Plus

Gescheiden afval krijgt waarde in buurtlab aan het Dapperplein

In het Zero Waste Lab ontdekken bewoners van de Dapperbuurt, en straks die van de Wallen, de waarde van hun huisvuil. Met het scheiden van papier, plastic en textiel sparen ze voor korting, op vis van de markt bijvoorbeeld.

Het eerste Zero Waste Lab van Amsterdam opende maandag zijn deuren aan het Dapperplein Beeld Rink Hof

De vijfduizend jutezakken die in de Dapperbuurt worden verspreid, zijn toch maar bedrukt met een eigen logo. Dat van Zero Waste Lab, waar buurtbewoners vanaf maandag de zakken, gevuld met oud papier, plastic en textiel, weer kunnen inleveren. Jutezakken zonder opdruk zouden hen eind november maar op verkeerde ideeën brengen.

Elke met papier of plastic gevulde zak levert een kortingsmunt op, een volle zak textiel zelfs twee. Ruim twintig middenstanders in de buurt accepteren de munt als betaalmiddel. Ekoplaza geeft korting, evenals verschillende horecazaken.

Ook sommige kramen op de Dappermarkt doen mee, zegt Bonnie Joosten van duurzaamheidsorganisatie De Gezonde Stad. Neem een kortingsmunt mee en je betaalt vijftig cent minder voor vis van de Spakenburgse Vishandel.

Maandagmiddag ging het buurtlaboratorium aan het Dapperplein open, in een voormalig rotirestaurant. Acht medewerkers nemen daar vijf dagen in de week de zakken in ontvangst. Ook geven ze informatie over afvalscheiding en verzamelen ze zwerfvuil in de buurt.

Upcycling
Papier en zacht plastic worden in het lab samengeperst, waarna afvalverwerker Icova de grondstoffen hergebruikt. Een ontwerper uit de buurt gaat het textiel gebruiken om kleding en tassen van te maken. "Upcycling: aan het afval wordt waarde toegevoegd," zegt Joosten.

Voor het tot briketten geperste plastic wordt nog een lokale toepassing gezocht. Misschien dat een buurtbewoner daar iets op weet? Daarvoor is het ook een laboratorium, zegt Joosten: "De ideeën komen allemaal van de mensen zelf."

Uiteindelijk hoopt De Gezonde Stad dat het ook komt tot inzameling van gft-afval, een zeldzaamheid in Amsterdam. In het lab staat daarvoor al een composteermachine, die het groenafval binnen een dag verandert in mest voor de moestuin van de Dapperschool. Wederom: upcycling.

Het afvallab moet zorgen voor meer afvalscheiding. Amsterdam scheidt dertig procent van zijn afval, daarmee blijft het ver achter bij de vijftig procent die Nederlanders gemiddeld aan papier, plastic en gft apart houden uit hun huisvuil. In Amsterdam gaat vooralsnog zeventig procent de verbrandingsoven in.

De Gezonde Stad verwacht veel van het advies dat de mensen achter de balie van Zero Waste Lab geven over afvalscheiding, waardoor de afvalstromen papier, plastic en textiel een heel zuivere samenstelling krijgen. "Op een grote hoop is het waardeloos. Dan kun je er ook weinig anders mee dan verbranden."

In Noord kwam een vergelijkbaar inzamelsysteem voor plastic deze zomer even in financiële nood toen het snel groeide naar zevenhonderd deelnemende bewoners en het stadsdeel redeneerde dat het zichzelf moest kunnen bedruipen.

De Gezonde Stad heeft er veel van geleerd, zegt Joosten. "Heel inspirerend. We hebben ook hun waardemuntensysteem overgenomen."

Kosten dekken
Het Zero Waste Lab begint vooralsnog voor zes maanden. Daarna moet blijken of het kan blijven bestaan. Als het lab alleen maar wordt afgerekend op de grondstoffen die buiten de afvaloven blijven, zal het niet gaan. "Dat zal nooit de kosten dekken," weet Joosten.

Maar het lab brengt de buurt zo veel meer, baten die adviesbureau EY in kaart gaat brengen. "Het gaat niet alleen om het afval. De sociale component is minstens zo belangrijk," zegt Joosten. "De locale economie krijgt een boost doordat de ondernemers nieuwe klanten aan zich binden."

Maar het lab is ook een ontmoetingsplek voor de buurt. En wat als je meetelt dat acht mensen van de Regenboog Groep -voor daklozen, verslaafden, mensen met een psychiatrische achtergrond- door hun werk in het lab competenties ontwikkelen waardoor hun achterstand tot de arbeidsmarkt kleiner wordt?

"Voor Ymere is het gunstig dat het leegstaande pand weer waarde krijgt. En we zorgen voor een schone buurt voor hun huurders."

Het Zero Waste Lab begint vooralsnog voor zes maanden. Daarna moet blijken of het kan blijven bestaan Beeld Rink Hof

In het nieuwe jaar wil De Gezonde Stad nog twee afvallabs openen, waarvan een op de Wallen. "In het centrum hebben de bewoners bijna helemaal geen mogelijkheden om hun afval te scheiden."

Gedacht wordt aan een bakfiets die het afval thuis ophaalt. Toeristen kunnen hun rommel daar ook in kwijt.

Het is dus niet de bedoeling dat het Zero Waste Lab kleinschalig blijft.

Uiteindelijk hoopt Joosten op een paraplu van Amsterdamse afvallabs verspreid over de buurten, waar bewoners zelf met hun huisvuil aan de slag gaan. Op de Wallen krijgen alleen bewoners kortingsmunten, trouwens.

En dan alleen als ze het afval zelf komen brengen, toeristen krijgen niets. "Ja, hooguit een selfie met de bakfiets."

Java-eiland scheidt gft

Op het Java-eiland staan sinds deze maand aparte containers voor groente, fruit en tuinafval (gft). De bewoners hebben daarvoor een klein emmertje gekregen en biologisch afbreekbare zakken.

De gft-containers, die een jaar blijven staan, zijn onderdeel van een landelijke onderzoek naar de vraag hoe gemeenten ook huishoudens in hoogbouw zo ver kunnen krijgen dat ze gft uit hun huisvuil gaan scheiden.

Bijzonder
In Amsterdam is gft een bijzonderheid geworden. Alleen in een paar buurten in Nieuw-West wordt de groencontainer nog geleegd. In andere buurten is het scheiden van gft op een mislukking uitgelopen. Krap behuisde stedelingen willen niet aan de groene bak, concludeerde het ene stadsdeel na het andere.

Met een machine die het afval scheidt nadat het is opgehaald wil Amster­dam de komende jaren het percentage gescheiden afval sterk opstuwen.

Aparte gft-bak
Het gft-afval zal daarna worden vergist tot biogas. Maar hergebruik als compost is in theorie nog duurzamer. Vandaar ook dit soort pogingen om bewoners van hoogbouw aan een aparte gft-afvalbak te krijgen. Dat blijkt nog niet zo eenvoudig te zijn.

Bij een proef op het Oosterdokseiland werd afgelopen zomer besloten het apart houden van gft-afval te staken. Rond de gft-afvalcontainers op straat was een vliegenplaag ontstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden