Column

Geschiedenis van Wenen

Het Wenen van rond 1900 heeft de manier van denken en kijken en dus voelen veranderd. Door Mahler, Wittgenstein, Freud, Kraus, Klimt, Schiele, Schumpeter, Hitler.

Het was alsof de creativiteit er ontplofte.

Was dat toeval?

Ik denk van niet. Net als in het oude Athene speelden immigranten daarin een grote rol. Met name de Joden. Zij kwamen in groten getale, zo rond 1850, naar Wenen, omdat de getto's in Centraal-Europa verstikkend waren geworden.

Waarom Wenen? Ze werden beschermd door de keizer, ze hielden van de taal, vooral van die van Goethe en Schiller. Ze bewonderden de filosofie van Kant. Ze waren kortom de kinderen van de Verlichting. Het waren liberalen. En ze kregen invloed bij de liberale burgerij. Cultuur, dat was natuurlijk het toverwoord.

Karl Kraus heeft ergens gezegd: "De straten van Wenen zijn geplaveid met cultuur. De straten van andere steden met asfalt."
En ook: "In Berlijn lopen zoveel mensen dat je niemand treft. In Wenen tref je zoveel mensen dat niemand loopt."

Wie trouwens een heerlijk boek over Wenen wil lezen, raad ik aan: Het mysterie van Wenen van Arnout Weeda. Eigenlijk mag je pas naar Wenen nadat je dat boek hebt gelezen.

Het boek zit in mijn tas,en ik vind het grappig dat ik dit stuk schrijf in Café Central met mijn duimen op mijn iPhone terwijl dit café tientallen keren in dit boek wordt genoemd. Hoe zouden Kraus en Peter Altenberg (1859-1919, destijds de Simon Carmiggelt van Wenen, als je Central binnenkomt zit 'hij' aan een tafeltje) dat hebben gevonden? Ze zouden er een grap over hebben gemaakt. 'Wie met zijn duimen schrijft, denkt met zijn tenen.'

Als je trouwens naar Wenen gaat en je weet niets van de geschiedenis, dan vrees ik dat je er niets aan vindt, of je moet houden van imposante kitsch.

Ze doen hier ook hun best hun geschiedenis levend te houden. Je komt voortdurend een monument of een gedenksteen tegen van een beroemdheid. Op het laatst kijk je niet eens meer. Maar toch imponeert het me. Je zit hier constant op een stoel waar Mozart ook heeft gezeten, of aan een tafel waar Trotski heeft geschaakt.

Maar heel gek: de boekwinkel schuin tegenover het oude huis van Freud verkoopt geen freudiana. Dat moet een freudiaanse vergissing zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden