Plus

Geen revolutiebouw in Oost, maar wel huislijkheid

Begin 2019 wordt het complex O1 opgeleverd aan de Eerste Oosterparkstraat. Er komt een einde aan revolutiebouw uit de 19de eeuw maar wat heeft het vervangen?

Geabstraheerde klokgevels bekronen de nieuwbouw aan de Eerste Oosterparkstraat. Beeld Marc Driessen

Hoeveel Albert Heijns kan een buurt, een straat hebben? De alomtegenwoordigheid van de supermarktketen begint op het gemoed te werken, nu er in de Eerste Oosterparkstraat een filiaal wordt geopend, op loopafstand van het andere, aan de Wibautstraat. Oude appartementsrechten, daar baseert Albert Heijn zich op - en dus heeft de winkelstraat het maar te slikken.

De supermarkt vestigt zich in de plint van een nieuw, of laten we zeggen nepoud, wooncomplex dat de titel O1 heeft meegekregen. Eerste Oosterparkstraat, juist. Jaren geleden heette het plan nog O21, omdat er een parkeergarage zou worden gespannen tussen de twee Oosterparkstraten.

Omdat de buurt dat niet zag zitten, besloot de toenmalige corporatie Het Oosten (opgegaan in Stadgenoot) in 2010 de ambities bij te stellen. Maar ja, dat was ook het hoogtepunt van de crisis in de bouw.

De buurt had meer noten op zijn zang: de omwonenden verlangden een complex dat de geest van de 19de eeuw zou ademen, dat recht zou doen aan wat er gestaan heeft. Dat was een wrakkig rijtje, beslist lager dan wat er nu is gekomen, wat vroeger aannemersarchitectuur werd genoemd. Haastige standaardbouw. De Pijp stond/staat er vol mee, maar in Oost kon men er ook wat van.

Reconstructies
Bijna veertig jaar geleden maakten de woningcorporaties korte metten met die gehorige, bouwvallige en energieverspillende appartementsblokken. Zo ook in de Oosterparkbuurt.

De eerste fase van de stadsvernieuwing is hier te bewonderen, een groot woord voor matige architectuur die wel gerieflijker is dan wat er stond, maar schraal van uitstraling is. Balkons met spijlen rondom: ze werden al snel dichtgezet met rietmatten of plastic zeilen. Ergerlijk is de pilaar waarop de balkons rust. Dat is een obstakel op het trottoir.

Dat zal aan de overkant niet stel gebeuren. Balkons aan de straatkant ontbreken, die zijn verplaatst naar de zonnige achterkant. De woningen zijn ruimer en dieper dan de voorgangers, en de plint is opvallend hoog en monumentaal, dus geschikt voor winkels. Die ruimere indeling is ten koste gegaan van de tuinen: soms verlies je wat, soms win je wat.

Kees Doornenbal van Rappange Architecten reconstrueerde de 19de eeuw in dit deel van de Oosterparkstraat. Hij is een expert op het gebied van restauraties, renovaties en dus ook reconstructies. In Amsterdam is zijn werk terug te vinden in Tuschinski en de City Bioscoop, beide voorbeeldig gerestaureerd, en verder in het apenverblijf van Artis en de Portugese Synagoge.

In november 2017 werd de verbouwing van de voormalige American Lunchroom voltooid op de hoek van de Kalverstraat/Jonge Roelenstraat, nu het vlaggenschip van Under Armour. Construeren op de vierkante centimeter in een overvol winkelgebied, dat kan een huzarenstukje genoemd worden.

Terug naar de Oosterparkstraat. Aan de vroegere diamantslijperij die hier ooit stond, herinnert niets meer. Maar restjes van de vroegere blokken zoals ankers, balkonhekjes en natuurstenen delen zijn teruggemonteerd in of aan het betonskelet. De façade is een hint naar de 19de eeuw dankzij de kroonlijst die zeker twintig meter beslaat en over meerdere panden doorloopt.

Drie geabstraheerde klokgevels bekronen het midden van de rij. Achter deze façade liggen 39 woningen waarvan 13 sociale huur boven de winkels en daarboven 26 vrije sector-appartementen. We moeten een traan laten als we de maat van de sociale huurwoningen bekijken: 46 vierkante meter. Daar kan onmogelijk een gezin in.

Gedetailleerde gevel
De tendens om historiserend te ontwerpen leek over zijn hoogtepunt heen, als uitwas van het postmodernisme. Gelukkig maar, want het leverde gemakzuchtige architectuur op, zonder eigen signatuur. In O1 is dat niet anders: het is een blok dat geen emoties losmaakt, geen verrassingen biedt, business as usual.

Het enige wat er aan te prijzen valt, is dat de gevel zorgvuldig is gedetailleerd. Eindelijk eens geen revolutiebouw. Daardoor heeft dit deel van de Oosterparkstraat een zekere huiselijkheid teruggekregen. Iets vertrouwds. In 2019 zal de straat opnieuw worden ingericht en moet het lijken alsof er in honderd jaar niets is gebeurd.

Eerste Oosterparkstraat Beeld Jet De Nies
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden