Plus

Gemeente aan de winnende hand in de strijd tegen graffiti

Vergelijk Amsterdam met foto's van de stad van twintig, dertig jaar geleden en je ziet een duidelijk verschil: de graffiti is praktisch verdwenen. De gemeente is aan de winnende hand in de strijd tegen de 'tags'.

Beeld Maarten Steenvoort

Er is sprake van 'een aanvalsplan', waarin de strijd tegen graffiti onder meer wordt gestreden middels 'psychologische oorlogsvoering'.

En als je de gemeente vraagt of het beleid inmiddels vruchten afwerpt, krijg je niet zoals te doen gebruikelijk een omwonden antwoord, maar een bijna militaristische reactie: "Wij zijn zeer aan de winnende hand."

Aan strijdvaardigheid geen gebrek, in dit laatste geval bij Boudewijn Oranje, bestuurder van stadsdeel Centrum.

Maar wat voor de binnenstad geldt, geldt eigenlijk voor het grootste deel van Amsterdam: de graffiti is grotendeels verdwenen. Je ziet het nauwelijks meer op straat en zelden nog in de rijtuigen van het openbaar vervoer. De tag is schaars geworden.

Her en der zijn er nog de artistieke tekeningen van kunstenaarscollectief Kamp Seedorf, die je zou kunnen beschouwen als moderne muurschilderingen. Maar die vieze, slordige handtekeningen die met een spuitbus zijn aangebracht, verdwijnen hoe langer hoe meer uit het straatbeeld.

Schoonmaken en bijhouden
Amsterdam moest van ver komen. Bekend zijn de 'bombs' uit de jaren tachtig, waarbij groepen jongeren gewapend met spuitbussen en dikke watervaste stiften als een soort flashmobs trams op een halte belaagden.

Binnen 20 seconden waren ze weer verdwenen, maar de tram zat helemaal onder de tekens die de jongeren hadden achtergelaten.

Ook gebouwen, stations en zelfs vrachtwagens moesten er vooral in de jaren tachtig en negentig aan geloven.

Kijk nu naar de stad en je ziet dat het een stuk keuriger is. En dat komt doordat er wordt opgetreden. In zijn Aanvalsplan schoon Amsterdam 2017 schrijft wethouder Abdeluheb Choho (Openbare Ruimte) dat er vooral snéller wordt opgetreden.

Want, zo schrift hij: 'Wanneer graffiti aanwezig is, wordt er meer vuil op de grond gegooid. Tijdig schoonmaken en bijhouden is belangrijk zodat het fenomeen 'vuil trekt vuil aan' geen kans krijgt.'

Iets soortgelijks doet het GVB, dat metro's die aan graffitispuiters ten prooi zijn gevallen onmiddellijk onder handen neemt. Afgelopen jaar werd 10.799 vierkante meter aan graffiti verwijderd door het vervoerbedrijf, tegen 8523 vierkante meter het jaar ervoor. Het is een zaak van volhouden.

Dat is Chris Seinen, projectleider in Centrum, uit het hart gegrepen. Hij noemt vooral de zogenoemde APK als een belangrijk instrument in de strijd tegen de bekladders. Met het periodiek laten keuren van je auto heeft het in dit geval niets te maken: het is het Anti Plak- en Klad­beleid van de gemeente.

Graffiti op het Ajaxstadion in 1988Beeld anp

"Wij spreken met inwoners en ondernemers af dat een pand gedurende een jaar lang wordt schoongehouden. Als iemand erop heeft gekliederd, komt er binnen 24 uur een ploegje langs om de zaak schoon te maken."

"Is dat vijf keer in de week nodig, dan komen ze vijf keer in de week. Maar na dat jaar moet de pandeigenaar het overnemen. Die sluit dan een contract van 85 euro per jaar af, waarbij de gemeente als het nodig is langskomt om schoon te maken."

En dat werkt dus, zegt Seinen. "Wanneer je duidelijk maakt dat je een omgeving consequent schoonhoudt, neemt de vervuiling af. In de praktijk blijkt dat deze manier van werken een grote betrokkenheid losmaakt van de eigenaren om hun pand schoon te houden."

Succesvolle ontmoediging
En het aantal tags neemt ervan af, zegt Oranje. "Het op heterdaad betrappen van die jongens is heel ingewikkeld. Wat wij in Amsterdam met succes doen, is hen ontmoedigen. We winnen de strijd, maar we zullen actief moeten blijven, want de voorsprong die we nu hebben genomen, kunnen we zo weer kwijt zijn."

10.799

Afgelopen jaar werd 10.799 vierkante meter aan graffiti verwijderd door het vervoerbedrijf, tegen 8523 vierkante meter het jaar ervoor.

Exterieur van kraakpand Vrankrijk in 2009Beeld anp
Twee jongens van 16 en 17 jaar spoten in 2007 graffiti op het Anne Frankhuis.Beeld anp

Niet altijd gehaat

Graffiti kent grofweg drie verschijnings­vormen.

- De tag: dit is de handtekening van de schrijver. Beperkt van afmetingen en bestaat doorgaans uit één kleur omdat snel gezet moeten kunnen worden. Tags worden vaak gezien als teken van verloedering.

- De throwup: de grote broer van de tag. Deze kan uit meer kleuren bestaan: de invulkleur (de fill-in) en het lijnenwerk (de outline).

- Het piece: deze vorm van graffiti zie je her en der nog in de stad. Hij is omvangrijk en in diverse kleuren. Meestal voorzien van een achtergrond en vaak uitgevoerd met schaduw- en 3D-effecten. Buurt­bewoners zijn er niet altijd tegen: ze raken er soms ook aan gehecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden