Foekje Dillema geen Dilleman

In 2007 overleed Foekje Dillema. Zij was een rivale van Fanny Blankers-Koen, 's werelds atlete van de eeuw. Een pikante herinnering van Friso Endt, hooggepensioneerd sportredacteur van Het Parool.

Het was ene Foekje Dillema, die in Rotterdam Fanny Blankers-Koen met meters op de 200 meter versloeg. In 1950 herhaalde zij dit succes in Londen waar de Britse pers haar de eretitel Athlete of the Match gaf. Foekje had die prestaties vooral te danken aan haar fabuleuze sprint, aldus de schrijver Kees Kooman in zijn boek Koningin met mannenbenen en dat was toen nog Fanny Blankers Koen.

Fanny was de onbetwistbare kampioene die daar plotsklaps door een Fries meisje uit het gehucht Burum van haar troon werd gestoten. Op de sportredactie van Het Parool uit die dagen was Foekje het dagelijks gesprek tussen de redacteuren Klaas Peereboom, Jaap Muda en ikzelf.

Het nieuws over Foekje was dat zij misschien wel echte mannenbenen had. Dat geschiedde nadat zij onverwacht op 13 juli 1950 in Utrecht door het bestuur van de toenmalige atetiekunie werd geschorst. Ze was geselecteerd voor een landenwedstrijd. Zij werd het slachtoffer van een totaal onverwachte medische test - een seksetest, heette dat - uitgevoerd door een van de medewerkers (arts?) van de atletiekunie.

De officiële reden is nooit bekendgemaakt, maar haar medailles en onderscheidingen moest zij inleveren. Waarom? Dat is nimmer verteld, het boerenmeisje, werd in schaamte naar Burum teruggejaagd en weigerde er ooit weer over te praten.

Dat wilden wij op de sportredactie toch wel uitzoeken. Onze chef, Klaas Peereboom, had bij de Olympische Spelen in Londen van 1948 een goede relatie opgebouwd met Fanny Blankers Koen.

''Klaas, jij kent Fanny, jij moet haar vragen of de geruchten - want meer was het niet! - waar zijn dat Foekje geen vrouw, maar een man is. Jij kunt haar dat vragen. '' Klaas vond dat maar een moeilijk verzoek. Over dat soort zaken praatte men niet. Zeker niet met een vrouw. Bovendien was die vrouw ook nog getrouwd met Jan Blankers, chef sport van concurrent De Telegraaf en trainer van de atletiekunie. Het was toch duidelijk dat hier belangen botsten.

Maar Klaas is het gaan vragen, tijdens wedstrijden in Eindhoven in augustus 1950 waar Fanny aan deelnam. Toen hij terugkeerde, zat de kleine sportredactie rechtover-eind: ''En, wat zei Fanny?''
''Eigenlijk niets, '' zei Klaas. ''Ze mag er niet over praten van Jan en ze is ook een beetje bang voor Jan, die haar gezegd heeft er over te zwijgen. ''
Wat was er dan te verzwijgen?
''Nou, '' zei Klaas, ''Fanny zegt dat ze op bevel van Jan stiekem heeft staan gluren in het douchehok, waar Foekje zich waste. ''
Foekje wou namelijk nooit gelijk met anderen douchen. Dat vond men verdacht.
En, wat zag Fanny dan?
''Nou ja, '' zei Klaas, ''ze dacht dat ze misschien, mísschien een pikkie ontwaarde. Daar is ze absoluut niet zeker van, maar ja, ze moest kijken van Jan. En ze denkt dat Jan en het bestuur dat gebruikt hebben als argument om Foekje naar huis te sturen. Ik vind het een afschuwelijke zaak, want Jan heeft ook aan Fanny gezegd dat hij er voor zou zorgen dat Foekje van de banen zou verdwijnen. En dat is ook gebeurd! ''
''Schrijven we er over? ''
''Geen sprake van, '' aldus Klaas. ''Dat kan niet. Dat vindt de hoofdredactie ook. Over die zaken schrijven we toch niet, ook niet over zelfmoorden en zo. '' Dat was waar, in die tijd deden we dat niet. Voor geen goud.

Zo gingen de geruchten door. Dat zij eigenlijk Foeke heette, dat zij haar op benen en wangen had. Alles gebaseerd op het loervermogen van Fanny, die bang was voor haar man en voor haar glansrijke sportloopbaan, maar toch wel tegenover Klaas Peereboom losliet dat zij vond dat de geheim gehouden en in het geheim voorbereide seksetest geen schoonheidsprijs verdiende. Er mocht niet over gepraat worden.

Op het Friese platteland heeft Foekje haar vrouw-zijn kunnen behouden, maar als op het televisiescherm Fanny Blankers verscheen, kon ze niet nalaten met meubels of borden naar het toestel te smijten. Nu zij gestorven is, komt de waarheid boven water. De KNAU heeft inmiddels besloten Foekje Dillema haar medailles te laten behouden en dat ook in de officiële annalen te zetten.

Dat is het, triest. (FRISO ENDT)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden