Plus

Ghost in the Shell

Alle vormen van sciencefiction bieden een speculatief zicht op de toekomst. Een beproefde vuistregel stelt dat bijdragen aan het genre altijd meer zeggen over de tijd waarin ze tot stand kwamen dan over de periode die erin wordt geschetst.

De goeddeels synthetische heldin verliest met de vertolking door Scarlett Johansson haar Aziatische voorkomen Beeld -

Het Japanse stripverhaal Ghost in the Shell stamt uit 1989 en speelt zich af in een fictieve Japanse metropool in het midden van de 21ste eeuw.

Met zijn schets van een maatschappij in verval, waarin mens en machine door lichaamsmodificatie samen­smelten, sloot Shirow aan op de dystopische cyberpunkstroming, die het genre in de jaren tachtig domineerde. In de sciencefictionliteratuur zette de Amerikaanse schrijver William Gibson de toon, in de bioscoop gaven Ridley Scotts Blade Runner en James Camerons The Terminator richting aan het genre.

De doorbraak van de Japanse exponenten naar het Westen volgde in de jaren negentig, met de spectaculaire animatieverfilmingen van Shirows Ghost in the Shell en Katsuhiro Otomo's Akira. Tot een volmaakte samensmelting van oost en west kwam het in 1999 in The Matrix.

Rupert Sanders' peperdure verfilming van Ghost in the Shell is omstreden, want de centrale rol van de goeddeels synthetische heldin verliest met de vertolking door ster­actrice Scarlett Johansson haar Aziatische voorkomen. De verontwaardiging is ingegeven door de herkomst van het verhaal, maar gaat voorbij aan de essentie van Shirows strip: het met een existentiële crisis worstelende personage bestaat uit een menselijk brein in een verder volledig kunstmatig lichaam.

Gedateerd toekomstbeeld
In de animatiefilm boden de Japanse makers de kijker genoeg ruimte voor een eigen interpretatie, zoals dat ook in Blade runner het geval was. Sanders en de drie scenarioschrijvers doen niet aan ambivalentie: ze maken meteen duidelijk dat met 'de geest in de schil' op een menselijke ziel, ofwel een menselijk brein, in een machine gedoeld wordt.

Ze vereenvoudigen de introductie van de heldin en versimpelen de ontknoping van de eerste zaak die ze als lid van een speciale opsporingseenheid moet oplossen.

Ghost in the Shell

Regie Rupert Sanders
Met Scarlett Johansson, Pilou Asbæk, Takeshi Kitano
Te zien in Filmhallen, Kriterion, Arena, City, De Munt

Daar zullen liefhebbers van de Japanse voorgangers niet blij mee zijn. Bezwaarlijker is dat de makers er niet in slagen de toekomstvisie en thematiek urgentie te geven. Ghost in the Shell blikt terug op een toekomst zoals die in de jaren tachtig werd gezien, met behulp van de technieken die filmmakers van nu tot hun beschikking hebben.

Het gedateerde toekomstbeeld oogt prachtig, met dank aan production design van de Nederlandse vormgever Jan Roelfs (Gattaca) en de kostumering en trucages van de Nieuw-Zeelander Richard Taylor en diens specialisten, die eerder aan The Lord of the Rings werkten. De film bevat een verbluffende reeks fotorealistische nabootsingen van prenten en shots uit de oorspronkelijke strips en de animatiefilm. Ze doen meer dan eens aan Blade Runner denken.

Lege huls
Ghost in the Shell is daarmee in alles een film van de maker van gelikte gamecommercials en Snow White and the Huntsman en niet het werk van een visionair met prikkelende ideeën.

Dat wringt, na recente sciencefictionfilms als Ex Machina, Under the Skin en Cloud Atlas. Met Ex Machina gaf Alex Garland een fantastisch provocerende draai aan het robot-als-mensthema. In Under the Skin was Scarlett Johansson een verontrustender namaakmens. En in Cloud Atlas schetsten Lana en Lilly Wachowski een intrigerend 'Neo Seoul' dat tot in de kleinste details verraste en ont­regelde. De schil van Sanders is een lege huls.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden