Foodsnobs van Amsterdam: trap niet in al die verpakkingstrucs

Smulpaap en worstenmaker Samuel Levie stoort zich aan verpakkingstrucs en gezondheidsclaims in de supermarkt. Appelsap heet ineens boomgaard­appelsap of boerensap. Zijn devies: laat je niet gek maken en denk logisch na.

Illustratie: verpakkingstrucs toegepast op frikandellenBeeld Rein Janssen

In een ordinaire hamburgertent een quarter pounder wegspoelen met cola kan echt niet, maar bij een hippe burgerjoint een kimchiburger verorberen met een lokaal biertje erbij werkt statusverhogend. Behalve als je vegetariër bent, want dan ben je tegenwoordig sowieso cool.

Filosoof Alain de Bottons concept van statusangst, de kwellende gedachte dat je een bepaalde status niet bereikt, lijkt bij uitstek toepasbaar te zijn op een groeiende groep foodsnobs in Amsterdam. De habitat van de trendgevoelige consument bestaat uit hippe supermarkten, koffietenten en saladebars opgeleukt met bakstenen muren, houten kisten en zwarte krijtborden. Strak vormgegeven verpakkingen vol eerlijke en biologische logo's verleiden deze consument 'echte', 'ambachtelijke' en 'lokale' producten te kopen.

De laatste weken was er volop discussie over op kinderen gerichte marketing, maar zijn wij volwassenen wel opgewassen tegen het marketinggeweld dat inspeelt op onze wil een verantwoorde burger te zijn?

Nu is er niets mis met mensen die aandacht besteden aan wat ze eten en waar dat eten vandaan komt. Het gaat mis als we ons vol goede bedoelingen om de tuin laten leiden door de groene praat van voedselmarketeers en ­dieetgoeroes. Zelfs als goedgeïnformeerde consument vind ik het onmogelijk in het oerwoud van keurmerken en gezondheidsclaims een beslissing te maken.

Vorige week werd ik op pad gestuurd. We kregen vrienden met hun dochtertje te eten. Of ik even iets te drinken voor haar wilde halen. Mijn eerste reactie was: kan ze geen water drinken? Maar dat was 'niet gezellig'. In de supermarkt besloot ik dat appelsap een veilige optie was.

Wondermiddelen
Voor het schap beland, kwam ik erachter dat er dertien appelsapkeuzemogelijkheden waren. De goedkoopste soort was ongeveer tachtig cent en aangelengd met suikerwater. Dan had je vervolgens boomgaardappelsap, poldersap, boerensap, troebel sap, mild sap, sap met vitaminen, basis ap en biologisch sap. Natuurlijk wilde ik het beste voor mijn kleine gast en koos ik uiteindelijk voor het meest verantwoord ogende pak dat ik aantrof in het koelschap. Ik rekende drie euro af.

Thuisgekomen las ik de verpakking en kwam ik erachter dat het troebele sap afkomstig was van biologische, Engelse appeltjes. Alsof Nederland niet vol staat met appelbomen. En waarom stond dat gepasteuriseerde sap in het koelschap? Blijkbaar reiken de duurzame voornemens van de biomarketeers niet verder dan de boomgaard.

Sapfabrikanten zijn niet de enigen die via groene marketingtrucs proberen in je winkelmand terecht te komen. Loop een willekeurige supermarkt in en je ziet dat merken over elkaar heen buitelen om producten aan te prijzen als wondermiddelen. Ze maken de wereld mooier, de dieren blijer en bezorgen ons een lang, rimpelloos leven.

Frikandellen

Door een technische fout is de illustratie van Rein Janssen in Het Parool met de 'gezonde' frikandellen nagenoeg onherkenbaar afgedrukt. De bovenstaande foto is de juiste afbeelding.
Samuel LevieBeeld Rink Hof
Illustratie: verpakkingstrucs toegepast op energiedrankBeeld Rein Janssen

Soms is de keuze helder: wie voor biologisch kiest, gaat voor een landbouwsysteem waarbij chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest worden uitgesloten. Wie vegetarisch eet, distantieert zich van dierenleed en handelt duurzaam. Maar veel vaker is het helemaal niet duidelijk wat de precieze keuzes zijn.

Puur en Eerlijk verdwijnt uit de schappen omdat geen enkel product in werkelijkheid aan beide claims kon voldoen - puur oneerlijk. En of het nou super is om de hele dag gojibessen en quinoa te knabbelen? Ik betwijfel het.

Een andere claim waar ik me al jaren aan stoor is light en deze ergernis komt tot een hoogtepunt als ik voor het schap van de boterhamvetten sta. Er is niks mis met mensen zonder smaak die margarine op hun brood smeren in plaats van lekkere roomboter. Maar waarom proberen we met man en macht die mensen het gevoel te geven dat ze een gezonde keuze maken?

Gezonde feest
Ga voor de grap eens kijken: bij één super staan tot wel zestig soorten boterhamvet. Boter van grasetende koeien, zoute boter, biologische boter, smeerbare boter, weideboter, boter om te bakken en braden, boter met olijfolie en ga zo maar verder.

Deze boters zijn allemaal nog relatief normaal. Als je bij de margarines uitkomt, begint het gezonde feest. Margarine met omega3 (daar zit visolie in) is goed voor het hart. Blue band idee bevat extra voedingstoffen voor de hersenen en Becel-pro activ verlaagt ons cholesterol. Jongens, het is freaking boterhamvet!

Hebt u ooit gekozen voor een prei-light, een cholesterol verlagende koolrabi of een sinaasappel met extra vitamine c? Nee, alleen de diepvriespizza's, boterhamvetten, chips en frisdranken claimen dat ze verantwoord en gezond zijn. Alle verantwoorde en gezonde claims maken het de consument die zijn best doet de juiste keuze te maken ontzettend ingewikkeld.

Non-producten
Nog zulke non-producten zijn de Belvita ontbijtkoeken en de hippe Eat Natural ontbijtgranen. Beide fabrikanten geven de consument het gevoel dat ze een natuurlijke en gezonde keuze maken, maar in de realiteit worden we op slinkse wijze onnodige suikers gevoerd. Koekjes voor je ontbijt - we zouden er bijna intrappen.

Hoeveel en wat we eten is een samenspel van omgeving, seizoen, culturele en psychologische aspecten. Een psychologisch effect van de mooie verpakkingen vol verantwoorde claims is dat mensen denken dat het wel oké is om er meer van te eten, maar dat is het dus niet! Je valt er niet van af, voorkomt er geen hartaanval mee en na die snelle suikerrush voel je je ook niet gelukkiger.

Hoe strak vormgegeven de verpakkingen ook zijn en wat de claims je allemaal beloven: trap er niet in. Mijn devies: laat je niet gek maken door alle marketingpraatjes. Denk na en ga op je eigen verstand af. Echt puur en eerlijk is het appelsap dat ik 's ochtends pers. De Hollandse wat misvormde appels koop ik voor zestig cent per kilo bij de Turkse winkel om de hoek. Er staat geen logo op dat me vertelt dat ze uit een boomgaard komen of dat het een bewuste keuze is, maar het sap smaakt super.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen of mail

Illustratie: verpakkingstrucs toegepast op roze koekenBeeld Rein Janssen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden