Frans Panholzer (1952-2016) dreef huisjesmelkers tot wanhoop

De kleurrijke huurrechtadvocaat Frans Panholzer is Amsterdam ontvallen. Hij verdedigde kleine huurders die in het gedrang dreigden te komen. Zijn grootste zorg was dat de Amsterdamse binnenstad niet meer bereikbaar werd voor mensen met een laag inkomen.

Frans Panholzer. Beeld Eigen foto

Panholzer begon na zijn beëdiging in 1982 met compagnon Haije Wind zijn 'Advocatenkantoor Spaarndammerbuurt' in de Knollendamstraat. Hij deed personen-, familierecht, echtscheidingen, schadegevallen en zelfs wat straf- en bestuurszaken, eigenlijk alles, wat toentertijd niet ongebruikelijk was.

Het was hem al snel duidelijk dat in de strijd van burgers om een huis - 'geen woning, geen kroning' - een belangrijke taak voor hem weggelegd kon zijn. Pandjesbazen waren vaak ongrijpbaar, maar Panholzer ging voortvarend te werk. Bemiddelen en schikken waren niet zijn ding.

'Intrekken kan altijd nog'
Een collega die nauw met hem heeft samengewerkt is Marco Zweers, die met hem overstapte naar Advocatenkantoor Binnenstad toen de formule van het collectief niet meer zo succesvol was. Volgens Zweers stuurde Panholzer gewoonlijk de sommatie, de eis, tegelijk met de dagvaarding, de stap naar de rechter. "Zijn gevleugelde was: ik hoef de sommatie eigenlijk niet te sturen, want ze hebben de dagvaarding al gelezen. Hij ging er van uit dat de tegenpartij toch niet op de eis inging en wilde geen tijd verliezen. En, zo zei hij, intrekken kan altijd nog."

Centraal in Panholzers strijd stond het behoud van het Nederlandse huurcontract, dat in zijn meest basale vorm het sterkste contract is dat in de wereld bestaat. Ook de hoogte van de huren was hermetisch beschermd. In die ijzersterke veste zijn de afgelopen 35 jaar wel butsen geslagen. Huurrechtadvocaten als Panholzer hebben de schade voor huurders echter beperkt weten te houden.

Herenhuis-arrest
Een van de eerste grote confrontaties tussen huurrechtadvocaten en pandeigenaren was de strijd om de Bijlmer. Woningcorporatie Nieuw Amsterdam gebruikte het begrip 'eigen gebruik' - je mocht aanvankelijk alleen huurders buitenzetten als je het huis aantoonbaar zelf nodig had - om massaal huurders op straat te zetten voor sloop. Huurrechtadvocaat Henri Sarolea bevocht dat, tot 'eigen gebruik' alleen gold als faillissement dreigde.

Panholzer nam het stokje over toen commerciële verhuurders ook al van huurders af wilden komen met het argument 'eigen gebruik' als de verhuur verlieslatend was. Je zou je huis uitgezet kunnen worden als de huur te laag was, zo leek de slotsom van het roemruchte 'Herenhuis-arrest' bij de Hoge Raad. Panholzer wist echter met diverse zaken jurisprudentie op te bouwen, waardoor verhuurders zelden met succes een beroep deden op het argument 'dringend gebruik'.

Jordanees kappersgezin
Prodeo-advocaat Panholzer, geboren in een Jordanees kappersgezin, was overtuigd socialist en op zijn vakgebied recht in de leer. Hij procereerde zeer actief. Zweers: "Hij begon ook moeiteloos een zaak over een huurgeschil van vijf euro. Hij liet daarbij bijvoorbeeld de afstand van een wipkip tot een woning opmeten, om vast te stellen of die kip wel of niet de omgevingsfactoren van een huis de puntentelling beïnvloedt. Huib Hielkema, die later commerciële verhuurders verdedigde en daar dus namens eigenaren het commerciële advocatentarief tegenover moest gooien, werd daar wel eens wanhopig van."

Panholzer was ook een gezien lid van de werkgroep huurrechtadvocaten, waar ervaringen werden uitgewisseld. Hij verzamelde bundels uitspraken. Collega-lid Sarolea: "Dan kon je door eerdere uitspraken te lezen in een zaak weten of je een moeilijke rechter kreeg of niet." Jarenlang was Panholzer een bekend lid van de Huurcommissie, laatstelijk in de rol van waarnemend-voorzitter.

Pamfletten
Velen kennen Panholzer ook van zijn verzameling pamfletten (1960-2015) met vaak sobere, onleesbare teksten van onder meer Provo, Maagdenhuis, kabouters, Nieuwmarkt en krakers. Hij markeerde er een tijdvak mee.
Uitgesproken aardig was Panholzer volgens zijn collega's niet. Collega en vriend Zweers: "Nou ja, voor compassie en een arm om je heen, moest je niet bij hem zijn. Maar als hij het gevoel had dat zijn cliënten gewetenloos door huisjesmelkers werden behandeld, ging Panzolzer er altijd met volle kracht in."

Panholzer was tot enkele maanden geleden nog volledig in functie. In januari ging hij nog wel naar kantoor, maar was hij al te ziek om zelfstandig zaken te doen. Hij overleed donderdagavond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden