Gemeente houdt gas en licht straks ook in op uitkering

Na de huur worden straks bij betalingsachterstand misschien ook de zorgpremie en de energierekening automatisch ingehouden op de bijstandsuitkering. Nuon wil wel, maar is het niet te paternalistisch?

Wethouder Arjan Vliegenthart: het zou goed zijn als Nuon bijdraagt aan lagere energielasten voor de Amsterdammers waar het om gaat.Beeld anp

De gemeente overweegt de energienota van bijstandsgerechtigden in te houden op hun uitkering als ze een betalingsachterstand oplopen. Voorwaarde is wel dat ze daarmee instemmen. Wethouder Arjan Vliegenthart (Werk en Inkomen) is erover in gesprek met Nuon.

Nuon wil graag. Het energiebedrijf werkt al mee aan Vroeg Eropaf, de Amsterdamse methode om te voorkomen dat schulden zich ophopen. Net als woningcorporaties en zorgverzekeraars geeft Nuon een seintje als klanten een betalingsachterstand van twee maanden oplopen, waarna een maatschappelijk werker of schuldhulpverlener contact zoekt.

Daarbovenop hebben woningcorporaties met de gemeente al de afspraak dat de huur automatisch wordt ingehouden op de uitkering. Bij een proef in Zuidoost door Rochdale leidde dat tot een derde minder huisuitzettingen. Na dat succes volgden alle Amsterdamse corporaties het voorbeeld van Rochdale.

Ontzorgen
'We zouden graag dat convenant uitbreiden naar energie. Ook wij zien dat er een groep is waarvoor die verplichtingen te veel zijn, te ingewikkeld,' zegt manager Duurzaamheid Anne Korthals Altes namens Nuon. 'We willen ze ontzorgen. Het gaat om terugkerende kosten voor primaire levensbehoeften - zorg, huur en energie - niet om die ene kleurentelevisie die te duur was.'

Doordat de ene nota op de andere volgt en door incassokosten kan de rekening snel oplopen. Bij vier openstaande maandnota's beëindigt Nuon het contract. 'De truc is om er snel bij te zijn, voordat een hoge schuld is opgebouwd en ze in de kou worden gezet.'

'Na twee maanden is de achterstand nog te overzien,' zegt Bram Drewes, directeur klanten van Nuon. Voor Nuon is het ook voordelig als de kosten van afsluiten en deurwaarders worden vermeden. En hoe meer zekerheid er is dat klanten weer gaan betalen, des te makkelijker het is om coulant om te gaan met de opgebouwde schuld, legt hij uit.

Lagere energielasten
De gesprekken lopen nog, zegt wethouder Vliegenthart. Hij is enthousiast over de mogelijkheid dat ook Nuon gaat meedoen. 'Maar daarmee helpen wij Nuon ook, het geeft ze ook zekerheid. Het zou goed zijn als ze bijdragen aan lagere energielasten voor de Amsterdammers waar het om gaat.' Nuon denkt bijvoorbeeld aan trainingen over zuinig omgaan met energie.

Lector armoede van de Hogeschool van Amsterdam Roeland van Geuns ziet het als een logische stap om meer onkosten in te houden op de uitkering. Het tekent voor hem ook de tijdgeest, die een beetje terugkrabbelt van de nadruk die sinds een jaar of tien wordt gelegd op eigen verantwoordelijkheid.

Daarmee is 'ontzorgen' niet meteen paternalistisch, vindt hij. 'Je kunt wel heel principieel vasthouden aan zelfredzaamheid, maar de praktijk is dat een deel van de Amsterdammers onvoldoende in staat is om dit zelf te regelen. En dat heeft allerlei neveneffecten die de samenleving uiteindelijk meer kosten.'

Steuntje in de rug
Van Geuns schat dat dit geldt voor een kwart van de bijstandsgerechtigden in Amsterdam, bijvoorbeeld omdat ze een verstandelijke beperking hebben of de taal slecht spreken. Zelfredzaamheid blijft voor hem vooropstaan. 'De overheid moet dit pas doen als iemand het niet kan, niet kan leren of niet iemand uit zijn netwerk kan inschakelen. Je moet mensen nooit verantwoordelijkheid uit handen nemen die ze zelf aankunnen.'

Ook Vliegenthart is zich daarvan bewust. 'Dat is een groot gevaar, daar moeten we op letten. Maar er is ook een groep die een steuntje in de rug kan gebruiken. Het is echt maatwerk.' Behalve voor de energierekening kijkt hij ook naar mogelijkheden om de zorgpremie automatisch in te laten houden op de uitkering.

Dat het bij gas en licht ook zaak is om te shoppen op zoek naar de goedkoopste aanbieder, maakt voor hem geen verschil. 'Er is een groep die verdwaalt in de keuzes die worden voorgelegd, waar je dat niet aan kunt overlaten. Die wil gewoon dat er warm water uit de kraan komt.'
Overstappen is bovendien lastig voor wie een betalingsachterstand heeft gehad. Energiebedrijven vragen in dat geval waarborgsommen van driehonderd tot duizend euro.

Uit onderzoek van het Nibud bleek eerder deze maand dat hoge vaste lasten steeds vaker zorgen voor betalingsproblemen. In 2012 gold dat nog voor 15 procent van de huishoudens, dit jaar voor 27 procent. Uit een enquête van het gemeentelijke statistiekbureau OIS blijkt dat 23 procent van de Amsterdammers moeite heeft de energierekening op te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden