Plus

Festival toont erfenis van alleskunner Michael Gibbs

Michael Gibbs (1949-2009) was visueel dichter, fotograaf, uitgever performancekunstenaar en internetpionier. Hij stond midden in de Amsterdamse kunstwereld van de jaren zeventig en tachtig. Een festival laat zien hoe actueel zijn nalatenschap is.

'Het archief was één grote puzzel, waarin de verbanden niet altijd makkelijk te vinden zijn,' zegt Gibbs' weduweBeeld PH. GJ. van Rooij

Het atelier van de Brit Michael Gibbs is gevuld met woorden. Ze staan in agenda's en schetsboeken, op blocnotes, losse vellen en enveloppen. Ze vormen gedachten of losse ideeën, soms aan­gevuld met een tekening. De vroegste schrijfsels dateren van 1967, als de schrijver pas achttien is en veel hoofdletters en uitroep­tekens gebruikt. De meest recente zijn van vlak voor Gibbs' dood, zeven jaar geleden.

Al die woorden liggen nu netjes uitgestald op tafels. Maar Eva Gonggrijp, zijn weduwe en beheerder van het archief, wist lang niet wat ze met al die dozen papier aan moest. "Het was één grote puzzel, waarin de verbanden niet altijd makkelijk te vinden zijn." Ze kreeg hulp van kunstenaar Gerrit Jan de Rook, die Gibbs al kende in de jaren zeventig en al voor zijn overlijden onderzoek deed naar zijn concrete visuele poëzie.

Yoko Ono
Uit de inventarisatie van Gibbs' nalatenschap rijst een beeld op van een alleskunner die een sleutelrol speelde in de Amsterdamse avant-garde op zijn hoogtepunt. Die geschiedenis is vastgelegd in het boek All or Nothing, and Other Pages dat vandaag wordt gepresenteerd in het Stedelijk Museum. Het is het startschot voor Let It Keep Secrets, een serie tentoonstellingen, lezingen en performances op diverse locaties.

Al op vroege leeftijd werd Gibbs aangestoken door de beweging Fluxus. "Het Londen van de sixties was een grote inspiratiebron," zegt De Rook. "Daar zag hij performances van Yoko Ono en raakte hij betrokken bij de Fluxshoe-tournee, een reizende tentoonstelling."

Maar het buitenland trok, Nederland in het bijzonder. Gonggrijp: "Hij vertelde me weleens dat hij al Nederlands wilde leren voordat hij wist dat hij hier zou komen. Dat gebeurde in 1974. Hij werd gastdocent aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht waar hij onder andere een alfabet in de fik stak en weer bluste."

Witte inkt
Een tentoonstelling bij In Out Center, de allereerste kunstenaarsruimte van Nederland, bracht hem naar Amsterdam. "Daar kwam in de jaren zeventig alles samen," zegt De Rook.

"Taal, beeld, muziek, spiritualiteit. Michael had een neus voor die dingen. Hij nam interviews op met William Burroughs en Lawrence Weiner, legde performances van Ulay en Marina Abramovic vast."

Gibbs was een alleskunner en een culturele veelvraat. Maar de rode draad in zijn oeuvre is taal. Hij nam deel aan festivals voor klankpoëzie en produceerde aan de lopende band bijzondere boeken. Hij sneed het binnenwerk uit hard­covers, stelde banden samen uit honderd verschillende publicaties, drukte met witte inkt en vulde de regels op uitgescheurde pagina's links en rechts aan tot curieuze verhalen.

Zijn Wounded book uit 1972 is een klassieker: op de kaft een pleister die de bloedende snee bedekt die doorklinkt op alle pagina's binnenin. "Op den duur kleedde hij de taal steeds verder uit," zegt De Rook. "Voor een later werk koos hij van elke pagina in een boek één favoriet woord en elimineerde hij de rest."

Rustige intellectueel
Met zijn talige werk kan Gibbs worden gezien als voorloper van de afdeling Beeld en Taal aan de Rietveld Academie. Ook stond hij aan de wieg van kunstcentrum De Appel, waar hij verschillende performances deed die terug te zien zijn op film.

En in de jaren negentig pionierde hij op internet: als experimenteel digitaal kunsttijdschrift was Why Not Sneeze zijn tijd ver vooruit. Maar het invloedrijkst was Gibbs als uit­gever. Van kunstenaarsboeken, maar vooral van tijdschriften als Kontexts en het internationaal gedistribueerde Artzien.

In de jaren negentig pionierde hij op internet: als experimenteel digitaal kunsttijdschrift was Why Not Sneeze zijn tijd ver vooruit.Beeld PH.GJ.van Rooij

In het laatste decennium van zijn leven beschouwde Gibbs zijn kunstenaarsbestaan als afgesloten. Hij werd docent en criticus, vertaalde meer dan honderd boeken. "Onze dochter, die nu veertien is, heeft hem alleen gekend als rustige intellectueel," stelt Gonggrijp. "Dit festival is ook voor haar een kennismaking met zijn wilde kant."

Let It Keep Secrets: t/m 18/12 in Soledad Senlle Art Foundation (hoofdexpositie), ­Stedelijk Museum, De Appel, Gerrit Rietveld Academie, Boekie Woekie en OBA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden