Plus

Geschorste Turkse rechter: 'Steeds meer een heksenjacht'

Op een eerlijk proces in de nasleep van de staatsgreep in Turkije hoeft niemand te rekenen, zegt de geschorste rechter Murat Arslan.

Aanhangers van president Erdogan gaan na de mislukte coup dagelijks de straat op om hun steun te betuigen. Beeld Elif Ozturk/Getty Images
Aanhangers van president Erdogan gaan na de mislukte coup dagelijks de straat op om hun steun te betuigen.Beeld Elif Ozturk/Getty Images

Van de tienduizenden na de mislukte coup opgepakte Turken zitten er nog ruim 13.000 in voorlopige hechtenis. Onder hen 2.101 rechters en officieren van justitie. Hun vereniging is verboden, voorzitter Murat Arslan zit werkloos thuis. 'Tijdelijk geschorst' is zijn officiële status.

Toch ziet Arslan, al zestien jaar rechter, zichzelf als een geluksvogel. "Meer dan honderd van mijn directe collega's zijn opgepakt en gearresteerd," aldus de voorzitter van de vereniging van rechters en officieren van justitie (Yarsav). Wegens de noodtoestand kunnen zij zonder aanklacht dertig dagen worden vastgehouden in plaats van drie.

"Natuurlijk moeten er speciale maatregelen genomen worden tegen degenen die hebben deelgenomen aan de poging om de regering ten val te brengen. Tegelijkertijd dient er respect voor de mensenrechten te zijn."

Staatsgreep
"Dertig dagen zonder te weten waarvan je verdacht wordt, zonder contact met je familie of advocaat, dat is een vorm van psychologische marteling."

"Ik denk dat er na de processen veel burgers bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een klacht tegen de Turkse staat zullen indienen wegens schending van hun rechten."

Op de avond van de staatsgreep zat Arslan (42) met zijn vrouw en zonen Yigit (11) en Burak (14) in Londen. "Ik mocht daar een cursus Engels doen van de president van de rechtbank die me nu geschorst heeft." De vakantie was direct voorbij; de dag na de coup keerde de familie terug naar huis.

Murat Arslan Beeld -
Murat ArslanBeeld -

Murat Arslan

De rechter Murat Arslan (42) is voorzitter van Yarsav, de Turkse vereniging van rechters en officieren van justitie. Hij is na de mislukte coup geschorst.

Lijst
Vrijwel meteen na de mislukte machtsgreep publiceerden regeringsgezinde kranten een lijst met drieduizend namen van rechters en aanklagers die banden zouden hebben met de moslimprediker Fethullah Gülen, volgens president Erdogan het brein achter de coup. Wie deze lijst heeft samengesteld is niet bekendgemaakt.

"Tot begin 2014 hadden talloze AKP-leden 'banden' met Gülen door een rekening bij de Gülen bank Asya, of ze hadden kinderen op een van zijn vele scholen. Ik ben heel benieuwd hoe ze de 'goede' van de 'slechte' Gülenisten gaan scheiden. En welke bewijzen ze hebben dat verdachten de wet hebben overtreden."

Arslans vereniging Yarsav is niet geliefd bij de islamitische AKP-regering. Kort voor de coup schreef de organisatie een open brief over een komende zuivering van het 'laatste bastion van de Turkse justitie'.

Volgens de grondwet zijn rechters voor het leven benoemd, maar de regering zette de helft van de magistraten in de hoogste gerechtshoven buitenspel, omdat ze ervan verdacht werden Gülenaanhangers te zijn.

Dit is niets anders dan een 'civiele coup', aldus Yarsav toen. Het recht op een eerlijk proces komt in gevaar door maatregelen als het onder dwang inzien van documenten van advocaten en het opnemen van gesprekken tussen verdachte en advocaat, zegt de geschorste rechter.

Bont en blauw
Minister van Justitie Bekir Bozdag denkt in augustus 5.110 nieuwe rechters en aanklagers te benoemen; 800 advocaten worden rechter en 2.200 anderen komen uit het reservoir van net afgestudeerde juristen. De laatste kandidaten moeten deze week een toelatingsexamen doen.

Arslan: "Ik heb weinig vertrouwen dat zij kunnen zorgen voor eerlijke processen. Zij worden namelijk gekozen op politieke loyaliteit. Het zal moeilijk zijn om onpartijdig op te treden."

Beelden van verdachte militairen die vernederd worden, bont en blauw geslagen rond de verhoren, versterken die zorgen. "Onafhankelijke waarnemers die de verdachten in de gevangenissen bezoeken kunnen waardevol zijn," zegt Arslan. "We zijn bezig met een brief aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens."

Kort nadat de burgers en de politie de putschisten hadden gedwongen zich over te geven, veroordeelde Yarsav de coup. "In onze verklaring drongen we er ook op aan de rechtsstaat te eerbiedigen. Wat we echter zien, is dat niet alleen de deelnemers aan de coup maar ook tienduizenden anderen zijn opgepakt."

"In een aantal gevallen bekende critici van de regering. Het begint steeds meer op een heksenjacht te lijken."

Ook gisteren was het weer raak. Volgens de zender CNN Türk zijn drie persbureaus gesloten, gingen zestien televisiekanalen op zwart en kregen 45 kranten en vijftien tijdschriften een verschijningsverbod. In totaal werden 130 mediabedrijven aangepakt door de regering Erdogan, waaronder ook 29 uitgeverijen. Verder werden 47 journalisten gearresteerd.

Bang is hij niet, zegt Arslan. "We maken een moeilijke periode door. Het is juist nu belangrijk sterk te zijn. Ik hoop dat alleen de schuldigen zullen worden gestraft en dat de democratie en de rechtsstaat uiteindelijk zullen winnen."

Kamer wil Turkse organisaties horen

De Tweede Kamer wil naar aanleiding van de onrust onder Turkse Nederlanders een hoorzitting met Turkse organisaties in Nederland.

Die moet onder meer inzicht geven welke (financiële) banden die organisaties hebben met Turkije.

De SP en regeringspartij VVD spraken eergisteren hun wens uit om een hoorzitting te houden. Naar de banden tussen de organisaties en Turkije is al een onderzoek bezig.

Maar de uitkomsten laten volgens de partijen te lang op zich wachten. Volgens een woordvoerder van minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) worden de resultaten verwacht na Kerstmis.
Het CDA en D66 steunen het voorstel van een hoorzitting na het zomerreces.

Coalitiegenoot PvdA kan nog geen ja of nee zeggen, omdat de partij nog niet precies weet wat de bedoeling is. Er is nog geen officieel verzoek ingediend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden