Plus

Gemeentelijk Hypotheekteam helpt huiseigenaren met schulden

Schulden én een eigen woning? Bij veel gemeenten is schuldhulpverlening dan niet mogelijk. Verkoop eerst maar eens je huis. Het Hypotheekteam in Amsterdam houdt contact, om erger te voorkomen.

Dat de gemeente Amsterdam sinds september vorig jaar een Hypotheekteam heeft, is best bijzonder te noemen Beeld Hedy Tjin
Dat de gemeente Amsterdam sinds september vorig jaar een Hypotheekteam heeft, is best bijzonder te noemenBeeld Hedy Tjin

Geroutineerd loopt Robert Donker (54) van het Hypotheekteam vanuit de ontvangstruimte naar het achterste zitje van het gemeentelijke pand in de Jan van Galenstraat. Daar, aan de achterste spreektafel, gescheiden met tussenschotten, zit hij als hij klanten ontvangt: mensen die problemen hebben hun hypotheek te betalen.

Vanmiddag nog, zo vertelt Donker, sprak hij een man die verschillende schulden had. "Hij vertelde dat hij een NHG-hypotheek had, dat staat voor Nationale Hypotheek Garantie, een bepaald soort overeenkomst. Ik bladerde door zijn papieren, maar kon nergens iets vinden over zo'n NHG-hypotheek. Bleek het te gaan om een hypotheek van de ING."

Donker moet er hartelijk om lachen. "Dat geeft maar aan dat sommige mensen echt geen idee hebben hoe hun hypotheek in elkaar zit."

Menselijker niveau
Robert Donker is een rustige man - type verstandige bankmedewerker. Eerder werkte hij ook bij een bank. Na een reorganisatie daar kwam hij bij de gemeente terecht. Een stap vooruit, vindt hij. "De cultuur bij de banken is zo weinig empathisch. Als iemand zijn hypotheek een maand niet heeft betaald, wordt er meteen gebeld en hard tegen hard gespeeld. Ik ben blij dat ik hier op een wat menselijker niveau mensen kan helpen."

Dat de gemeente Amsterdam sinds september vorig jaar een Hypotheekteam heeft, is best bijzonder te noemen. Binnen de gemeentelijke schuldhulpverlening is het namelijk gebruikelijk mensen met een hypotheek géén hulp te bieden. De meeste gemeenten - Amsterdam tot vorig jaar ook - zeggen: als je schulden hebt, verkoop dan eerst maar je huis. Dan praten we verder.

Donker vertelt waarom dat geen goed idee is. "Verkoop betekent niet altijd dat mensen opeens geld tot hun beschikking hebben. Als ze hun huis niet voor een goede prijs kunnen verkopen, zitten ze met die restschuld. Nóg meer geld dat ze niet hebben. Een tweede probleem is: waar moeten mensen dan wonen? Als ze niet ingeschreven staan bij Woningnet, zijn ze aangewezen op de particuliere huursector, wat vaak inhoudt dat hun maandlasten alleen maar omhoog zullen gaan."

Dreigbrieven
Wat dan wél te doen, daarover adviseert het team. Hoewel 'team' niet helemaal de juiste term is, want Donker en zijn projectleider zijn momenteel de enige werknemers. Ze hielpen tot nu toe tweehonderd Amsterdammers.

Ze zien mensen die bijvoorbeeld hun baan zijn verloren, door een scheiding minder inkomen hebben of niet hebben nagedacht over hun financiële situatie na hun 65ste. Daarbij hebben ze vaak weinig inzicht in hun financiën.

"Die hypotheekaktes zijn geschreven in een bepaald jargon. Ik begrijp wel dat mensen daar niks van begrijpen. Banken kunnen ook vrij gehaaid zijn: als je één maand niet kunt betalen, krijg je meteen dreigbrieven dat je huis geveild moet worden als dat zo doorgaat. Mensen schieten daarvan in de stress, openen hun post niet meer en raken het overzicht kwijt. Met alle gevolgen van dien."

Iemand van buiten
Zo ook Mehmet (45). Acht jaar geleden kocht hij een huis in Amsterdam. De hypotheekrente was aan de hoge kant, maar toentertijd betaalbaar. Vanaf 2013 werd het lastiger: "Ik werk als componist. Door bezuinigingen in de kunst- en cultuursector werd het werk minder en minder, waardoor ik mijn vaste lasten niet meer kon betalen en mijn achterstanden overal steeds groter werden."

Via Facebook zag hij een linkje van het Hypotheekteam. "Dat was wat ik zocht. Ik wilde eens met een onafhankelijk iemand naar mijn situatie kijken. Iemand van buiten, niet iemand van de bank: die staat niet aan mijn kant."

Uurtje-factuurtje
Mehmet toog vorige week naar de Jan van Galenstraat met zijn map papieren. "Ik had één belangrijke vraag: is mijn huis nog te redden? Ik wist eigenlijk al dat het antwoord nee was, en Robert bevestigde dat. Die officiële bevestiging helpt mij om de situatie te accepteren. Het is dus geen happy end, maar ik ben wel heel blij met de hulp van het team." Sterker nog: "Als het team drie jaar geleden al had bestaan, had het misschien niet zo ver hoeven komen."

Het Hypotheekteam springt in een gat: namelijk dat van onafhankelijk en gratis advies bij schulden. Robert Donker: "Mensen durven niet naar een hypotheekshop: ze zijn bang dat het uurtje-factuurtje is en worden afgescheept met een slechte deal. Die angst is niet geheel ten onrechte."

Bovendien is de reguliere schuldhulpverlening niet gespecialiseerd genoeg om een goed advies te geven, aldus Donker. Hij is daar met zijn achtergrond in de financiële wereld een stuk beter toe in staat, ook om met banken te onderhandelen.

Gespecialiseerde kennis
Als dit zo'n goed idee is, waarom had Amsterdam dan niet eerder zo'n Hypotheekteam? Volgens de gemeente doordat eerder de samenstelling van de groep schuldenaars anders was. Eerder waren het voornamelijk minima zonder eigen woning die een aanvraag deden voor schuldhulpverlening.

De laatste jaren zijn daar ook Amsterdammers bijgekomen met een hypotheek en wier inkomen is afgenomen: zzp'ers bijvoorbeeld, gepensioneerden of gezinnen met één middeninkomen. De bestaande schuldhulpverlening mist gespecialiseerde kennis om de vragen van die doelgroep te beantwoorden. Vandaar dat het team er pas sinds vorig jaar is.

Eén van die zzp'ers is Frank Winnubst (68). Hij klopte aan het bij Hypotheekteam omdat hij zijn inkomen als kleine zelfstandige in - wederom - de kunst- en cultuursector zag dalen en zijn hypotheekrente hoog bleef.

"Ik hoopte dat het team iets voor mij kon betekenen met een vangnet of een regeling voor zelfstandigen in de creatieve sector. Dat was niet het geval. Wat ze vertelden over mijn financiële situatie, wist ik eigenlijk al. Hoe aardig ze ook waren, ze konden me niet echt verder helpen."

Onderhandse verkoop
Een misverstand, zo zegt Donker. "We zouden misschien duidelijker kunnen maken dat wij géén hypotheken verstrekken en ook geen advies geven over waar een goede hypotheek af te sluiten. Het is echt een advies over welke weg in te slaan als mensen met een koophuis in de schulden zitten."

"Valt de woning met wat bemiddeling te behouden? Of moeten we toch overgaan tot verkoop, bijvoorbeeld door middel van onderhandse verkoop? De uitvoering van dat advies pakken maatschappelijk dienstverleners op, dat doen wij niet. Mensen komen één, maximaal twee keer bij ons." Overigens zou het team in de toekomst graag wél die hypotheek willen verstrekken met eigen krediet. "In Den Haag gebeurt dat al, dus wie weet."

amsterdam.nl/hulpbijschulden
hypotheekteam@amsterdam.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden