Plus Ten Slotte

Gerda Brian (1930-2018) was moeder van daklozen en verslaafden

Gerda Brian was een reddende engel voor de goddelozen. Als vrijwilligster bij De Regenboog, een inloophuis voor verslaafden, zocht ze naar de mens achter de junks, daklozen en prostituees.

Brian was hartelijk voor hen die het minder hadden Beeld Jan van Breda

Rijncruises, bingo of bridgen. Het was allemaal niets voor Gerda Brian. Na een leven lang geld verdienen, wilde ze zich na haar pensioen nuttig maken voor mensen die niks hadden. Toen ze op televisie zag dat De Regenboog op zoek was naar vrijwilligers, meldde ze zich aan. Bijna twintig jaar werkte ze in het inloophuis voor verslaafden op de Oudezijds Voorburgwal.

Brian werd geboren in het Zeelandse Oost-Souburg en groeide op in Amsterdam. Haar ouders bestierden Hotel Brian aan het Singel, inmiddels een van de vele budgethotels die de stad rijk is. Ze had een 'hotelleven'. Ze woonde in het achterhuis van het grachtenpand en kwam in aanraking met veel verschillende gasten. Er was altijd reuring om haar heen.

Brians vader leerde haar om hard te werken voor haar centen. Ze ging aan de slag bij een verzekeringsmaatschappij en kocht in 1967 een eigen huis in Edam. Niet niks voor een alleenstaande vrouw in die tijd. Op haar 39ste beviel ze er van zoon Nikè, de relatie met zijn vader liep stuk.

Engeltjes
Na haar pensioen werd Brian opnieuw 'moeder', maar dan van de verslaafden die bij inloophuis De Regenboog kwamen om te eten, douchen en veilig drugs te gebruiken. Mensen die door de maatschappij werden beschouwd als van God los, noemde zij liefkozend 'mijn engeltjes'.

Brian knoopte een praatje met hen aan, gaf een knuffel en stopte ze soms wat geld toe. "Gerda had het idee dat als zij niet naar hen omkeek, niemand het deed," denkt Anita Suuroverste van De Regenboog.

Na enkele jaren in het inloophuis, legde Brian een boek op tafel waar de verslaafden in mochten schrijven. Ze krabbelden bijna twintig albums vol met vreugde en verdriet. Een selectie van de verhalen werd uitgegeven in het boek De Engelen van De Regenboog. Van de opbrengsten organiseerde Brian uitstapjes naar Artis en 't Twiske.

Zorgzaam
"Ze was hartelijk voor degenen die het minder hadden, maar kritisch op hen die het goed hadden," zegt haar zoon. Ze vond het koningshuis geldverkwisting en had een hekel aan richtlijnen en bureaucratie. Zeker als die betrekking hadden op haar 'engeltjes'. "We mochten onze bezoekers 's nachts niet houden, dus dan moesten ze de straat weer op. Daar kon Gerda echt over mopperen," herinnert Suuroverste.

In 2010 werd Brian genomineerd als Amsterdammer van het jaar. Fotograaf Jan van Breda maakte voor de gelegenheid een portret van haar. "Ze was zo zorgzaam. Toen ik bij haar thuiskwam vroeg ze of ik wel genoeg at, ze vond me zo mager."

"Voordat ik het wist, stonden er gesmeerde boterhammen voor mijn neus." De huis­kamer van Brian maakte ook indruk. Het stond vol met bidstoelen en Maria­beelden. Niet dat ze zoveel had met religie, volgens haar zoon was ze juist kritisch op de kerk, 'maar ze probeerde overal de schoonheid in te zien'.

'Let op jouw kleintjes'
Vanwege haar hoge leeftijd stopte Brian enkele jaren geleden bij De ­Regenboog. Vanaf haar televisiestoel zag ze de wereld veranderen. Het individualisme en de verharding vond ze beangstigend. "Let op jouw klein­tjes," zei ze tegen haar zoon.

Haar eigen 'engelen' lieten haar nooit los. Drie dagen voor haar dood las ze de boeken uit De Regenboog terug. In haar hoofd groeide een hersentumor. Op 2 februari ging ze vredig en stil heen. Zo stil, dat het bericht ervan nu pas doorsijpelt bij de mensen voor wie ze zoveel heeft betekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden