Gemeenteraad achter voorstel vergoeding Joodse erfpachters

De Amsterdamse gemeenteraad reageert instemmend op het voorstel van het college om een vergoeding van tien miljoen euro ter beschikking te stellen voor de omstreden Joodse erfpachtgelden. Het betreft erfpacht en boetes die de gemeente bij Joden over de oorlogsjaren in rekening bracht.

Vlnr: Marja Ruigrok (VVD), Rutger Groot Wassink (GroenLinks), Jan Paternotte (D66), Daniël Peters (SP) Beeld Bewerking Het Parool
Vlnr: Marja Ruigrok (VVD), Rutger Groot Wassink (GroenLinks), Jan Paternotte (D66), Daniël Peters (SP)Beeld Bewerking Het Parool

De collegepartijen VVD, D66 en SP steunen in grote lijnen de teruggave van de erfpachtgelden. De Amsterdamse D66-leider Jan Paternotte spreekt van een "schaamtevolle geschiedenis" die volgens hem beter zeventig jaar na dato alsnog rechtgezet kan worden, in plaats van helemaal nooit.

Misselijk idee

"Het feit dat de gemeente rekeningen heeft gestuurd naar mensen die in concentratiekampen zaten is een misselijk idee," aldus Paternotte. "Ik begrijp de oproep van de Joodse gemeenschap ook wel. Die wil dat nu eerst gekeken wordt of de gemeente niet toch betaalde erfgelden per individu of nabestaanden kan terugstorten. Als er nog mensen leven die de erfpacht betaald hebben, terwijl we dat zouden kunnen teruggeven, dan vind ik dat we dat ook zouden moeten doen."

VVD-fractieleider Marja Ruigrok onderstreept dat Amsterdam alles uit de kast heeft gehaald om het proces rond de vergoeding zo goed mogelijk te laten verlopen. Ze kan ook goed leven met een collectieve financiële regeling voor de Joodse gemeenschap. "De gemeente stelt dat het niet mogelijk is de gelden per individu of aan hun nabestaanden terug te storten. Ik neem daarom aan dit het ook echt zo is."

Ook steunt Ruigrok de stelling van het college dat Amsterdam juridisch gezien niet onterecht de erfpachtgelden inde. "Dat was toen juridisch niet onterecht. Dat heeft het Niod Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies onderzocht."

Daniël Peters van de SP is eveneens blij met het initiatief van b. en w. tot uitbetaling van de vergoeding. "Of de terugbetaling individueel of collectief moet gebeuren en hoe hoog het bedrag moet zijn, bespreken we graag nog met de burgemeester in de gemeenteraad."

De oppositiefracties tonen zich er tevreden over dat er een compensatie komt voor de erfpachtheffing bij de oorlog weggevoerde of ondergedoken Joodse Amsterdammers. GroenLinks-fractieleider Rutger Groot Wassink heeft ook begrip voor de kritiek die in sommige Joodse kringen op het collegevoorstel is geuit.

Terughoudendheid
Groot Wassink: "Ik snap dat sommigen liever gezien hadden dat het aan individuele huizenbezitters was toegekomen. Het college moet nog maar eens uitleggen waarom dat niet mogelijk is. Als dat niet kan lijkt het me belangrijk dat de Joodse gemeenschap een belangrijke stem krijgt in de uiteindelijke bestemming. De politiek past terughoudendheid in dit dossier. Hoe dan ook hoop ik dat we deze zwarte episode uit de geschiedenis met de compensatie kunnen afsluiten."

De PvdA hoopt dat de gemeente en de Joodse gemeenschap er onderling uit kunnen komen over de wijze waarop de tien miljoen euro wordt aangewend.

Vraagtekens
De Joodse gemeenschap zet dinsdag in Het Parool vraagtekens bij de collectieve vergoedingen en de stelling dat de erfpachtheffing historisch niet onjuist was. Ronny Naftaniel van het Platform Israël zei dat op zijn minst de erfpachtcanon moet worden terugbetaald, daar waar de boetes ook worden teruggestort. "In die gevallen zijn de mensen die recht hebben op het geld bekend."

Dat is juist niet het voorstel van het college, omdat restitutie aan individuele partijen rechtsongelijkheid zou scheppen voor de andere gevallen. Verder zei Naftaniel dat rechter met de ogen van vandaag anders over de erfpachtkwestie zouden oordelen.

In een brief van tien pagina's aan de gemeenteraad zet het college dinsdag uiteen hoe het tot het voorstel van de collectieve regeling tot stand is gekomen. Centraal daarbij staat het rapport Openstaande Rekeningen van het Niod. Dat wijst er op dat het beleid van de gemeente juridisch niet onjuist was, maar de uitleg ervan in de naoorlogse jaren wel.

Daarom wil Amsterdam de omstreden erfpachtgelden ook niet op haar rekening hebben, ondanks alle juridische uitspraken en ondanks het feit dat de Nederlandse overheid al eerder maatregelen tot rechtsherstel heeft getroffen. Gekozen wordt voor een collectieve bestemming van de gelden. Onderzoek naar de rechthebbenden zou, aldus een woordvoerder van de gemeente, erg bewerkelijk en zeer kostbaar kunnen zijn.

Ronny Nafthaniel Beeld anp
Ronny NafthanielBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden