Geert Dales: Noord/Zuid-ellende ligt niet aan mij

Geert Dales (VVD) was 9 oktober 2002 de wethouder achter het besluit de Noord/Zuidlijn aan te leggen. Hij pareert de kritiek.

Geert Dales, de man die 'go' riep tegen de aanleg van de Noord/Zuidlijn, kookt van woede, na het verwijt van gemeenteraadslid Jeanine van Pinxteren van GroenLinks dat hij 'met potjes schoof' en net zo lang met aannemers onderhandelde totdat hij op het maximale bedrag uitkwam dat de gemeenteraad wilde uitgeven, 317 miljoen euro.

Klopt dat niet?
''Mevrouw Van Pinxteren kent het dossier slecht. Ze zei bijvoorbeeld in april in de Volkskrant dat ik willens en wetens de gemeenteraad informatie had onthouden. Ik heb haar gebeld en geschreven, maar ze heeft nooit gereageerd. Ik ben laaiend over die lasterlijke aanval.''

En nu zegt wethouder Tjeerd Herrema dat het stadsbestuur in 2002 de risico's heeft onderschat.
''Tot vlak voor het go-besluit hebben we, juist vanwege de risico's, een no go serieus overwogen. Alleen daaruit al blijkt dat Herrema's verwijt niet klopt.''

Hoe kwamen de financiële risico's bij Amsterdam terecht?
''Dat trof ik aan in de boedel. Ik was wethouder Noord/Zuidlijn van mei 2001, toen de wethouders van GroenLinks het college verlieten, tot oktober 2002.''
''De financiële onderhandelingen waren eerder gevoerd door Frank Köhler van GroenLinks. Inderdaad, ook Harry Groen van de VVD zat in dat college, maar ook bijvoorbeeld Ruud Grondel van GroenLinks en Duco Stadig van de PvdA. Ik niet.''
''In 1999 zijn financiële risico door een eenmalige afkoopsom van het rijk bij Amsterdam terechtgekomen. Die deal werd voor mijn tijd gesloten.''

Maar u nam toch het besluit, met alle risico's van dien?
''Het besluit nam ik op dat moment en met de kennis van toen. Maar mij wordt, voor die anderhalf jaar dat ik wethouder was, de verantwoordelijkheid voor veertig jaar besluitvormingsdiscussies over de Noord/Zuidlijn in de schoenen geschoven.''

U zou niet goed over risico's hebben onderhandeld.
''Ik heb nooit in het operationele team gezeten dat met aannemers onderhandelde. Ik wilde geen onderdeel zijn van het onderhandelingsproces. Als bestuurder beoordeelde ik de uitkomsten.''

Is naar een maximumbedrag voor Amsterdam van 317 miljoen euro toegerekend?
''Onzin. Kijkt u naar pagina 15 van het onderzoek van de Commissie Sorgdrager, die de tegenvallers en kostenoverschrijdingen bij de Noord/Zuidlijn evalueerde. Daar staat: 'Van doelbewuste manipulatie van de raad is geen sprake geweest.''
''En op pagina 18: 'De commissie is getroffen door de deskundigheid, gedrevenheid, transparantie en integriteit van de leiding van het Projectbureau Noord/Zuidlijn. Ik had daar de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor.''
''Ik heb toen ook nog Jaap Geluk, destijds directeur van het projectbureau, schriftelijk laten verklaren dat hij alles wat hij wist op tafel had gelegd.''

Hoe zit het met de kritiek dat er contracten waren waarbij Amsterdam alle risico's nam?
''Er waren zeven contracten waarbij er bij twee, over de boortunnel en het Centraal Station, sprake was van gemeenschappelijke risico's. De detaillering zou later komen. Achteraf kun je zeggen: dit hadden we niet zo moeten doen. Dit was allemaal bij iedereen bekend.''
''Ik heb de raad ook geschreven dat het geheel uitsluiten van risico's onmogelijk is.''

Waarom zat nauwelijks geld in het risicofonds en was er geen verzekering?
''De raad wist dat er vier procent in het fonds zat. Ik heb ook steeds gezegd: dat is krap bemeten. En ik heb zelf voorgesteld het project te verzekeren, maar dat kon in die fase niet. De raad had ook kunnen zeggen: dit vinden we te link.''
''Sorgdrager schrijft verder over mij: 'Hij hield voor wie goed luisterde een slag om de arm.' Ik mag aannemen dat de raad goed luisterde. Ze waren er allemaal bij.''

Hoe komt het dat de kosten zo hard stijgen?
''Er zijn tegenvallers. Maar laten Amsterdammers ook naar de baten kijken. Dat is de andere kant van de medaille. Naar de noordelijke IJoevers en naar de naar Zuidas. Het huidige college zou de voordelen van de Noord/Zuidlijn moeten uitdragen.''

Het alternatief was geen metro bouwen.
''Ik wil niet het verwijt krijgen dat we in 2002 niet deden wat we moesten doen. Als je blijft doormodderen met trammetjes met extreem lage rendementen en de stad onbereikbaar laat worden, verwordt Amsterdam tot een openluchtmuseum.''

Wat vindt u van de verzakkingen aan de Vijzelgracht?
''Als ik bewoner of eigenaar van zo'n huis was, zou ik héél erg boos zijn. Maar dat staat los van de besluitvorming.'' (TON DAMEN)

Geert Dales bij zijn afscheid als burgemeester van Leeuwarden. Foto ANP/Hoge Noorden
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden