Pluspaff

Geschilderde animatiefilm belicht leven en dood Van Gogh

Dorota Kobiela en Hugh Welchman belichten het leven en de mysterieuze dood van schilder Vincent van Gogh in hun volledig geschilderde animatiefilm Loving Vincent.

Elk beeld in Loving Vincent is gebaseerd op een schilderij van Vincent van GoghBeeld -

De Van Goghbiopic Loving Vincent ontleent zijn titel aan de vaste frase waarmee de schilder zijn brieven aan zijn broer Theo ondertekende: 'Je liefhebbende Vincent'.

Maar de woorden slaan evengoed op de film zelf, en de insteek van regisseursduo Dorota Kobiela en Hugh Welchman: de volledig geschilderde film werd gecreëerd vanuit de liefde voor het werk van Van Gogh.

Bijna megalomaan
Toch duurde het even voordat die liefde bij de Britse producent en animatiefilmmaker Welchman werd aangewakkerd, zegt hij lachend. "Ik werd eerst verliefd op Dorota; het duurde wat langer voordat ik ook verkikkerd was op haar project. Ik wist aanvankelijk eigenlijk alleen wat iedereen wel zo ongeveer weet over Van Gogh: de schilder die gek werd, zijn oor afsneed, en wiens zeer kleurrijke werken tegenwoordig voor belachelijke bedragen worden verkocht."

De Poolse Kobiela werd opgeleid als schilder, maar werkt inmiddels al jaren in de filmindustrie, voornamelijk aan korte animatiefilms. Op zoek naar een project om animatie te verbinden aan haar oude liefde voor de schilderkunst, stuitte ze op een uitgave van de brieven van Van Gogh. "Zo kreeg ze de ingeving om zijn schilderijen tot leven te brengen," zegt Welchman.

In eerste instantie was het plan om een korte film te maken. "Een speelfilm maken met deze techniek leek ons veel te riskant, bijna megalomaan. De omslag kwam bij een tentoonstelling van Vincents brieven in Londen. Daar stond ik 3,5 uur in de rij om binnen te komen - terwijl er vrijwel geen schilderij van hem te zien was. Dat maakte duidelijk dat mensen zo gepassioneerd over hem zijn dat de enorme investering van tijd en geld de moeite waard kon worden."

Van Goghexperts
Elk beeld in Loving Vincent, dat tijdens PAFF zijn Nederlandse première beleeft in het Van Gogh Museum, is gebaseerd op een schilderij van Van Gogh. Dat geldt voor de landschappen en vertrekken die het decor vormen, en voor de personages die zich daarin bewegen - al werden deze als referentie voor de schilders wel eerst gespeeld door acteurs. Om hun unieke project van de grond te krijgen, schakelden Kobiela en Welchman een klein leger aan schilders in, die samen de ruim 65.000 individuele beelden van de film produceerden.

"Er zijn natuurlijk geen honderd olieverfanimatoren in de wereld," zegt Welchman lachend. "Dus we werkten met schilders gespecialiseerd in olieverf, die we razendsnel omschoolden tot animatoren en Van Goghexperts."

"Normaal gesproken zijn dit kunstenaars die alleen werken en die hun eigen composities en ideeën genereren. Dus ik hield mijn hart vast; we waren erop voorbereid dat misschien wel een kwart van hen voortijdig uit het project zou stappen. Maar uiteindelijk is dat bijna niet gebeurd. Het was echt wonderbaarlijk hoe snel ze zich aanpasten aan het werken in een team."

Mensen van vlees en bloed
De werkwijze vereiste een grondige voorbereiding van de regisseurs. "We zijn maanden bezig geweest met de storyboards," zegt Welchman. De film moest immers al voordat hij werd gemaakt volledig zijn uitgedacht: honderden beelden laten schilderen voor een scène die uiteindelijk toch op de montagevloer zou belanden, zou een enorme verspilling zijn.

Maker Hugh Welchman (1975)Beeld -

Daarbij kwamen de makers al snel voor ingewikkelde keuzes te staan. "Neem bijvoorbeeld het beeldformaat. Van Gogh schilderde op doeken met allerlei verschillende formaten; wij moesten er één kiezen. Dat betekende dat we bij grote landschapsschilderijen soms moest inzoomen, terwijl we bij zijn portretten juist meer ruimte aan de zijkanten moesten creëren."

Ook de volstrekt eigen stijl van Van Goghs expressionistische werken stelde de filmmakers voor uitdagingen. "Zijn schilderijen houden zich niet aan de wetten van natuurkunde en menselijke anatomie. Maar zo gauw je dingen in beweging brengt, moeten ze echt aanvoelen - de personages moeten voelen als mensen van vlees en bloed. Vincent gebruikte soms doelbewust geen schaduwen, en maakte beelden die je met geen camera zou kunnen creëren. Dat zijn dingen die in animatie ook wel mogelijk zijn, maar je kunt het niet allemaal tegelijk toepassen."

Mysterieuze dood
Loving Vincent begint een jaar na de dood Van Gogh. Armand Roulin, de zoon van Van Goghs postbode tijdens zijn tumultueuze periode in Arles, reist naar het dorpje Auvers-sur-Oise waar de schilder zijn laatste twee jaar doorbracht, om een laatste brief van Van Gogh te bezorgen. De vraag is alleen: aan wie? Ook broer Theo, aan wie het poststuk is geadresseerd, is inmiddels overleden.

Hoe meer Roulin ontdekt, hoe meer vraagtekens hij krijgt bij de toedracht van Van Goghs dood, die te boek staat als zelfmoord maar is omgeven door mysteries. Ongeveer zoals dat ook voor Welchman en Kobiela ging.

Welchman: "Het leek erop dat hij het in Auvers beter had dan ooit tevoren. Hij had net zijn eerste schilderij verkocht; zijn werk was tentoongesteld naast dat van superster Monet en hij had in Auvers geen mentale instortingen meer gehad. Dus waarom zou hij dan zelfmoord willen plegen?"

Terwijl Welchman en Kobiela werkten aan hun scenario, verscheen in 2011 een nieuwe biografie van de schilder van Steven Naifeh en Gregory White Smith. Daarin werd onder meer aandacht gegeven aan een theorie die ook in Loving Vincent een prominente rol speelt: dat Van Gogh geen zelfmoord pleegde, maar werd neergeschoten door een groep rebellerende tieners.

"Er zitten veel gaten in het verhaal," zegt Welchman. "Er zijn tegengestelde getuigenissen over die dag, en Vincent liet geen boodschap achter. Zo is deze theorie niet te negeren, maar ook onmogelijk te bewijzen."

Vertoning Loving Vincent met nagesprek Hugh Welchman en Dorota Kobiela: zaterdag 7 oktober om 13.00 uur in zaal 1. Bekijk het volledige programma op www.paff.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden