'Gekras in Paleis op de Dam is cultureel erfgoed'

In 1975 kerfde Robert Jasper Grootveld een appel in de muur van het Paleis op de Dam. Het is een monument voor magies Amsterdam, vindt het Amsterdam Museum.

Luud Schimmelpennink (links) en museumdirecteur Paul Spies. Of het Koninklijk Huis zal meewerken aan de conservering van het werk, wordt betwijfeld. Beeld Iris Bergman

In de herfst van 1975 betrapte politieman Jack Wetterhahn Robert Jasper Grootveld op heterdaad terwijl de antirookmagiër met een schroevendraaier een appel in een driehoek kraste in de zandstenen muur van het Paleis op de Dam. Het is het symbool van het magies sentrum Amsterdam, zoals Grootveld dat sinds de provojaren op allerlei plekken in de stad had aangebracht om aan te geven dat de mythische figuur Klaas in aantocht was.

Klein wonder
Cultureel erfgoed, zegt conservator Annemarie de Wildt nu over de betekenis van het in de muur gekerfde symbool. Erfgoed dat bescherming verdient, of in elk geval een plaquette met tekst en uitleg. De Wildt: 'Het is een klein wonder dat het werk de recente restauratie van het paleis heeft overleefd. Ik vermoed dat de restaurateurs ook geen idee hadden dat ze op deze plek te maken hadden met een uiting van Provo, net zo min als de gemiddelde Amsterdammer daarvan op de hoogte zal zijn.'

Tot nu dan. In afwachting van een beschermde status staat vanaf vandaag een witgeschilderde fiets tegen de muur geparkeerd, met daaraan bevestigd een witte lijst die van de krassen alvast een kunstwerk maakt. Het werk van Grootveld is onderdeel van een rondgang langs een tiental plaatsen in het centrum die voor Provo, vijftig jaar geleden opgericht, van belang zijn geweest. Overal een witte fiets, indertijd het symbool van de zoektocht van een nieuwe generatie naar een nieuwe, betere stad.

Kreatsiesentrum
In het gedachtegoed van de activisten nam het paleis een symbolische plek in. In 1966 verscheen een pamflet waarin het gebrek aan ruimte voor creativiteit werd aangekaart, inclusief een voorstel voor een oplossing. 'Wij verzoeken de koningin het paleis op de dam als kreatsiesentrum voor de jeugd beschikbaar te stellen.' In een ander pamflet was de uitnodiging vervat te komen kijken naar het opblazen van het monumentale gebouw. ('Neem uw paraplu mee tegen rondvliegende stenen.')

Beide plannen werden nooit uitgevoerd, maar De Wildt kan zich voorstellen dat dit specifieke onderdeel van de geschiedenis het lastig maakt om toestemming te krijgen van het Koninklijk Huis mee te werken aan de conservering van het werk van Grootveld. 'We vragen feitelijk het protest tegen het paleis vast te leggen, al was Grootveld bepaald geen republikein. We hebben een brief geschreven, maar ik begrijp dat er vooralsnog nog geen sprake is van groot enthousiasme voor ons plan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden