Plus

Gezocht: leraren. 'Waar kan ik met mijn bloed tekenen?'

Met ruim 300 vacatures in het basisonderwijs en nog eens tientallen in het voortgezet onderwijs moeten scholen alle zeilen bijzetten. Deel 2 van een serie over de krappe arbeidsmarkt.

Beeld Yoko Heiligers

Haar collega's mogen het nog niet weten, daarom geeft ze geen achternaam, maar Nancy (53), hr-manager bij een maatschappelijke organisatie, zit boven in het gebouw van het UWV omdat ze iets anders wil: het onderwijs in.

Ze luistert met vijftig anderen naar het verhaal van Edwin Borger en Vivianne Spruit van het Schoolbureau over zijinstroom in het basisonderwijs. In de warme zaal zitten mensen uit alle hoeken van de samenleving, uit de zorg, de marketing, soms al jaren werkloos, soms heimelijk broedend op een overstap.

Op deze mensen hopen de gemeente en schoolbesturen. Het lerarentekort in het basisonderwijs is zo groot, dat alle zeilen worden bijgezet. Zonder maatregelen zitten straks 8000 basisschoolleerlingen zonder juf of meester.

De ruim 300 vacatures in het basisonderwijs, en ook nog eens 110 in het voortgezet onderwijs en het mbo, zijn pas een voorbode voor het tekort dat de stad de komende jaren te wachten staat.

Het Schoolbureau biedt snelcursussen aan voor mensen buiten het onderwijs.

Deelnemers kunnen er binnen tien dagen achter komen of een carrière als leraar iets voor ze is. Daarna kunnen de zijinstromers een school zoeken om te beginnen - eerst onder begeleiding en later zelfstandig. Ze moeten binnen twee jaar een lesbevoegdheid halen, al werkend en studerend.

De bijstand uit
Komend jaar staan honderd zijinstromers op deze manier voor klassen in het Amsterdamse basisonderwijs. Nog eens honderd beginnen aan de snelcursus om hetzelfde traject te doen.

"Wat denken jullie te vinden?" vraagt Spruit, een voormalig docent voortgezet- én basisonderwijs. "Een baan!" roept iemand op de voorste rij. Anderen willen een overstap van de mode naar de klas, of willen gewoon de bijstand uit.

"Jullie zijn erg nodig, het lerarentekort in Amsterdam is een drama," zegt Spruit, maar het Schoolbureau doet geen pogingen om kandidaten hoe dan ook binnen te halen. Borger, die zich Meester Edwin noemt, vertelt een eerlijk verhaal over het werken op een basisschool, wat hij meer dan dertig jaar deed.

Het klopt dat het onderbetaald, druk en vermoeiend is. Maar er is ook veel vakantie, je betekent iets voor de samenleving en het is vaak erg leuk werk. Borger spreekt zo aanstekelijk, dat het enthousiasme in de zaal groeit.

Een droom
Voor François Leyenaar (55) is het onderwijs een droom. Hij is nu drie jaar werkloos, na een lange interne carrière bij het UWV, waar hij onder meer verantwoordelijk was voor het opleiden van jonge collega's.

Leyenaar is van de grote woorden en gebaren. "Waar kan ik met mijn bloed tekenen? Ik wil dit ontzettend graag." Hij fantaseert dat over tien jaar kinderen zullen terugdenken aan hun toffe meester François.

Zijinstroom wordt inmiddels gezien als de heilige graal bij het opvangen van de vergrijzing en het lerarentekort. In heel Nederland zijn er in het basisonderwijs 1300 vacatures.

Basisscholen hadden het afgelopen jaar al veel moeite om zieke leraren te vervangen en dat wordt komend jaar nog ingewikkelder, voorspelde Joke Middelbeek, voorzitter van het breed bestuurlijk overleg van Amsterdamse basisschoolbesturen. Ze verwacht dat klassen zonder juf of meester komen te zitten en soms dagen naar huis worden gestuurd.

Schaarse begeleiding
Als oplossing door het tekort is zijinstroom ingewikkeld. Wie geen ervaring heeft als docent, heeft begeleiding nodig. Die is beperkt voorhanden, ook weer door het tekort.

Zittende leerkrachten staan niet allemaal te springen om mensen zonder ervaring. Zijinstromers kunnen bij de koffie opmerkingen verwachten als: 'O, ga jij in tien dagen leren wat ik in dertig jaar heb gedaan?'

UWV Beeld Het Parool

De praktijk leert dat niet alle zijinstromers in het onderwijs blijven. Velen haken weer af, toch gedesillusioneerd over het salaris, de doorgroeimogelijkheden of de werkdruk. Tegelijkertijd brengen zijinstromers talent en ervaringen mee die schaars zijn in het onderwijs, benadrukt Spruit.

"Jullie komen met een enorme bak kennis en levenservaring binnen. Een zijinstromer van ons uit de communicatie kon meteen de oudernieuwsbrieven voor haar rekening nemen op haar nieuwe school."

Enthousiast
Als het aan Nermine Shohdi (32) ligt, begint ze morgen al. Ze was lerares in Egypte voordat ze negen jaar geleden naar Nederland kwam. Ze geeft nu als vrijwilliger bijles in de koptische kerk.

Secuur maakt ze aantekeningen van de voorlichting, terwijl ze haar kansen berekent. "Ik maak me zorgen om mijn Nederlands, ik zit nu op taalniveau B2. Maar als het me niet lukt, blijf ik proberen."

Roos Klijn (40) is net zo enthousiast. Van het lerarensalaris schrikt ze niet, van de uren wordt ze alleen maar enthousiast en op de school van haar kinderen springt ze toch al bij. Jarenlang werkte ze in de zorg, onder meer in de jeugdzorg - een andere sector met een nijpend personeelstekort.

Lees ook: Hoe vullen we het personeelstekort op?

Vacature

Gezocht:
Docenten mbo, voortgezet onderwijs, hbo, maar vooral voor de basisschool.
Geboden:
Twaalf weken vakantie, maar ook werkdruk, strijd over salarissen, stakingen en een imagoprobleem.
Vergoeding:
2600 euro bij een startende fulltimeaanstelling in het basisonderwijs. Tot wel 6300 euro als een ervaren docent in het hbo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden