PlusProfiel

Filosofisch rolmodel Martha Nussbaum is verrassend populair in Nederland

De Amerikaanse filosoof Martha Nussbaum is in Nederland verrassend populair. Haar lezingenreeks, waarbij ze morgen de Westerkerk aandoet, is strak uitverkocht.

In Nussbaums werk zijn emoties een terugkerend themaBeeld Merlijn Doomernik/HH

Ze ergert zich in het vliegtuig vaak aan 'lange, vaak te dikke mannen' die haar koffer in het bagagevak willen doen. Alsof die haar beschouwen als iemand van het zwakke geslacht. Bijna wordt ze verleid tot woede, schrijft ze in haar boek, maar de Romeinse Stoïci doen haar inzien hoe triviaal die woede is.

Martha Nussbaum (69) komt dit weekend naar Amsterdam naar aanleiding van het verschijnen van haar nieuwe boek, Woede En Vergeving, over een samenleving zonder woede.

Vergevingsgezindheid
Ze pleit voor reflectie op waar woede eigenlijk vandaan komt, en stelt haar publiek de vraag waarom we boos worden op de ander en wat we doen met de gevoelens die daaruit voortvloeien: wrok, vergevingsgezindheid en schuld.

Schrijfster en filosofe Simone van Saarloos interviewde Nussbaum in 2014. "Ze haalt veel plezier uit haar werk en heeft een grote drive," zegt Van Saarloos. "Ze sport veel en houdt zich aan een dieet. Vanuit allergie of overtuiging, dat weet ik niet."

Dat sporten is iets waar bij Nussbaum vaker de nadruk op wordt gelegd: zo begint de VPRO-­serie Van De Schoonheid En De Troost uit 2000 met een drieënhalve minuut durend shot van een hardlopende Nussbaum, die tegen film­maker Wim Kayzer zegt: 'Als ik niet train, voel ik me afschuwelijk.'

Van Saarloos vindt die sportiviteit helemaal niet zo'n belangrijk gegeven. "De nadruk ligt bij vrouwen vaak op hun doen en laten, uiterlijk en gemoed, terwijl het daar niet om gaat: haar werk is veel belangrijker."

Emoties
In Nussbaums werk zijn emoties een terugkerend thema. Emoties leggen het vaak af, zegt ze, tegen de logica.

Pieter Pekelharing, docent politieke en sociale filosofie aan de UvA: "Emoties spelen een rol bij de politieke keuzes die mensen maken, bijvoorbeeld bij het referendum in Italië. Ze zegt niet dat we emoties blindelings moeten volgen, maar wel dat we de discussie met elkaar moeten aangaan over de oorzaak van die emoties. Waarom zijn mensen verbitterd, voelen ze zich vernederd of teleurgesteld?"

Het ontleden van emoties is Nussbaums levenswerk. In haar jeugd kampte ze zelf met woede die ze niet kon uiten. Moeder Betty Craven was lange tijd verslaafd aan alcohol.

Eigen woede
Nussbaum zegt in Van De Schoonheid En De Troost over haar jeugd in het gezin Craven: "Voor mijn eigen woede was daar geen plaats. Ik zag het als mijn taak het gezin bij elkaar te houden."

Vader George Craven was haar held. Met hem praatte ze over politiek. In The New Yorker vertelt ze hoe ze 's nachts naar haar vaders werk­kamer ging, om samen met hem te lezen.

Nussbaum staat morgen voor een uitverkochte zaal. Erno Eskens van de Internationale School voor de Wijsbegeerte die samen met de uitgever Nussbaum naar Nederland haalde: "Nussbaum is wereldwijd populair, maar dat in zo'n klein land als Nederland alle lezingen uitverkocht zijn, is wel uitzonderlijk."

Eskens schrijft het succes toe aan de VPRO-serie van Wim Kayzer, en aan haar boek Niet Voor De Winst uit 2013, dat in Nederland goed is aangeslagen. "In Nederland was veel onvrede in het onderwijs, dat gericht op was winst. Nussbaum pleit voor onderwijs gericht op persoonlijke vorming, dat waardeert men."

Van Saarloos: "Nussbaum heeft een duidelijk verhaal met kop en staart, opruiend is het niet. Daar houden Nederlanders van."

Feminist
Van Saarloos noemt Nussbaum een feminist. "Ze ontwikkelde samen met de Indiase econoom en filosoof Amartya Sen een benadering waarin ze kijken naar de vrijheid die een individu of bevolkingsgroep heeft om zichzelf te ontwikkelen. Daarbij praat ze ook over minderheden en vrouwen."

Schrijfster en filosofe Jannah Loontjens ziet in haar een belangrijke inspiratie: "Er zijn veel mannen in de geschiedenis van de filosofie. Rolmodellen voor jonge vrouwelijke filosofen zijn hard nodig en zij is er een van."

Martha Nussbaum

1947 Geboren als Martha Craven in New York
1969 Bachelor theaterwetenschappen en klassieke talen
1972 Master filosofie
1972 Eerste vrouwelijke junior fellow op Universiteit Harvard
1975 PhD filosofie, Harvard
1999 Eredoctoraat van Universiteit van Humanistiek, Utrecht
Nu Filosoof en hoogleraar rechtsfilosofie en ethiek aan de universiteit van Chicago.

Martha Nussbaum is gescheiden en heeft een dochter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden