Plus

Filmmaakster tien uur per dag op de skies op de Noordpool

Waar geen wetenschapper kan komen, komt Bernice Notenboom wel. Zij peilt op de Noordpool de gevolgen van klimaatverandering.

Bernice Notenboom navigeert met haar slee door het kruiende ijs op de Noordpool tijdens een expeditie in 2014 Beeld Martin Hartley

Hemelsbreed heeft ze een afstand van 224 kilometer voor de boeg richting Noordpool, tien uur per dag op de ski's. "Een soort Elfstedentocht, maar dan 25 dagen lang," zegt klimaatjournalist Bernice Notenboom (54). Woensdag is ze vertrokken, naar Spitsbergen om te beginnen.

Precies 2 breedtegraden wil ze doorkruisen, 2 graden om de aandacht te vestigen op de klimaat­afspraken van Parijs die de opwarming van de aarde tot 2 graden Celsius moeten beperken. Maar of dat ook lukt? Een basiskamp opbouwen op de 88ste breedtegraad ging al niet. Dat komt nu op 89,5 graden noorderbreedte, dus al heel dicht bij de Noordpool. "Zo slecht is het ijs dus."

Het is een veeg teken, vindt Notenboom, nummer drie in de Duurzame 100 waarmee dagblad Trouw iedereen die ertoe doet in de milieubeweging rangschikt.

"Het lijkt of we 'Parijs' alweer vergeten zijn. We waren anderhalf jaar geleden allemaal heel blij, ik ook, maar nog steeds zijn er geen specifieke afspraken die vastleggen wat het voor bedrijven betekent om in 2050 aan vijftig procent minder CO2-uitstoot te komen."

Roet van schepen
Notenboom heeft zich voorbereid op een situatie die onvergelijkbaar is met haar vorige expedities, zo snel smelt het poolijs. "In 2014 was het ijs nog zo'n vijf tot zes weken sterk genoeg. Het kan min 23 worden, maar ook 5 graden boven nul. Het ijs wordt gewoon niet dik genoeg meer."

Toen ze in 2014 van de Noordpool naar Canada skiede, merkte ze dat al. Onderweg kwam ze zelfs roet tegen uit de motoren van schepen die zo ver noordwaarts klaarblijkelijk geen ijs meer op hun weg vinden.

Het motiveerde haar tot het maken van de documentaire Sea Blind, waarin ze kritisch was over de verontreiniging door de scheepvaart en alle vracht die over de wereldzeeën wordt gesleept.

Tv-serie
Dit keer seint ze in de avonduren vanuit haar tent per satelliettelefoon de bouwstenen voor haar blog door naar het basiskamp. Op haar website 2dgrees.com wil ze 'herrie schoppen' over de smeltende poolkap. Met haar twee reisgezellen maakt ze intussen ook nog een tv-serie, die later dit jaar wordt uitgezonden door de EO.

Notenboom wil 'herrie schoppen' over de smeltende poolkap Beeld Martin Hartley

Onderweg doen ze ook sneeuw­metingen voor de ruimtevaartorganisaties Nasa en Esa. Die maken met satellieten zeer gedetailleerde beelden van de Noordpool, maar het lukt ze niet goed genoeg om sneeuw van ijs te onderscheiden. "Ze schreeuwen om data van dicht bij de pool."

Verschil maken
De metingen van onderweg, op plekken waar geen wetenschappers en vliegtuigen kunnen komen, helpen de ruimtevaartorganisaties hun nieuwe satellieten zo te ijken dat ze straks wel kunnen vaststellen waar het poolijs plaatsmaakt voor sneeuw. Daarbij is het vooral zoeken naar 'zwemsneeuw'. "De Duitsers hebben daar een woord voor: Schwimm­schnee, ijskristallen die zwemmen in de sneeuw. Een indicatie voor waar het ijs begint en de sneeuw ophoudt."

Na de expeditie brengt Notenboom meteen verslag uit aan 66 grote Nederlandse bedrijven (onder meer NS, Schiphol, de haven van Rotterdam, ING Real Estate, Arcadis en Van Gansewinkel), die hun directeuren laten overbrengen naar Spitsbergen.

"Daar zijn de gevolgen van de klimaatverandering al duidelijk te zien. Ik wil ze in workshops laten voelen welk verschil zij samen kunnen maken als ze goed leiderschap tonen. Wat betekent het voor hun bedrijven om vijftig procent minder CO2 uit te stoten? Ik ga ze enorm laten afzien."

De route van Bernice Notenboom Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden