Plus Film

Ganz: How I Lost My Beetle: Herbie meets ­Shoah

How I Lost My Beetle is een intrigerende rehabilitatie van de vader van de kever: Joseph Ganz. De film slaagt erin het verhaal op een interessante wijze te vertellen, maar slaat de plank een beetje mis met de 'voice over' van Ganz.

Lorenz Schmid en Paul Schilper­oord (r) zetten een door Joseph Ganz ontworpen autootje op een trailer. Beeld -

Als mensen de afgelopen jaren aan Suzanne Raes vroegen waarmee ze bezig was, antwoordde ze meestal: met een beetje een rare documentaire - een soort Herbie meets ­Shoah. Hoe wrang ook, dat is inderdaad de perfecte ­omschrijving van Ganz: How I Lost My Beetle. Over hoe een schattig autootje op de zwartste bladzijde van de ­wereldgeschiedenis terechtkwam. 

Joseph Ganz (1898-1967) was auto-ingenieur en redacteur van het Duitse automagazine Motor-Kritik. Auto's waren in zijn jeugd alleen weggelegd voor de elite en ­fabrikanten maakten weinig haast om daar wat aan te doen. Dus deed Ganz het zelf. Hij wilde een kleine, veilige en betaalbare auto op de markt brengen voor de gewone Duitser. Dat werd de Meikever. Significant detail: Joseph Ganz was Joods.

Ganz: How I Lost My Beetle

Regie Suzanne Raes
Te zien in De Balie, Ketelhuis

Van alle foto's die we uit Ganz' archief te zien krijgen, is er één die je nog lang onthoudt. Ganz is bij een bijeenkomst van Nationaal-Socialisten en aanwezigen brengen massaal de Hitlergroet. Wellicht nam Ganz de foto alleen maar zodat niet opviel dat hij verzaakte. Hij bevond zich immers in het hol van de leeuw. Later, in 1933, werd hij ­gearresteerd door de Gestapo, die hem al zijn patenten probeerde af te nemen. Eenmaal weer op vrije voeten vluchtte hij naar Zwitserland. Net op tijd.

De naam Joseph Ganz werd vervolgens uit de geschiedenisboeken geschrapt en Hitler maakte (in samenwerking met Ferdinand Porsche) goede sier met de Volkswagen Kever. Iedereen ziet dat die wagen gebaseerd is op Ganz' ontwerp, maar zelfs nu nog houdt Volkswagen vol dat de overeenkomsten toevallig zijn.

Een fascinerend verhaal waar Raes vanuit verschillende hoeken licht op schijnt. In voice-over horen we 'Ganz' ­(ingesproken door Joachim Król) vertellen over zijn ­leven. Raes' verlangen om de man te laten spreken is voorstelbaar, maar toch is dat het minst geslaagde deel van de film.

De teksten zijn net iets te zwierig, Król spreekt ze net iets te vet in. Hitler gebruikte tijdens de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld een gemodificeerde variant van de Kever op het slagveld. Als we daar beelden van zien, horen we Ganz droevig verzuchten: 'They taught you how to fight!' Alsof hij het tegen zijn eigen zoon heeft.

De zoektocht van Ganz' achterneef Lorenz Schmid en de Nederlandse journalist Paul Schilperoord, een echte ­Ganzexpert, is veel interessanter. Ze gaan op zoek naar een nog werkend model van zijn originele autootje, dat ze zorgvuldig laten restaureren en waar ze uiteindelijk zelfs de weg mee op gaan. Hun ontroering is ontroerend.

Het voelt bovendien als een rehabilitatie van Ganz, net als de gesprekken met zijn familieleden en met de conceptuele kunstenaar Remy, die op het enorme archief van foto's stuit die Ganz maakte. Raes geeft hem zo zijn plek in de geschiedenis terug. Voor Ganz zelf komt dat veel te laat. Hij stierf in 1967 in Australië, miskend en vergeten.

Het is een tragisch verhaal, zeker als je bedenkt dat ­Hitler en Ganz eigenlijk hetzelfde doel voor ogen hadden. Ze wilden de auto naar de massa brengen. Ze droomden van lange snelwegen waar alle rangen en standen overheen konden zoeven in hun persoonlijke blikje vrijheid op wielen. Deze documentaire gaat daarom óók over de slachtoffers van een oorlog die niet sterven, maar wel hun leven kwijtraken. Hitler ontnam Ganz zijn werk en daarmee zijn identiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden