Plus

Geen tuin? Kom naar de vele buurttuinen

Tuinieren: het frist de ziel op en maakt het hoofd leeg. Voor liefhebbers zonder tuin zijn er vele buurttuinen in de stad.

Beeld Christina Garcia Martin

Tussen een rij woningen in de Jasper Leijnsenstraat in Bos en Lommer leidt een openstaande deur via een smalle gang naar een binnentuin. De groene oase met nette rijen sla, wortels en sperziebonen contrasteert met de rommelige, grijze achterkant van de huizen eromheen. Klaproos, goudsbloem en zonnebloem fleuren de boel op.

Het is zondagochtend half elf en de gezamenlijke werkdag is net begonnen. Twee vrouwen zitten op hun hurken bij de frambozenstruik en trekken de haagwinde eruit. Drie mannen graven een geul rondom de kas voor het nieuwe drainagesysteem en achter in de tuin zijn vrijwilligers bezig met compost.

I Can Change The World With My Two Hands heet de tuin die in 2010 werd opgezet door buurtbewoner Natascha ­Hagenbeek (46). "Ooit bezocht ik in New York een ­gemeenschappelijk beheerd park en daar wilde ik wel iets mee in Amsterdam. Toen de gemeente naar een idee voor de buurt zocht, heb ik mijn kans gegrepen." Op zaterdagen is de pluktuin geopend en mogen bezoekers met knipschaar en mand zelf oogsten.

Giftige planten
Een tuin is maar weinig Amsterdammers gegund en wie een volkstuin wil, moet al gauw vijf à tien jaar wachten. De vele buurt-, kruiden- en natuurtuinen kunnen echter ­dagelijks hulp van vrijwilligers gebruiken.

Marjolein Bijsterveld (43) is vandaag voor het eerst bij I Can Change The World With My Two Hands. Ze woont sinds een paar weken in Amsterdam. "De natuur maakt mijn hoofd leeg. Ook lijkt het me leuk te leren waar mijn eten vandaan komt. Dit zijn van die verborgen pareltjes."

Achter Huize Frankendael onderhoudt de groep River of Herbs vier tuintjes met eetbaar onkruid, zoals brandnetels, daslook, dovenetel en roomse kervel. Elke woensdagochtend verwijderen vrijwilligers giftige planten, ze maken de paden vrij, snoeien struiken en verzamelen zaden.

De ­Engelse Lynn Shore (45) zette in 2012 de groep op met het idee een 'rivier' van eetbare kruiden door Oost aan te leggen. Ze wil buurtbewoners graag leren tuinieren en haar kennis over eetbare planten overbrengen.

Meditatief tuinieren
Vrijwilliger Nathalie van Wees (46) trekt jonge boompjes tussen het nagelkruid uit. "Tuinieren frist mijn ziel op. ­Zeker in de stad is dat belangrijk."

In de Artsenijhof, de medicinale kruidentuin die voor de Floriade van 1972 werd aangelegd, in het Beatrixpark, werken gemiddeld zo'n vijftien vrijwilligers. Eind vorige eeuw was de Artsenijhof zwaar verwaarloosd en stond de gemeente op het punt de tuin op te heffen. Dankzij vrijwilligers ligt hij er nu weer florissant bij.

"Het werk is grotendeels ervoor zorgen dat soort bij soort blijft," aldus vrijwilliger Dolly Hofland (61). "De planten hebben de neiging zich te verspreiden." Hofland helpt twee dagdelen per week. "Het leuke is dat het met een groep is."

Ze kijkt op het rooster en gaat bij een vijgenboom door haar knieën. Uit het droge zand trekt ze één voor één plantjes. "Tuinieren heeft iets meditatiefs. Verstand van tuinieren hoef je niet te hebben. Ik kwam ook als beginner. Meestal vraag ik iemand wat precies de bedoeling is en als ik niet zeker weet of iets onkruid is, laat ik het staan."

Tenen vlechten
Wat ruiger werk verrichten vrijwilligers in de Koeweide in het Vondelpark. Zo'n twintig komen er in dit veenweidegebiedje wekelijks bijeen om onder begeleiding van een gemeentelijk groenmedewerker wilgen te knotten, maaisel te hooien, de paddenpoel te onderhouden of nestkastjes schoon te maken.

"Het is toch net of je in Friesland of Zuid-Frankrijk bent," zegt een vrijwilliger. "Je hebt hier geen idee meer van de stad." Het was ooit de droom van stadsecoloog Martin Melchers om van de Koeweide een stukje natuur te maken. Na de MKZ-crisis was het gedaan met de koeien en schapen die er stonden en ging Melchers' wens in vervulling.

Een greep uit de tuinen

Oost
- ­Anna’s Tuin en Ruigte, Science Park 904. ‘Levend lab’ voor studenten van de UvA en buurt­bewoners.
- Park van Darwin, Darwinplantsoen. Omdat tuinman Jan Steenmeijer in mei na 24 jaar met pensioen is gegaan, hebben buurtbewoners een vereniging opgericht om het voortbestaan van de tuin veilig te stellen. Ma. 9.00-12.30, do. 9.00-12.30 en ­elke derde zat. 13.00-16.00 uur.
- Moestuinvereniging Proefeiland, IJburg, Steigereiland Noord. Openbare pluktuin waar omwonenden en voorbijgangers fruit, kruiden of bloemen mogen plukken.Laatste zondag van de maand.
- Bijlmerbajestuin, H.J.E. Wenckebachweg 48.8, 22 juli, 19 augustus, 2 september.

Zuid(oost)
- Zuidmoes, Gustav Mahlerlaan 3005. Woe. en vrij. 13.00-16.00 uur
- Ubuntu, Meibergdreef, naast metrostation Holendrecht.Di./woe./vrij. 10.00-14.00 uur.
- Werkochtend Vondelpark, tussen hoofdingang Stadhouderskade en Vondelbrug. Om bloemen en landschapselementen terug te brengen in het Vondelpark. Om de week op do. 10.00-12.30 uur.
- Kruidenpluktuin Weteringbuurt, Eerste Weteringplantsoen. Vrij. 14.00-19.00 uur.

West
- Het Eetbare Plantsoen, Nicolaas Beetsplantsoen. Zo 11.00-14.00 uur.

Noord
- Voedseltuin IJplein, Noordwal 1. Bevoorraadt de Voedselbank. Vrijwilligers mogen de oogst mee naar huis nemen. Woe. 14.00-17.00 en zat. 10.00-13.00 uur.

Buurtbewoner Agnes van Schendelen (70) vertelt - leunend op haar hark: "Die drie of vier uur in de week ben ik helemaal in een andere wereld." Ze doet wat ze kan. "Ik ga niet op een hoge ladder staan om wilgen te knotten, maar tenen vlechten kun je wel aan mij overlaten." Het werk is niet verplichtend, benadrukt iemand anders. "Je staat wel op een lijst, maar als je niet kunt, hoef je niet af te zeggen."

Wie geen tuin heeft, kan zich sinds kort ook melden bij Jouw Stek, een initiatief van De Gezonde Stad. Jouw Stek koppelt tuineigenaren die wat hulp kunnen gebruiken aan mensen met groene vingers. Als de proef in De Baarsjes en Oud-West aanslaat, wordt het project over heel Amsterdam uitgerold. Tot nu toe zijn 21 tuineigenaren via speeddates gekoppeld aan buurtgenoten.

Schoffelen, poten, begieteren
"Tuinen helpen mee de biodiversiteit in versteend ­gebied te behouden," zegt projectleider Raksha Hoost. "Bovendien blijkt uit onderzoek dat een kwart van de ­Nederlanders zijn buren niet of nauwelijks kent."

Bij de voormalige Bijlmerbajes kunnen buurtbewoners deze zomer ook tuinieren. Samen met de vluchtelingen die hier wonen, schoffelen, poten en begieteren ze elke maand de moestuin-'akkers' op het terrein. Een hovenier begeleidt hen. De initiatiefnemers van Stichting Stadsboeren hopen dat de vluchtelingen zich hierdoor eerder thuis voelen in de stad.

Bij I Can Change The World With My Two Hands stort vrijwilliger Ronny Temme (69) een kruiwagen vol gezeefde aarde onder een kiwiboom. "Ik doe gewoon wat er gedaan moet worden. En kijk nou naar het resultaat: daar word je toch blij van?"

Beeld Christina Garcia Martin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden