog een keer Maaskant, die op kritiek over zijn onbescheiden gebouwen zei: "U doet mij denken aan mijn vrouw. Die zoekt al 25 jaar naar schoenen die van binnen groot zijn en van buiten klein." Ook architectuur is een kwestie van passen en meten.

Lees ook: Als het kantoorgevaarte moet blijven, dan maar met veel glas

1500

De komende maanden trekken 1500 medewerkers van de Britse reclamegigant WPP in het gebouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden