Plus

Gevangenis wordt school: 'Negatieve moet omgezet in positieve'

The British School verhuist over drie jaar naar de voormalige gevangenis aan de Havenstraat in Zuid. Het gemeentelijke monument wordt een school voor bijna duizend leerlingen.

Vier vleugels komen uit op het hart van het gebouw met een glazen koepelBeeld Marc Driessen

Een van de deuren van een voormalige cel staat open. Bovenin prijkt een klein raam waaronder vier ventilatieluikjes zitten. Als je een van die luikjes opent, stroomt de frisse lucht naar binnen. Door het booggewelf doet de cel van elf vierkante meter ouderwets aan.

"Dit is gebouwd als gevangenis, maar het zal nooit meer een gevangenis worden. Het heeft een transformatie nodig om er iets anders van te maken. Dat betekent dat je delen aantast, maar het moet wel zo gebeuren dat het karakter van de gevangenis behouden blijft," zegt André Winder van gemeentelijk Bureau Monumenten en Archeologie.

Laatste plek
Zijn afdeling zal nauw betrokken zijn bij de verbouw van gevangenis tot school. De architecten Lisette Plouvier en Dorte Kristensen van Atelier Pro hebben de klus om de gevangenis om te toveren tot school via een prijsvraag in de wacht gesleept.

Op tafel liggen A4'tjes met concepten en schematische plattegronden. "Dit is de laatste plek waar je kinderen wilt neerzetten. Daarom willen we het compleet veranderen in een open, vriendelijke en warme omgeving."

"Het negatieve moet omgezet worden in het positieve," zegt Kristensen van Atelier Pro dat samen met Hoogevest Architecten een ontwerp gaat maken. Atelier Pro was eerder betrokken bij de (ver)bouw van andere scholen, zoals het Caland 2, IJburg College 2 en het Metis Montessori Lyceum.

Monumentaal kruisgebouw
"Niet monumentale delen worden gesloopt. Het oude monumentale kruisgebouw komt dan weer tot zijn recht," zegt Kristensen. De vleugels worden verlengd voor klaslokalen en studieruimtes. Aan een kant van de vleugels blijven de cellen bestaan of samengevoegd, aan de andere kant worden ze omgebouwd tot klaslokalen.

Paul Morgan, de directeur van The British School is in zijn nopjes met de 'nieuwe' locatie. 'Het heeft straks geen uitstraling van een gevangenis meer'Beeld Marc Driessen

Sommige ramen in de voormalige cellen verdwijnen. Kristensen: "Maar we zullen zeker het oude gebouw en de geschiedenis respecteren." Aan het einde van de vleugels worden nieuwbouw neergezet, zodat deze gebruikt kunnen worden voor onder meer klaslokalen en sportruimtes.

De bijna veertig jaar oude The British School - ooit begonnen in een huiskamer - is de afgelopen vier jaar met 200 leerlingen gegroeid tot bijna 900 leerlingen van drie tot achttien jaar. De kinderen met 47 verschillende nationaliteiten zijn over drie locaties in Oud-Zuid verdeeld.

Lot uit de loterij
De school is al sinds 2005 op zoek naar een nieuwe locatie in Amsterdam. Het had onder meer de Valeriuskliniek en een voormalig kantoor aan de De Boelelaan op het oog. In 2014 werden ze getipt over de voormalige gevangenis. De rijksoverheid haalde het echter tijdelijk van de markt, om er vluchtelingen in op te vangen. Twee weken geleden sloot de school met de gemeente Amsterdam, die het gebouw had gekocht, de deal.

Paul Morgan, directeur van de The British School, noemt het een lot uit de loterij. "Het is een prachtig bakstenen gebouw dat straks geen uitstraling van een gevangenis meer zal hebben maar een mooie open school zal zijn.

Het kleine aantal cellen van elf vierkante meter dat blijft bestaan, wordt verbouwd tot muziekoefenruimte, studeerruimte voor kleine groepjes leerlingen of als kantoor."

Gietijzeren trappen
Aan de historie van het gebouw wil hij zeker aandacht gaan besteden. Morgan: "Ieder kind dat de school op zijn achttiende verlaat, zal dat historisch besef kennen."

Winder die met de plannen heeft meegekeken, vindt het een mooie gedachte om de ene kant van elke vleugel in tact te laten en de andere kant te verbouwen tot klaslokalen.

De originele balustrades en gietijzeren trappen zijn beeldbepalend, zegt hij, en mogen niet worden aangetast, evenals de open vides in de vleugels. Het is niet toegestaan er vloeren aan te brengen. "Het gebouw is van binnen licht maar van buiten heel gesloten. Van binnen moet het licht en open blijven en vanuit het hart een doorkijk houden naar de vleugels."

En dat is volgens de architecten precies de bedoeling. The British School overlegt met de gemeente of de school tot het begin van de verbouwing in het voorjaar van 2018 een tijdelijke sociale bestemming kan krijgen.

De cellen van 11 vierkante meterBeeld Marc Driessen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden