Plus

Geen PVV in Amsterdamse gemeenteraad: vloek of zegen?

Het rechts-populistische geluid is in de Amsterdamse gemeenteraad niet hoorbaar. De PVV doet niet mee, en ook een partij zoals Leefbaar Rotterdam ontbreekt. Een vloek of een zegen?

null Beeld Mats van Soolingen
Beeld Mats van Soolingen

'De gemeenteraad zou een vertegenwoordiging moeten zijn van alle politieke kleuren, maar in de Amsterdamse raad is het toch een beetje vijftien tinten lichtroze." Volgens politicoloog Chris Aalberts ligt er in de Amsterdamse politiek een gapend gat op rechts. "In Amsterdam is de VVD het meest rechtse wat je kunt stemmen. Die partij zit in het college met de SP en trekt geld uit voor het aan het werk helpen van vluchtelingen met een verblijfstatus. Wat zou een net ontslagen V&D-medewerker uit Amsterdam-Noord daarvan vinden?" Aalberts vindt dat de Amsterdamse raad kampt met een democratisch tekort: een deel van de Amsterdammers wordt niet vertegenwoordigd.

Dat deel is overigens niet overdreven groot, blijkt uit een peiling die bureau Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) in opdracht van Het Parool heeft uitgevoerd. Als nu gemeenteraadsverkiezingen zouden worden gehouden waaraan de PVV zou meedoen, zou stemt 7,5 procent van de Amsterdammers op die partij stemmen. Dat zijn minimaal drie zetels,een aantal dat nog kan stijgen als de PVV een aansprekende lijsttrekker zou hebben. Tachtig procent van de Amsterdammers zou in geen geval op de PVV stemmen.

Bevolkingssamenstelling
Amsterdam wijkt sterk af van de landelijke trend, wat ook steevast blijkt bij verkiezingen waarbij Amsterdammers wel de mogelijkheid hebben om op de PVV te stemmen. De aanhang van Wilders is in de hoofdstad aanzienlijk kleiner dan in de rest van het land. "Dat heeft te maken met de bevolkingssamenstelling," zegt OIS-directeur Jeroen Slot. "Amsterdam kent veel hoogopgeleiden, studenten en allochtonen. Dat zijn groepen die niet snel op de PVV stemmen."

Wethouder en VVD-leider Eric van der Burg stelt dat Amsterdam ook een internationaal klimaat heeft, waardoor de angst voor vreemdelingen hier minder snel wortel schiet. "Veel PVV-kiezers zijn de afgelopen jaren naar steden als Lelystad, Purmerend en Almere verhuisd."

In die laatste stad is de PVV sinds 2010 wel vertegenwoordigd in de raad. En dat bracht weinig goeds, zegt Adri Duivesteijn, die tussen 2006 en 2013 namens de PvdA wethouder was in Almere. Volgens hem bedienen de PVV'ers zich van 'actieve non-communicatie'. "De kern van democratie is dat je een gesprek voert met elkaar. Maar de PVV is helemaal niet geïnteresseerd in dialoog. Zij zijn alleen maar bezig met het markeren van hun eigen positie."

De PVV bracht volgens hem een 'dramatische verandering' teweeg in de dagelijkse politiek. Ook Van der Burg ziet de PVV liever niet in de Amsterdamse raad. "Het staat iedere partij vrij om mee te doen aan verkiezingen, maar racisten in de raad, dat is geen verrijking voor Amsterdam."

Geert Wilders Beeld anp
Geert WildersBeeld anp

Aalberts kijkt daar anders tegenaan. "Met de PVV erbij wordt de sfeer ongetwijfeld wat schreeuweriger, maar dat heeft ook een functie. Niets is slechter dan politici die elkaar schouderklopjes geven en zeggen: 'wat hebben wij dit samen goed gedaan.'"

Ouwe-jongens-krentenbrood
Zo brak de komst van Leefbaar Rotterdam in 2011 de in zichzelf gekeerde bestuurscultuur in de havenstad ook open, zegt Ronald Sørensen, die van 2002 tot 2011 raadslid was voor Leefbaar Rotterdam en van 2011 tot 2015 senator voor de PVV. "Vroeger kon je in Rotterdam niks bereiken als je niet bij de PvdA zat, het was een sfeer van ouwe-jongens-krentenbrood." De entree van Leefbaar Rotterdam bracht een ware culture shock teweeg op het stadhuis. "Eerst zagen ze ons als racisten en werd op ons gespuugd. Maar toen we in het college terechtkwamen, konden we resultaten laten zien."

Dat is ook het grote verschil tussen Leefbaar Rotterdam en lokale fracties van de PVV in Den Haag en Almere: waar Leefbaar Rotterdam gericht is op bestuurlijke verantwoordelijkheid blijft de PVV in die twee gemeenten liever aan de zijlijn staan. Sowieso is het animo van Wilders om op lokaal niveau mee te doen minimaal. Het voornaamste obstakel is het vinden van geschikte kandidaten, zegt Sørensen. "In Amsterdam zijn ze ook heus wel kritisch over de multiculturele samenleving, maar mensen durven niet meer voor hun mening uit te komen. Er heerst in die stad een vijandig klimaat tegen populisten, een woord waar ik trouwens geen enkel probleem mee heb."

Goed voor de democratie
Volgens Aalberts laat Wilders de gemeentepolitiek links liggen uit angst voor intern gedoe in lokale fracties. "Dat is jammer, want het zou goed zijn voor de democratie als de PVV in meer gemeenten mee zou doen. Het daagt andere partijen uit om na te denken over multiculturele problemen. Dat ontbreekt nu totaal in Amsterdam."

"Maar Wilders zal dan alleen kiezen voor gemeenten waar hij kans maakt om de grootste te worden: Spijkenisse, Venlo, Volendam en niet in Amsterdam, Utrecht of Leiden, waar zijn achterban veel kleiner is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden