Plus

Fusie VUmc en AMC: wordt de zorg beter of duurder?

Het samengaan van AMC en VUmc is maandag het onderwerp van een hoorzitting in de Tweede Kamer. Krijgen de Amsterdammers door de samenvoeging betere zorg, of wordt die duurder?

Operatiekamer in het VUmc Beeld Dingena Mol

"Wat is de grootste medische uitvinding van de afgelopen jaren?" vraagt Hans Romijn. De bestuursvoorzitter van het AMC, hoogleraar interne geneeskunde, laat een lange stilte vallen in zijn strak geordende werkkamer. Vervolgens geeft hij zelf het antwoord.

"De nieuwe behandeling bij dreigende herseninfarcten. Mensen met een afgesloten hersenslagader krijgen binnen zes uur na het begin van de beroerte een katheter ingebracht. Via de lies wordt het stolsel uit de slagader in de hersenen verwijderd. Deze behandeling veroorzaakt minder hersenschade, minder spraak­verlies en minder verlammingsverschijnselen. Een enorme vooruitgang."

Het antwoord van Romijn is onderdeel van zijn rustig geformuleerde, half uur durende pleidooi voor de fusie van de twee Amsterdamse academische ziekenhuizen. Tijdens dat pleidooi weerlegt hij met een grafiek de veronderstelling dat het AMC een groot ziekenhuis is ('wij behandelen jaarlijks 126.000 patiënten, het OLVG behandelt er 214.000').

Ook kaart hij de recente ontwikkeling in de geneeskunde aan: de medische superspecialisaties reiken inmiddels zó ver dat soms een deel van een orgaan al tot een eigen vakgebied is verworden.

Superspecialisten
En terugkerend bij de nieuwe behandeling van herseninfarcten maakt Romijn zijn punt: die behandeling is tot stand gekomen door hoogwaardig onderzoek en goede samenwerking van superspecialisten in academische ziekenhuizen.

'De grootste medische uitvinding van de afgelopen jaren' is overigens geen vrucht van het AMC en het VUmc, maar van een samenwerkingsverband tussen onder meer het Erasmus MC, het AMC en het academische ziekenhuis in Maastricht.

Zeldzame ziekten, zeer ingewikkelde operaties en spitsvondige onderzoeken zijn de corebusiness van academische ziekenhuizen. De reguliere ingrepen laten ze aan ziekenhuizen als het OLVG en het Slotervaart.

Concentratie van kennis
Om te waarborgen dat artsen in een academisch ziekenhuis genoeg moeilijke operaties uitvoeren om routine te behouden en voldoende patiënten zien om gecompliceerde ziektebeelden te doorgronden, is concentratie van kennis en vaardigheden in Amsterdam noodzakelijk, aldus Romijn. "De fusie is medisch inhoudelijk onvermijdelijk."

Corinne Ellemeet, het Kamerlid van GroenLinks dat beide academische ziekenhuizen voor de hoorzitting 'ter verantwoording heeft geroepen', zoals ze het noemt, heeft haar bedenkingen. "Waarom een fusie en niet intensief samenwerken? Ik heb de argumenten niet gehoord. En zijn de ziekenhuizen afzonderlijk niet groot genoeg voor de nodige routine bij complexe zorg?"

Marcel Levi (links) vertrekt als bestuursvoorzitter van het AMC. Zijn opvolger is Hans Romijn (rechts) Beeld Friso Keuris

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) is bang dat de prijs van behandelingen gaat stijgen. Ook daarvan wil Ellemeet het fijne weten. "Deze ziekenhuizen leveren ook basiszorg, die door een fusie onnodig duur dreigt te worden." Ze wil ook horen of de kwaliteit echt toe zal nemen.

Bijval
Ellemeet krijgt bijval uit wetenschappelijke hoek. Zorgeconoom Wim Groot van de universiteit in Maastricht verwijst naar onderzoeken die erop wijzen dat de prijzen van behandelingen met wel vijftien procent kunnen stijgen in gefuseerde ziekenhuizen, onder meer door kosten van de fusie zelf.

Bewijs dat de zorg verbetert, is er niet. Bovendien wijst Groot op een aspect dat bij elke fusie speelt: er zal een strijd losbarsten om de hiërarchie. "Niets menselijks is artsen vreemd."

Ook zorgverzekeraars kijken argwanend naar de Amsterdamse ziekenhuisfusie. De zorgkolos kan in de regio Amsterdam zo veel macht krijgen dat met het mes op tafel wordt onderhandeld over de prijzen van medische behandelingen, met een prijsstijging tot gevolg.

"Ik zie potentie in de bundeling van hoog­complexe medische zorg in Amsterdam, maar het risico bestaat dat het fusieziekenhuis die machtspositie economisch uitspeelt," aldus Olivier Gerrits, directeur zorginkoop van Zilveren Kruis, de grootste zorgverzekeraar.

Volgens Wouter Bos, bestuursvoorzitter van het VUmc, is dat risico klein. "We werken in academische ziekenhuizen vaak met gereguleerde prijzen die we niet omhoog kunnen drijven, al zouden we willen. Slechts bij 4 procent van onze zorgomzet zijn de prijzen vrij. Die cijfers verzinnen we niet, ze komen van de ACM."

Kanttekeningen
Bos plaatst kanttekeningen bij onderzoek dat concludeerde dat de prijzen in fusieziekenhuizen met vijftien procent zijn gestegen. "Die berekening is gebaseerd op een model dat geen rekening houdt met het feit dat academische ziekenhuizen vaak werken met gereguleerde en gemaximeerde prijzen. Streekziekenhuizen werken wel veel in het vrijeprijssegment."

Maar wat Bos net als Ellemeet heeft verbaasd bij de jarenlange voorbereidingen van de fusie, is het ontbreken van een toets op de kwaliteit van de zorg.

Kartelwaakhond ACM ziet erop toe dat er geen monopolie ontstaat en de NZA toetst vooral of de procedure juist is gevolgd: is de Ondernemingsraad tijdig geïnformeerd, zijn patiëntenverenigingen op de hoogte gesteld? Maar geen instantie heeft het AMC of het VUmc ondervraagd over de gevolgen van de fusie voor de kwaliteit van de zorg.

Bos: "Dat is vreemd, en daarom begrijp wel dat er een hoorzitting in de Tweede Kamer is. Ons verhaal is sterk, we kunnen Amsterdammers met complexe medische problemen betere zorg bieden door de fusie. We kunnen hoogwaardige zorg voor stad en regio beter garanderen als we de krachten bundelen."

Lees ook: Specialismen na fusie AMC en VUmc verdeeld over locaties

Wouter Bos, bestuursvoorzitter van het VUmc: 'Ons verhaal is sterk, Amsterdammers met complexe medische problemen kunnen we straks betere zorg bieden' Beeld ANP

Twee locaties

De eerste gesprekken over een fusie tussen het AMC en VUmc dateren van 2011. In 2016 gaf de Nederlandse Zorgautoriteit toestemming en vorig jaar keurde kartelwaakhond Autoriteit Consument en Markt (ACM) het voorstel goed. Daarmee gaat de fusie door.

De ziekenhuizen gaan stapsgewijs samen. Er is nu enkel sprake van een ­alliantie. Dit jaar moet een bestuurlijke fusie plaatsvinden, later volgt juridische samensmelting. Het fusieziekenhuis houdt de twee huidige locaties houden: het VUmc in Zuid en het AMC in Zuidoost.

De meeste medische specialisaties worden geconcentreerd op één locatie. Zo komen oncologie en neurologie op de De Boelelaan (Zuid), cardiologie en kindergeneeskunde gaan naar de Meibergdreef

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden