Review

Gerald Martin - Gabriel García Márquez, de biografie

Zelfs voor een liefhebber van het werk van Gabriel García Márquez (1927) is de hoeveelheid kennis die zijn biograaf Gerald Martin in zeventien jaar bijeen heeft gesprokkeld over deze literaire icoon, wat veel van het goede. Tegelijkertijd is het een voorbeeldige biografie.

Martin laat zien hoe het werk uit het leven is voortgekomen, en toont andersom ook de gevolgen van het werk op het leven, zoals de tol die de roem zou eisen, vooral na het ontvangen van de Nobelprijs in 1981.

Voordat het zo ver is portretteert hij een man met de ambitie om niet zo maar een schrijver te worden, maar 'een grote schrijver'. Uitvoerig beschrijft hij hoe de schrijver-journalist al twintig jaar zat te ploeteren, vaak in ronduit armoedige omstandigheden en de wanhoop nabij, totdat hij op z'n veertigste, na de verschijning van Honderd jaar eenzaamheid, wereldberoemd werd en vervolgens gedoemd was steeds weer zijn meesterschap te bewijzen.

Tegelijkertijd plaatst hij Márquez en diens werk en politieke engagement in het decor van de wereldgeschiedenis, een goede keuze bij een schrijver die zich in de publieke opinie en in zijn contacten met de machthebbers van deze aarde nadrukkelijk met de wereld bemoeide. Daarbij verhult Martin allerminst dat Márquez zijn vriend Fidel Castro op dubieuze momenten de hand boven het hoofd heeft gehouden, een vorm van opportunisme die hem door collega-schrijvers niet altijd in dank is afgenomen.

Ook de pure literatuurliefhebber komt in deze biografie aan zijn trekken. Martin schrijft intelligente analyses van de belangrijkste werken van Márquez, en de thema's (macht, liefde, eenzaamheid, dood, etc) die daar als een rode draad doorheen lopen. Daarnaast is hij erin geslaagd een nieuw licht op bepaalde aspecten van Márquez' schrijverschap te werpen.

Zo laat hij zien hoezeer de schrijver in zijn vormende jaren, maar ook in de beginjaren van zijn schrijverschap vrijwel geheel georiënteerd was op de Europese en Noord-Amerikaanse literatuur: Kafka, Dostojevski, Faulkner, Hemingway. Pas in het begin van de jaren zestig ontdekte hij de meesterwerken van de Mexicaanse schrijver Juan Rulfo (De vlakte in vlammen en Pedro Páramo) en ging de wereld van de Latijns-Amerikaanse literatuur voor hem open, waarin toen al grote mannen figureerden als Carlos Fuentes, Mario Vargas Llosa en anderen. En in het kielzog van die ontdekking oversteeg hij het Colombiaanse provincialisme en begreep hij dat hij zijn thematiek in een groter perspectief moest plaatsen.

Zo kon dan, in 1967, de roman Honderd jaar eenzaamheid het licht zien, waarin het dorp Macondo (gemodelleerd naar het dorp van zijn jeugd, Aracataca) niet louter symbool is voor de geschiedenis van Colombia, maar voor geheel Latijns-Amerika.

Overtuigend toont Martin aan hoe het autobiografische gehalte van Márquez' werk nog groter is dan vaak wordt aangenomen. Zo laat hij zien dat niet alleen het verhaal van zijn grootvader en diens vergeefse wachten op zijn pensioen de achtergrond vormt voor de novelle De kolonel krijgt nooit post, maar dat dat verhaal ook geënt is op zijn eigen hongerjaren in Parijs in de tweede helft van de jaren vijftig. En hoe hij zich in romans als De herfst van de patriarch en De generaal in zijn labyrint (over de grote negentiende-eeuwse vrijheidsstrijder Simon Bolivár) liet inspireren door zijn eigen ervaring met de eenzaamheid van roem en macht.

Zo komt Martin uiteindelijk tot zijn conclusie dat Márquez in zijn romans vaak meer over zichzelf heeft geopenbaard dan in de vuistdikke autobiografie Leven om het te vertellen, die hij enkele jaren geleden publiceerde. Daarmee zijn we terug bij het werk. Het mooie bijeffect van deze overvolle biografie is dat je zin krijgt weer eens wat te herlezen van de meester. Ik houd het voorlopig op De kolonel krijgt nooit post en Honderd jaar eenzaamheid. (ALLE LANSU)

Gerald Martin - Gabriel García Márquez, de biografie
Meulenhoff, 42,50 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden