Achtergrond

GGD: ‘Lage aantal besmettingen Amsterdam komt door timing vroege krokusvakantie’

Volgens burgemeester Halsema is er nog geen aanleiding evenementen in de stad te schrappen.Beeld Jakob Van Vliet

De regio Amsterdam heeft relatief weinig vastgestelde coronabesmettingen: ‘slechts’ 16. Dat komt vooral door de gunstige timing van de krokusvakantie, denkt de GGD.

Het nieuws over de eerste coronabesmetting in Nederland – minister Bruno Bruins (Volksgezondheid) kreeg tijdens een live tv-uitzending op 27 februari een briefje in de handen gedrukt – werd door bijna twee miljoen mensen bekeken. Dat diezelfde avond ook een tweede coronageval in Nederland aan het licht kwam, is minder bekend.

“Ik kreeg tijdens diezelfde tv-uitzending een telefoontje dat ook een vrouw uit Diemen waarschijnlijk besmet was,” zegt Jan Woldman, ­adjunct-directeur publieke gezondheid van de GGD Amsterdam-Amstelland. De volgende ochtend kwam de bevestiging en ’s avonds volgde een persconferentie in de Stopera. Burgemeester Femke Halsema, haar collega Erik Boog (Diemen) en Yvonne van Duijnhoven (hoofd infectieziektebestrijding en toezicht van de GGD) gaven tekst en uitleg over de casus Diemen.

Infectiehaard

Sindsdien is het aantal vastgestelde besmettingen in de regio Amsterdam-Amstelland opge­lopen tot zestien – gemeten tot en met 11 maart. Aanvankelijk werd zeventien gemeld, maar één patiënt bleek elders te wonen.

Dat aantal is relatief klein. Het zwaartepunt van de Nederlandse coronabesmettingen ligt in Brabant. In Tilburg (met ongeveer een kwart van de inwoners van Amsterdam) zijn 42 besmettingen vastgesteld.

“Het verschil tussen Amsterdam en Brabant is waarschijnlijk toe te schrijven aan de indeling van de krokusvakantie,” zegt Van Duijnhoven. De Amsterdamse scholen waren, net als andere scholen in de noordelijke regio van Nederland, vrij van 15-23 februari. “Op dat moment was Noord-Italië nog geen grote infectiehaard, daardoor hebben naar verhouding weinig Amsterdamse vakantiegangers het virus mee terug genomen.”

De regio’s Midden- en Zuid-Nederland waren een week later vrij (22 februari-1 maart), toen het coronavirus in Italië al verder om zich heen had gegrepen. Zodoende namen meer mensen het mee naar huis, waardoor indammen daar lastiger is.

Overuren

Van Duijnhoven vermoedt op basis van persoonlijke ervaringen dat ook carnaval een rol heeft gespeeld bij de regionale spreiding in Nederland. “Ik ben zelf Brabants, dus ik weet een beetje hoe het er dan aan toegaat. De periode na carnaval zijn er altijd meer zieken, omdat de fysieke weerstand door het vele feesten en weinig slapen afneemt. Bovendien zijn er dan veel mensen bij elkaar, waardoor de overdracht van virussen sneller verloopt.”

Hoewel het aantal besmettingen in Amsterdam meevalt, draait de GGD overuren. Honderd van de 1400 medewerkers zijn inmiddels op het coronavirus gezet. Zaken met minder urgentie, zoals routineonderzoeken bij de schoolgaande jeugd, staan ‘on hold’. De GGD steekt veel tijd in contactonderzoek – met wie heeft de virusdrager omgang gehad, en wat is de kans op besmetting? – en in het informeren van de gemeente, huisartsen, scholen en burgers. “Maar we kunnen het nog goed aan,” aldus Woldman.

Indammen

Als het aantal besmettingen toeneemt, kan er een capaciteitsprobleem ontstaan. Woldman kan en wil geen getal noemen dat het omslagpunt vormt –‘niet elk contactonderzoek is even arbeidsintensief’ – maar naar schatting komt de GGD in de knel als er bij 150 besmette Amsterdammers uitgebreid contactonderzoek moet volgen. Net als in Brabant lijkt het dan onvermijdelijk om strengere maatregelen te nemen.

Van Duijnhoven is tot dusverre tevreden over de manier waarop het indammen van het coronavirus in de regio verloopt. Op het hoofdkantoor aan de Nieuwe Achtergracht worden elke ochtend de nieuwe besmettingsgevallen besproken. Zolang de besmettingsbron bekend is, maakt Van Duijnhoven zich geen grote zorgen. “Via het contactonderzoek kunnen we andere mensen die het virus mogelijk hebben gekregen traceren en isoleren, om de verspreiding in te dammen.”

Slechtere scenario’s

Dat wil echter niet zeggen dat de GGD geen ­rekening houdt met slechtere scenario’s. Het overleg daarover is weken geleden al geïntensiveerd. Met de huisartsen en ziekenhuizen in de regio, met gemeenten, maar ook met de ambulancedienst, brandweer en politie. Knelpunten zijn de beperkte capaciteit van de ziekenhuizen, krapte van het zorgpersoneel en een slinkende voorraad beschermingsmiddelen.

Net als Woldman heeft Van Duijnhoven –die 23 jaar bij het RIVM werkte – vertrouwen in de Nederlandse en Amsterdamse aanpak. Eerder zag ze hoe bijvoorbeeld de Q-koortsepidemie en salmonellabesmettingen werden bedwongen. “In Nederland hebben alle partijen al goed onderling contact in ‘vredestijd’. Daarom functioneert het ook goed in ‘oorlogstijd’. Als je dan nog moet beginnen, is het vaak al te laat.”

Burgermeester: ‘Genoeg grip’

Het aantal besmettingen met het coronavirus in de regio Amsterdam is opgelopen van 10 naar 16. Dat zei burgemeester Femke Halsema woensdagmiddag in de raad. Volgens Halsema heeft de stad, met de GGD en het RIVM, nog voldoende grip op de uitbraak. “We denken goed overzicht te hebben over verspreiding van corona, maar weten niet hoe dat er volgende week uitziet.”

Volgens Halsema blijkt uit gesprekken met zorginstellingen dat die goed in staat zijn om de zorgvraag op te vangen. “Ook als sprake is van een gestage stijging kunnen zorginstellingen daar goed mee omgaan, dat geldt ook voor intensivecareafdelingen. Bij een piek in het aantal besmettingen kan dat voor extra druk zorgen, maar daar is men op voorbereid.”

Volgens de burgemeester is er ook nog geen sprake van een beddentekort, alle coronapatiënten zitten in thuisisolatie. Evenementen hoeven wat Amsterdam betreft nog steeds niet preventief afgelast te worden. “Daar geeft de situatie geen aanleiding toe,” zegt Halsema.

Vier medewerkers van de gemeente zijn besmet met het virus. Ze blijven volgens het protocol thuis en de GGD doet onderzoek met mensen die in contact met deze medewerker zijn geweest. Een van de medewerkers liep de besmetting op vakantie op en is daarna niet meer op het werk geweest.

Ruben Koops

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden