Flink snuiven en drinken, dan vechten

Archieffoto voetbal supporters tijdens de UEFA Cup Ajax-Dinamo Zagreb in 2007. Voorafgaand aan de wedstrijd was er veel ME aanwezig om de supporters in toom te houden. Foto ANP

DEN HAAG - Toenemend drank- en drugsgebruik van hooligans baart de politie zorgen. Door alles door elkaar te gebruiken zijn ze nauwelijks te beteugelen met conventionele middelen. ''De oplossing is niet zo simpel.''

Doorgesnoven, beschonken relschoppers die als een middeleeuwse horde krijgers het gevecht met agenten zoeken. Het is een fenomeen waar volgens de politie maar moeilijk een antwoord tegenover is te stellen. Dat werd pijnlijk duidelijk tijdens de strandrellen in Hoek van Holland vorig jaar. Agenten trokken hun pistool en losten tientallen waarschuwingsschoten, maar het hielp niets. De horde bleef komen.

Niet zo vreemd als je kijkt wat er door hun aderen stroomt, stelt politieonderzoeker Henk Ferwerda van onderzoeksbureau Beke. Het bloed 'kookt' van de alcohol in combinatie met harddrugs als speed of cocaïne. ''Door de groepsdynamica en het combigebruik zijn ze ongeremd, kennen geen grenzen en voelen geen pijn. Agenten in uitgaansgebieden komen dit ook tegen'', aldus de onderzoeker.

Relschoppers gebruiken bewust een cocktail van middelen, schat bijzonder hoogleraar gedragstoxicologie Jan Ramaekers van de Universiteit Maastricht in. Alcohol werkt ontremmend, een pepmiddel als speed ook. ''Een dubbele werking'', aldus Ramaekers. ''Bovendien maken speed en coke veel energie vrij, die je moet kanaliseren. Dan kan iemand heel erg agressief worden.'' Dat is voor relschoppers een voordeel wanneer de 'strijd' voor de deur staat. ''Dan zijn ze beter opgewassen tegen dit soort situaties.''

Om rellen te voorkomen of in de kiem te smoren zoekt de politie naarstig naar oplossingen. Zo moet de KNVB-bekerfinale tussen Feyenoord en Ajax over twee wedstrijden wordt gespeeld in plaats van één. De eerste is morgen in de Amsterdam Arena zonder Feyenoord-aanhang, de tweede in Rotterdamse Kuip op 6 mei zonder Ajax-supporters.

Dit is echter een tijdelijke oplossing. Maar wat doe je als de wapenstok, peperspray en zelfs het dienstpistool niet meer werken? ''De oplossing is niet zo simpel'', zegt voorzitter Gerrit van de Kamp van politiebond ACP. Natuurlijk kan de politie meer mensen en middelen inzetten om een losgeslagen menigte te controleren. ''Maar daar kan je niet oneindig mee blijven doorgaan. Dan moet je op zoek naar alternatieven die werken zonder excessief geweld te gebruiken'', zegt Van de Kamp.

Dat is precies wat de Raad van Korpschefs laat onderzoeken. Gekeken wordt nu of er geur-, licht- of geluidswapens kunnen worden ingezet om mensen te desoriënteren (zie kader). Het COT, Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, dat de strandrellen onderzocht, stelde al dat 'ernstige overweging' verdient om arrestatie-eenheden speciale trainingen te geven in het houden van deze losgeslagen personen.

Maar het is onduidelijk wat combigebruik met iemand doet, daar is nauwelijks onderzoek naar gedaan, aldus het Trimbos Instituut. Laat staan welke effecten bepaalde interventies op zo iemand hebben, stelt Ferwerda. ''We weten niet of het verstandig is heel hard in te grijpen en hoe groot de kans is dat iemand 'er in blijft'.''

Die onwetendheid baart Jan Krul, drugsexpert van Educare Groningen, zorgen al zegt hij de onmacht van de politie te begrijpen. ''Maar we moeten beducht zijn voor het effect van bepaalde interventies. De kans bestaat dat iemand acuut gezondheidsproblemen krijgt.'' (GPD)

Niet-dodelijke wapens
Wereldwijd zijn politiekorpsen op zoek naar nieuwe manieren om agressieve menigtes onder controle te houden zonder dat er doden vallen. Volgens Pascal Paulissen, onderzoeker bij TNO Defensie en Veiligheid, zijn er al diverse soorten (in ontwikkeling).

* Licht: met hele felle led- of xenonlampen kunnen mensen worden verblind. Een andere manier is om het licht dusdanig te laten knipperen dat relschoppers dit als naar ervaren en aan het licht willen ontsnappen.

* Geur: het meest effectief lijkt de verspreiding van geuren te zijn die duiden op een slechte persoonlijke hygiëne zoals zweetvoeten. Ook de lucht van een stinkdier kan relschoppers ontmoedigen. Geur kan ook mensen kalmeren, sinaasappellucht is daarvan een voorbeeld.

* Geluid: via apparatuur die gerichte geluidsbundels uitzendt kunnen agenten over grote afstand een opdracht aan een specifieke groep geven. Om agressievelingen uit een gebied weg te krijgen kunnen hoge pieptonen worden verstuurd die als naar worden ervaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden