Plus

Geheimzinnige afstudeerwerken van de Rietveld Academie

Een la vol pasfoto's, glazen paddenstoelen: studenten van de Rietveld Academie tonen in hun afstudeerwerk geheimzinnige verhalen en liefde voor materialen. Ook te zien: een stukje van de muur van Trump.

Koos Buster Stroucken maakte een wand vol 'sierborden van bijna alles wat ik niet leuk vind' Beeld Kees Keijer

Een ruimte op de tweede verdieping van de Gerrit Rietveld Academie wordt subtiel gevuld met krasgeluiden. Alsof iemand met een scherp voorwerp over een oppervlak schraapt. Het is niet duidelijk waar het geluid vandaan komt.

We zijn op de presentatie van Madelief Geus, die afgestudeerd is op de afdeling 'Jewellery - linking bodies', die vroeger Edelsmeden heette. Geus wil niet vertellen waar het schraapgeluid vandaan komt, en dat is niet het enige mysterie in haar ruimte.

Het grootste geheim schuilt in een bureautje, waarvan de bovenste la bomvol zit met pasfoto's. Ook de herkomst daarvan houdt ze angstvallig verborgen, al wil ze wel vertellen dat ze de drieduizend foto's in 2015 gekocht heeft. Ze piekerde lang over wat ze met haar aankoop moest doen en bestudeerde de foto's eindeloos.

"Ik ken ze van voor tot achter. Als ik er een in handen heb, weet ik alleen al door te voelen welk hoofd erbij hoort." Geus maakte uiteindelijk een presentatie met bewerkte reproducties van de foto's. Ze schraapte de huid als het ware van de prints af. De gezichten werden wit en de 'huid' ligt in kleine hoopjes poeder tegenover de bewerkte foto's.

Trump
Naast het hoofdgebouw uit 1966 en de nieuwbouw uit 2003 heeft de Rietveld Academie er sinds vorig jaar een pand bij. Het zijn alle drie ontwerpen met glas, metaal en beton. Een tikje kil, vond student Pia Hinz. Zij ontwierp een muur van gerecycled karton, midden op de binnenplaats.

Nu denkt iedereen dat deze verwijst naar de muur van Trump, of dat zij een ecologische boodschap met het werk wil uitdragen. Daar is geen sprake van, verzekert ze.

"Wel wilde ik dat de muur een beetje zou irriteren. Het is 'zachte architectuur' die botst met de omgeving. Bovendien vond ik het wel prettig dat de muur het zicht op de binnenplaats wegneemt als je vanaf de straat aan komt lopen."

Een ander werk verwijst wel degelijk naar Trump. Mariana Fernández Mora (geboren in Mexico) maakt een werk dat gebaseerd is op een ontwerp voor de muur tussen de Verenigde Staten en Mexico. Een deel daarvan werd op ware grootte nagemaakt in stof. Hiermee worden de komende dagen diverse performances gedaan op de binnenplaats. Zo wordt de bezoeker geconfronteerd met de werkelijke maten van de muur.

Cartoon
Veel studenten zoeken het dicht bij huis. Hun werk getuigt van persoonlijke verhalen. Op de afdeling fotografie, waar een aantal sterke presentaties te zien zijn, heeft de Wit-Russische Anna Aksionova een videohok gemaakt. Binnen is ook een soort geheim zichtbaar.

In een tijd waarin foto's en video's alomtegenwoordig en openbaar zijn, deelt Aksionova iets met de wereld wat ze zelf nog niet goed onder ogen kan zien. Twintig jaar geleden, toen ze bijna zeven was, overleed haar moeder. Familieleden maakten destijds een video van de begrafenis, zodat ze er later naar zou kunnen kijken. Dat heeft Aksionova nooit gedaan. Ze weet wel dat de video over haar favoriete cartoon is opgenomen. Het laatste stukje daarvan is nog op de tape zichtbaar en de combinatie is behoorlijk wrang.

Geheimzinnig is ook een tent van vuilniszakken, waarin duizenden glazen punten en bollen blijken te zitten. Rasmus Leseberg maakte een post-apocalyptisch laboratorium waarin glazen objecten zich als paddenstoelen lijken te hebben verspreid. Er wordt een verhaal gesuggereerd rondom deze verlaten werkplaats met zijn rommelige bureau.

Kunstenaars bedienen zich tegenwoordig van verschillende materialen en technieken om hun werk te maken, maar Leseberg houdt erg van glas als materiaal.

"Van de hitte tijdens het werken, van de onvoorspelbaarheid van het materiaal, van de 'happy accidents' waardoor de mooiste dingen kunnen ontstaan."

Ook Koos Buster Stroucken houdt van zijn materiaal, in zijn geval keramiek. Hij maakte aanvankelijk boekjes en tekeningen, toen hij besloot om 'een jaartje' keramiek te gaan doen. Dat beviel erg goed. "Je kunt eigenlijk alles in keramiek maken." En dat doet hij dan ook. Zijn presentatie is een soort museum, compleet met camerabewaking, een rookruimte en een kar met schoonmaakspullen.

Karikaturaal
De meeste aandacht gaat uit naar een wand vol wit-blauwe 'sierborden van bijna alles wat ik niet leuk vind'. Saddam Hoessein is afgebeeld, net als een medestudente, voetballer Sergio Ramos, een nagelknipper en Adelheid Roosen.

Op de afdeling Fashion presenteert Lieselot Elzinga een collectie kleding met karikaturale uitvergrotingen in een setting die aan de jaren tachtig herinnert. Enorme schoudervullingen doen denken aan David Byrne in de muziekfilm Stop Making Sense. Dat blijkt geen toeval, want Elzinga vertelt dat ze veel naar de Talking Heads heeft geluisterd tijdens het ontwerpen.

Zelf zit ze al tien jaar in diverse bands. De veranderende emoties voor, tijdens en na een concert zijn ook van invloed op haar kijk op mode. Elzinga omschrijft haar kleding als 'simpel en commercieel' maar ook als 'iets waar ik mijn emotie in leg'. Tijdens de tentoonstelling zullen diverse bands tussen haar ontwerpen optreden.

Gerrit Rietveld Academie Graduation Show 2018. T/m 8 juli. Fred. Roeskestraat 96.

Raadselachtige filmpjes zonder kop of staart

Als opmaat naar de eindexamenexpositie in de Rietveld Academie werden in Eye alvast dertien films van studenten vertoond. Een mooie traditie: kunstenaarsfilms een keertje op groot scherm.

Midden in de jungle - planten, rook - zit een jonge vrouw voor haar tentje. Ze leest hardop voor uit Penthesilea van Heinrich von Kleist als ze vanuit het niets wordt overmeesterd door twee wildemannen. Gegil. Haar jurkje wordt opengescheurd - nog meer gegil - en een fors mes verdwijnt soepel in haar buik. Een hand verdwijnt naar binnen. En komt weer naar buiten met haar hart.

De verwachtingen waren misschien wat té hooggespannen; voor de vertoning van de eindexamenfilms van de afdeling VAV (voorheen audiovisueel) van de Rietveld Academie in filmmuseum Eye werden de bezoekers gewaarschuwd dat de special effects in Vorarephilia van de Braziliaanse filmmaker/kunstenaar Bernardo Zanotta heel goed zijn.

Dat valt wel mee. Vorarephilia - over de erotische wens opgeslokt te worden door een ander - is een typisch Rietveld-knutselfilmpje: creatief, maar gemaakt met (te) weinig geld, niet al te overtuigend geacteerd en een tikje pretentieus. Later wordt er ook nog in close-up een piemel afgesneden, nadat twee mooie jongemannen elkaar eerst met (Duitse) Rilkecitaten om de oren hebben geslagen. Op de geluidsband klinkt Klaus Nomi's Cold Song.

Eenmalig uitstapje
Dertien films, waar door 27 studenten uit alle hoeken van de wereld aan was gewerkt, werden er vorige week al vertoond in Eye, als opmaat naar de eindexamenexpositie in de Rietveld Academie. Dat is een mooie traditie, dat de kunstenaarsfilmpjes ook een keer op een groot scherm in een echte bioscoop worden vertoond. Maar voor de meeste makers zal het bij een eenmalig uitstapje blijven; hun werk is veel geschikter voor de white cube.

Lichting 2018 is van een behoorlijk niveau. Er zijn vorm- en geluidsexperimenten en raadselachtige kunstenaarsfilmpjes zonder kop of staart. Mathieu Mulder maakte een intrigerend filmpje over de laatste minuten uit het leven van een jongeman die zijn hand heeft overspeeld.

Hij wordt in een auto naar de plek vervoerd waar hij zal worden omgebracht. Met een blauwe plastic zak over zijn hoofd. Het filmpje is in zijn geheel gemaakt vanuit zijn perspectief; een benauwd stuk plastic zak beweegt nerveus op en neer. Zijn laatste gedachten - het ene moment paniekerig, dan weer alledaags - verschijnen als titels in beeld.

Vuurpeloton
De Duitse Alai Botter filmde van dichtbij een jongeman die met een kat op zijn schouders door steeds andere landschappen wandelt. De Griekse Kleoniki Stanich maakte een mooi vormgegeven minispeelfilmpje over een jonge vrouw op zoek naar contact in een Club Med-achtig oord.

Het meest geslaagd is Doei, Stomme Trut!, een documentaire die Emma van den Berg maakte over een jeugdvriendin die op het punt staat de banden met haar bewust alleenstaande moeder te verbreken. Scènes uit hun dagelijks leven worden afgewisseld met geënsceneerde toneelstukjes tussen de schuifdeuren en zeer openhartige interviews.

"Mag ik Mical wat vragen," vraagt kunstenaar-moeder Stephanie aan de regisseur. "Nu wordt het een soort psychologenshit ofzo. Ik heb geen zin om twee uur voor een soort van vuurpeloton ofzo."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.