PlusPortret

Ferdinand Grapperhaus 'heeft een beetje wat Van der Laan had'

Het CDA schuift geen grijze muis naar voren om als minister orde op zaken te stellen op Justitie en Veiligheid: de Amsterdammer Ferdinand Grapperhaus.

'Hij kan zaken razendsnel inschatten, ontvlechten en van advies voorzien'Beeld Linda Stulic

Af en toe is het te horen. "Ik sou echt heil graag sien dat ze daarmee doorgaan." De onmiskenbaar Amsterdamse medeklinkers klinken tijdens een radio-interview als Ferdinand Grapperhaus (57) iets stevig wil benadrukken.

Zijn jeugd in Wassenaar, de nette dictie en het gouden brilletje hebben verder weinig overgelaten van z'n Amsterdamse imago.

Toch is Grapperhaus in alles een man van de stad. In bíjna alles dan, zegt Harold Hamersma. "Ik kwam er na een aantal jaar achter dat hij een CDA'er is, en desondanks is hij m'n vriend gebleven."

Steile beroepscarrière
Maatjes zijn het, de wijnkenner en de wijnliefhebber, sinds ze 15 jaar geleden ploeggenoten werden in het veteranenteam van AFC. De voetbalclub waar de topadvocaat op zaterdagochtenden gewoon langs de lijn stond om het team van Ferdinand junior te coachen.

De arbeidsrechtjurist promoveerde, was clubadvocaat van Ajax, werd hoogleraar in Maastricht, en dat alles naast een steile beroepscarrière die eindigde als bestuursvoorzitter van advocatenkantoor Allen & Overy, het hoogst haalbare in de zakelijke advocatuur.

In de jaren negentig redde hij met twee anderen ook nog het Olympisch Stadion van de sloop, door pro Deo de gemeente tot aan de Raad van State te bestrijden.

Bijna de hele stad had meer tijd nodig dan Grapperhaus om tot het besef te komen dat het nationale monument natuurlijk moest worden gerenoveerd.

Sociale familieman
Grapperhaus blijkt in staat om naast zijn werk ook een familieman te zijn met een brede vriendenkring. "Na het voetballen gingen we samen met de auto naar het Gelderlandplein om de weekboodschappen te doen. Dat was ons ding. Daarna schreef hij weer verder aan zijn pro­motie."

Zoon Ferdinand junior, zijn zus en twee broertjes merkten wel dat hun vader het druk had, maar het gezin heeft er niet onder ­geleden. "Hij was er bij het avondeten, maar moest daarna vaak terug naar kantoor, dat wel. Hij is ook tijdens een vakantie weleens heen en weer gereden voor z'n werk. Dankzij z'n focus kon hij heel hard werken in de tijd die hij ervoor in­plande."

Profiteren deden de kinderen nauwelijks van de bevoorrechte positie van hun vader. "Toen hij clubadvocaat bij Ajax werd, rekenden wij als kinderen natuurlijk op memorabilia en spelersshirts. Maar die moesten we gewoon aan Sinterklaas vragen."

Alleskunner
Wel kregen ze stripboeken van hem. De nieuwe minister van Justitie is groot fan van Kuifje en Guust Flater. "Bij het eerste tankstation op weg naar Frankrijk kocht hij er een stel en die las hij dan in de eerste week. Daar is hij echt verslaafd aan."

Ook zijn hoogbegaafdheid verklaart deels dat hij een alleskunner lijkt te zijn, denkt Hamersma. "Hij kan zaken razendsnel inschatten, ontvlechten en van advies voorzien. Daardoor houdt hij tijd over voor dingen die hij ook belangrijk vindt, zoals familie, relaties, kunst, muziek en lekker eten."

Beroemd zijn de diners bij hem thuis, waar hij en zijn vrouw, wijlen Florentine Riem Vis, een tafel vol interessante mensen vergasten op goede wijn en eten. Eerst in de Hacquartstraat in Zuid, waar de kinderen opgroeiden. Later in de Roemer Visscherstraat.

"Dit soort huisdiners zie je niet zoveel meer," zegt Yoeri Albrecht, die er te gast was. Volgens hem krijgt Den Haag te maken met een klassieke Amsterdamse nota­bele waar de landelijke politiek schreeuwend behoefte aan heeft.

Sociaal vangnet
Dat Grapperhaus als columnist bij het FD regelmatig zijn nieuwe coalitiegenoten Alexander Pechtold ('een windvaan') en Mark Rutte ('flutpolitiek') de maat nam, is volgens Albrecht alleen maar te prijzen. "Je mag het bijna niet meer zeggen, maar er is nog een elite die zich verantwoordelijk voelt voor het land en die het bijbehorende debat niet schuwt. Dit soort vaklui wordt traditioneel uitgeleend aan de politiek. Ze zijn een zegen vergeleken met de beroepspolitici die er nu veel zitten."

Grapperhaus was in 2010 voor de coalitie met het CDA en Wilders, maar staat niet bekend als een rechtse christendemocraat. Zo pleit hij al heel lang voor een sociaal vangnet voor zzp'ers. En in 2015 werkte Grapperhaus als vrijwilliger in de noodopvang voor asielzoekers toen het niet lukte om er één in huis te nemen.

Met zijn vrouw deelde hij de liefde voor kunst. Samen maakten ze het mogelijk dat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei naar Nederland kwam voor een expositie in Foam. Ze waren gelukkig samen, tot de dood van Florentine in oktober vorig jaar, na een kort ziekbed. Maagkanker, die te laat werd ontdekt.

Behoorlijk dominant
Samen met het gezin ­besloot zij om aan het einde van haar ziekbed haar eigen weg te gaan. Twee weken daarna was Grapperhaus alweer in De Balie, om een Britse econoom van repliek te dienen. Maar Grapperhaus vlucht niet voor de rouw.

Ferdinand junior: "We zitten ­weleens samen op het strand of thuis, met z'n vijven in een kring. En dan vragen we elkaar hoe nu echt gaat. Hij kan in zijn verdriet net zo open zijn als in andere dingen." ­Foam heeft samen het Grapperhaus inmiddels een beurs in het leven geroepen voor jonge talentvolle fotografen; het Florentine Riem Vis Stipendium.

Niemand is perfect, ook Grapperhaus niet. Hij is behoorlijk dominant, erkent zijn zoon. "Alleen zelf dominant terug doen, helpt dan." Zijn achilleshiel in Den Haag is een gebrek aan politieke ervaring.

Albrecht: "Een sociale Amsterdamse jurist, die weet wat hij wil. Hij heeft een beetje wat Eberhard van der Laan ook had. Maar het is te hopen dat hij snel een paar goede politieke adviseurs om zich heen verzamelt. Je hebt een zesde zintuig nodig om precies aan te voelen wanneer je niet reageert, en wanneer je je naar de Kamer haast. Als je dat niet hebt, wordt het spannend op zo'n notoir moeilijke post."

Volgens Hamersma zal zijn vriend Den Haag van jetje geven. "Als het kabinet niet voortijdig valt, gaat hij daar heel bijzondere dingen doen."

Volg alles over het nieuwe kabinet in ons Rutte III-blog.

Ferdinand Grapperhaus

1984 - heden advocaat, partner en bestuursvoorzitter bij diverse kantoren
1996 - 2011 raad van toezicht Olympisch Stadion
2006 - 2015 Kroonlid SER
2012 - 2016 bestuurslid ­Concertgebouw
2005 - heden deeltijd hoogleraar arbeidsrecht, Universiteit Maastricht
2014 - heden columnist FD
sinds 1 oktober 2017 voorzitter raad van toezicht Stedelijk ­Museum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden