Gespannen herdenking begin WOII

De Poolse president Lech Kaczynski bij het monument op Westerplatte, waar met de Duitse aanval op 1 september 1939 de Tweede Wereldoorlog begon. Foto EPA Beeld
De Poolse president Lech Kaczynski bij het monument op Westerplatte, waar met de Duitse aanval op 1 september 1939 de Tweede Wereldoorlog begon. Foto EPA

GDANSK - Vanochtend om kwart voor vijf, precies zeventig jaar na de aanval van het Duitse marineschip Schleswig-Holstein op het Poolse fort Westerplatte bij Gdansk, hebben de Polen het begin van de Tweede Wereldoorlog herdacht.

De Poolse president Lech Kaczynski en premier Donald Tusk hielden hun nachtelijke ceremonie voorafgaand aan de internationale herdenking, later vandaag, waaraan een twintigtal regeringsleiders, onder wie premier Jan Peter Balkenende, deel zou nemen.

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Russische premier Vladimir Poetin zijn aanwezig, als vertegenwoordigers van de landen die Polen in september 1939 onderling verdeelden.

Poetins rede in Gdansk werd gespannen afgewacht, omdat de Russische leider tot dusver weigerde werkelijk afstand te nemen van Stalins optreden tijdens en na de oorlog, tot grote verontwaardiging van de Polen.

Kaczynski en Tusk legden kransen bij het monument op het schiereiland Westerplatte, waar 182 Poolse militairen in 1939 een week standhielden tegen een grote Duitse overmacht. ''Westerplatte is een symbool van het heroïsche gevecht van de zwakkere tegen de sterkere,'' zei Kaczynski, die eer betuigde aan 'alle soldaten die vochten tegen het Duitse nazisme en het totalitaire bolsjevisme'.

Daarmee noemde de Poolse president in één adem de twee partijen die zijn land in september 1939 bezetten, de Russen twee weken na de Duitsers. De Russische president Dimitri Medvedev zei gisteren nog in een televisie-interview dat een dergelijke gelijkschakeling van de nazi's en de sovjets 'een cynische leugen' is. Maar de Polen denken daar anders over: volgens een peiling van de krant Rzeczpospolita gelooft een meerderheid van de Polen dat Duitsland en Rusland de verantwoordelijkheid voor het begin van de oorlog in gelijke mate delen.

De Russen daarentegen zien zichzelf als de bevrijders van Europa. De aanvankelijke samenwerking tussen Stalin en Hitler doet daar wat hen betreft niets aan af - dat de Polen eraan dit duivelspact blijven herinneren, ergert Moskou bijzonder.

Ook zijn de Russen niet erg gelukkig met de aanhoudende Poolse aandacht voor het drama van Katyn, waar Stalin in 1940 meer dan twintigduizend Poolse officieren liet vermoorden.

Premier Tusk zei vannacht op Westerplatte dat de Polen zich herinneren 'wie de oorlog begon, en wie het slachtoffer was van de agressie'. ''Wij zijn hier om dit te herdenken, omdat wij Polen weten dat zonder eerlijke herinnering, zonder erkenning van de waarheid over de oorzaken van de Tweede Wereldoorlog, Polen, Europa en de wereld niet veilig zijn.''

Poetin publiceerde gisteren in de Poolse krant Gazeta Wyborcza een open brief waarin hij erkent dat het gevaarlijk is de geschiedenis te herschrijven uit 'politiek opportunisme'. Wat hem betreft betekent dat dat het niet-aanvalspact tussen Hitler en Stalin, dat hij overigens 'onaanvaardbaar' noemt, beoordeeld moet worden in de context van de weigering van Westerse landen om nazi-Duitsland aan te pakken.

De Russische premier wijst op het Verdrag van München uit 1938, waarbij Groot-Brittannië en Frankrijk instemden met de Duitse annexatie van Sudetenland, wat leidde tot het einde van Tsjechoslowakije.

Poetin zegt de Poolse gevoelens over Katyn te begrijpen, maar ook hier wijst hij op de schuld van beide partijen: in 1920 werden duizenden Sovjetsoldaten omgebracht door het Poolse leger. Volgens Poetin moet de herinnering hieraan leiden tot 'gedeeld verdriet en wederzijdse vergeving'. (STEVO AKKERMAN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden