TEDX

Geluksprofessor George Vaillant (80): 'Ouderdom leidt tot meer geluk'

Het geheim van een gelukkig leven zit niet in afkomst, rijkdom of intelligentie, maar in een liefdevolle jeugd en de mate waarin mensen relaties kunnen aangaan. 'Geluk is liefde, punt uit', zegt professor George Vaillant, een van de sprekers van TEDxAmsterdam.

George Vaillant Beeld Elmer van der Marel
George VaillantBeeld Elmer van der Marel

Liefde, zegt professor George Vaillant (80), stimuleert hetzelfde deel van onze hersenen als de meeste drugs. 'Dit gebeurt ook als we geld doneren aan een goed doel.' Met andere woorden; als mensen al een geluksgevoel krijgen van chemische drugs, dan krijgen ze dat zeker als ze verliefd worden, of geld weggeven. Liefde en generositeit zijn, kortom, belangrijke voorwaarden voor geluk. Of, zoals het motto van Vaillant luidt: geluk is liefde. Punt uit.

George Vaillant (80), die vandaag spreekt op het evenement TEDxAmsterdam, kun je met recht een geluksprofessor noemen; iemand die zijn leven wijdt aan de vraag wat mensen gelukkig maakt. Hij geeft al decennia leiding aan een groot onderzoek van de prestigieuze Amerikaanse universiteit Harvard, waarbij ruim zevenhonderd mensen worden gevolgd sinds de jaren vijftig. Van deze groep studeerden 268 mensen op Harvard, de overige 456 waren minder bevoorrecht.
Het gaat om mensen die in de jaren veertig volwassen werden, zij zijn inmiddels tussen de tachtig en 93 jaar. Althans, dat zijn er precies 136, de rest is overleden.

Het leven van deze mensen is intensief in kaart gebracht; elke twee jaar vullen ze een enquête in, gevolgd door persoonlijke interviews. Daarnaast maken de onderzoekers gebruik van medische gegevens. Het onderzoek loopt nog steeds en zal duren tot de laatste van de groep is overleden.
Dit bijzondere onderzoek is misschien wel het meest uitgebreide ter wereld naar de mentale staat van volwassen mensen door hun jaren heen. De statistieken die uit dit onderzoek voortvloeien, geven inzicht in het gevoelsleven van mensen, hun gezondheid en geluk.

Belangrijke conclusie is, zoals gezegd, dat liefde een essentieel fundament is voor geluk. Maar ook de manier waarop mensen omgaan met liefde: iemand die blijken van genegenheid continu afweert, zal waarschijnlijk niet gelukkig worden. Mensen moeten openstaan voor liefde.

Andere belangrijke conclusie: een liefdevolle jeugd leidt tot meer geluk. Mensen die veel aandacht kregen van hun ouders zijn op latere leeftijd niet alleen beter in het ontvangen van liefde, maar gaan ook makkelijker relaties aan. En goede relaties zijn belangrijk voor een gevoel van geluk. Mensen zijn sociale dieren, tenslotte. 'We zien dat mensen met een warme jeugd sneller vertrouwen schenken aan anderen. Dit betekent dat ze prettiger zijn om mee om te gaan en dus ook beter in staat relaties aan te gaan, die zo belangrijk zijn. Kijk, iemand als Britney Spears heeft waarschijnlijk een leukere zaterdagnacht dan jij en ik, maar de vraag is of ze ook gelukkiger is als ze de volgende dag in haar eentje wakker wordt in een dronkenmanscel. Veel Hollywoodsterren duiken elke nacht met een andere vrouw het bed in, maar gaan de volgende dag weer naar huis. Het lukt hun niet relaties aan te gaan. Ze gaan voor geluk op korte termijn, niet op lange termijn.'

Liefde in jonge jaren is een belangrijkere voorwaarde voor geluk dan bijvoorbeeld afkomst, sociale klasse of rijkdom. Nog verrassender: een warme jeugd leidt ook sneller tot een succesvolle carrière dan intelligentie of het feit dat je ouders al rijk of succesvol zijn. 'Dat is verklaarbaar,' zegt Vaillant. 'Mensen met een liefdevolle jeugd hebben meer empathisch vermogen. Een autoverkoper die aanvoelt dat een klant liever een Audi koopt dan een Mercedes, is beter dan een collega die een Mercedes probeert te slijten omdat dit in zijn ogen een betere auto is. Een aantal mensen uit ons onderzoek schopte het in de Tweede Wereldoorlog tot officier. We dachten altijd dat goede officieren atleten moesten zijn, het liefst afkomstig uit de hoogste sociale klasse. Maar na de oorlog bleek dat een warme jeugd de belangrijkste voorwaarde was: goede officieren houden van hun soldaten.'

Is het mogelijk een handleiding te geven voor een gelukkig leven?
'Het gaat grofweg om de volgende stappen: mensen tussen de twintig en dertig jaar oud moeten vooral werken aan intimiteit; een goede relatie. Vanaf hun dertigste moeten ze denken aan hun carrière, dan mogen ze best zichzelf het belangrijkst vinden. Dit biedt een basis. Mensen ouder dan veertig moeten vooral gaan geven. Zij die alleen aan zichzelf denken, leiden een eenzaam leven. Mensen die geven, gaan relaties aan en voelen zich beter. Alles wat een mens leert is waardeloos als je dat niet kunt door­geven.'

Blijkt uit uw onderzoek dat geluk afneemt naarmate mensen ouder worden?
'Nee, nee en nog eens nee.'

Maar de gedachte dat je na, pakweg, je 45ste meer verleden hebt dan toekomst is toch tamelijk deprimerend?
'Als je zo denkt wel, ja. Als mensen denken dat elk jaar dat verstrijkt hen dichter bij de dood brengt, worden ze niet gelukkig. Maar kijk naar mij, ik ben tachtig en hoef niets meer. Het feit dat ik vandaag in Amsterdam op een podium sta in de Stadsschouwburg, is prachtig en te danken aan mijn leeftijd: ik maak nu verschil. Daarnaast hebben ouderen meer vrije tijd, minder zorgen om hun kinderen, en jongeren staan voor mij op als ik de bus instap.'

Ouderdom leidt tot meer geluk?
'Uit ons onderzoek blijkt dat tachtig­jarigen gelukkiger zijn dan toen ze veertig waren. Mensen van veertig zitten wat geluk betreft op hun dieptepunt. Hun ouders zijn oud en reden tot zorg, de kinderen zijn veelal pubers en dus in hun vervelendste leeftijd. They suck. Daarna gaan de kinderen het huis uit en hoeven we ons minder zorgen te maken. Geloof me, gelukkig oud worden is een makkie.'

Als de gezondheid het toelaat, neem ik aan?
'Gezondheid is belangrijk, natuurlijk. Maar ik ken iemand die ouder is dan ik, in slechte gezondheid en weduwnaar. Toch vertelde hij mij gelukkig te zijn. Er zijn nog genoeg mensen die om hem geven. Hij heeft mooie herinneringen aan vroeger en aan zijn dierbaren. Weet je, naarmate we ouder worden, zijn we geneigd slechte herinneringen te wissen.'

In Nederland is discussie ontstaan toen VU-wetenschappers naar buiten brachten dat mensen, onder zekere voorwaarden, 130 jaar kunnen worden. De vraag is: willen we dat wel? Wat denkt u?
'Ik denk dat mensen zich daarover geen zorgen hoeven te maken, want ze worden geen 130. Maar stel dat dit kan, dan betwijfel ik of 130-jarigen nog gelukkig zijn. Zover reikt mijn onderzoek niet. Over het algemeen neemt het geluksgevoel twee jaar voor de dood af. Maar mensen kunnen op een gelukkige manier honderd worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden